Ministr Kurumyň global liderlere beren taryhy çagyryşy: "Goranmak senagatyna maýa goýum howa şertleri üçin hökmany zat"

Stambulyň Maliýe Merkezi Halk Bankynyň Baş Zalynda geçirilen "COP31 Görüşinden Howanyň Hereketini Maliýeleşdirmek" temaly Stambul Howa Maliýe Sammitinde eden çykyşynda daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum, klimat krizisine garşy göreşde maliýeleşdirmegiň möhüm roluna ünsi çekdi. Nepalda we Hytaýda aşa yssy howanyň zyýanly täsirlerini ýada salýan edara, global klimat adalatynyň we maliýe dünýäsiniň gün tertibiniň başynda durmalydygyny aýtdy. Bu edara global klimat maksatlaryny anyk maýa goýumlaryna öwürmegiň ýeke-täk ýolunyň güýçli maliýe infrastrukturasydygyny aýtdy.

Howanyň maliýeleşdirilmeginde ägirt uly boşluk: 9 trillion dollar gerek

Häzirki global maliýeleşdiriş akymynyň ýeterlik däldigi barada aýdyp, ministr Kurum dünýäde howanyň maliýeleşdirilmeginiň zerurlygynyň 7,5 bilen 9 trillion dollar aralygynda üýtgäp durýandygyny, häzirki çykdajylaryň bolsa bary-ýogy 1,9 trillion dollardygyny aýtdy. Geljegiň iň uly bazarynyň ýaşyl öwrülişik boljakdygyny mälim eden Kurum, häzirki wagtda durnukly maýa goýýan aktýorlaryň geljegiň ýeňijileri boljakdygyny aýtdy. Adaty pudaklaryň wagtyň geçmegi bilen azaljakdygyny çaklap, arassa maýa goýumlarynyň ykdysadyýetiň iň çydamly elementine öwrüljekdigini aýtdy.

Howanyň durmuşa geçirilmegi köprüsi we SURFF bilen maýa goýumlary çaltlaşýar

Türkiýanyň COP31 prezidentliginiň çäginde durmuşa geçirilýän "Howany durmuşa geçirmek köprüsi" taslamasyny yglan etmek bilen, häkimýet bu mehanizmiň ýurtlaryň milli howa maksatlary we maliýeleşdiriş çözgütleri arasynda köpri gurjakdygyny mälim etdi. Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasy (UNDP) bilen hyzmatdaşlygyň çäginde bilelikdäki jarnamanyň çap edilendigini yglan eden bu edara, şäher durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin işlenip düzülen Durnukly şäher durnuklylygyny maliýeleşdirmek işi (SURFF) barada maglumat berdi. SURFF-iň täze gaznanyň däl-de, ILBANK, Howanyň üýtgemegi prezidenti we COP31 bilen hyzmatdaşlykda ýerli hökümetleriň taslama ösüş kuwwatyny ýokarlandyrmagy maksat edinýän bitewi bir modeldigini aýtdy.

Marmara deňzindäki gyjyndyrma meselesini çözmegiň ädimleri barada durup geçen ministr Kurum, Aziýa Ösüş Banky bilen Marmara deňzi bilen serhetleşýän şäherlerde bejeriş desgalaryny güýçlendirmek barada bilelikdäki karara geljekdiklerini habar berdi. Türkiýäniň Söwda palatalary we haryt biresalary bileleşiginiň (TOBB) "işewür dünýäsiniň wekili" hökmünde ygtyýarlandyrylandygyny mälim eden bu edara, TOBB-nyň noýabr aýynyň 12-13-i aralygynda "Liderler sammiti we maliýe güni" bilen bir wagtda "Iş dünýäsi sammitini" gurajakdygyny mälim etdi.

"Howanyň howpsuzlygy üçin global goranyş ölçeginde hereketlere garaşýarys"

Ministr Kurum howanyň maliýeleşdirilmeginiň çykdajy däldigini, geljekde uly ýitgileriň öňüni aljak strategiki maýa goýumdygyny aýtdy we NATO ýurtlarynyň goranyş maýa goýumlaryny milli girdejileriniň 5 göterimine çenli ýokarlandyrmak kararyna gelendigini ýatlatdy we howanyň howpsuzlygy üçin şuňa meňzeş strategiki ädimiň edilmelidigini öňe sürdi. Bu edara "Esasy zat diňe bir ýurtlary goramak däl, eýsem geljek nesillere goramaga ukyply dünýäni terk etmek" diýdi we ähli dünýä liderlerini arassa energiýa, elektrikleşdirmek, suw howpsuzlygy, çydamly şäherler we ýaşyl senagat üçin has köp serişde bölüp bermäge çagyrdy.