Ministr Kurumyň Pari Parisdäki taryhy çagyryşy: "Howa krizisi indi howpsuzlyk meselesi"

Ykdysady hyzmatdaşlyk we ösüş guramasy (OECD) Geňeşiniň mejlisi we Pari Parisde geçirilen COP31 strategiki hyzmatdaşlyk çäresi global klimat diplomatiýasynyň taryhy öwrülişigine şaýat boldy. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri we COP31-iň prezidenti Murat Kurum, çärede eden çykyşynda howanyň üýtgemeginiň diňe bir ekologiýa meselesi däldigini, ýurtlaryň özygtyýarlylygyna we geljegine howp salýan global howpsuzlyk meselesine öwrülendigini aýtdy. OECD-nyň Baş sekretary Matias Kormannyň, ilçileriň we agza ýurtlaryň hemişelik wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen sammitde Türkiýäniň COP31 prezidenti bilen OECD arasynda döredilen strategiki hyzmatdaşlyk resmi taýdan yglan edildi.

Maksatlardan durmuşa geçirmäge geçiş: Howanyň diplomatiýasynda täze döwür

Ministr Murat Kurum, Pari Paris şertnamasy bilen kesgitlenen klimat diplomatiýasynyň indi anyk ädimler bilen täçlenmelidigini aýtdy we şeýle diýdi: "Howa diplomatiýasynyň sagatlary Pari indäki umumy maksada laýyklykda düzüldi. Täze döwürde iň möhüm wezipämiz güýçli durmuşa geçiriş ulgamyny döretmekdir." Ankarada, Stambulda, Hataýda, Bonnda, Londonda we Trabzonda taýýarlyk işleriniň howanyň hereketini çaltlaşdyrandygyny aýtdy. Diňe maksatlar barada gürleşmegiň möhletiniň gutarandygyny belläp, Kurum esasy ünsi maýa goýumlarynyň nähili maliýeleşdiriljekdigi we syýasatlaryň durmuşa geçirilişi ýaly amaly çözgütlere gönükdirmelidigini aýtdy.

COP31-iň 10 sany ileri tutulýan mowzugy we 2035-nji ýylda beton ýerine ýetiriş maksatlary

Ministr Kurum, dünýä derejesinde netijelere ýetmegi maksat edinýän COP31 prezidentliginiň 10 sany ileri tutulýan mowzugyny yglan etdi; Arassa energiýa geçişi, galyndylary we metany azaltmak, howanyň çydamly şäherleri, ýaşyl senagatlaşma, ýaşlar we bilim, azyk howpsuzlygy, ummanlar, çydamly saglyk ulgamlary, Rio Synergies we Howany durmuşa geçirmek köprüsi bu gözýetimiň esasy sütünidigini aýtdy. Bu kontekstde kesgitlenen 2035 maksatlary sanap geçmek bilen, häkimiýet global elektrikleşdiriş derejesiniň 35 göterime çenli ýokarlanjakdygyny, galyndylaryň öndürilişiniň ýarysyna, binalardaky energiýa güýjüniň 25 göterim, senagatda tegelek materiallaryň ulanylyşynyň 15 göterime çenli ýokarlanjakdygyny habar berdi. 1.5 dereje nyşany goramak baradaky kararyna ünsi çekip, häkimýet bu anyk ädimleriň çäre görülýändigini bütin dünýä görkezjekdigini aýtdy.

"Howa krizisi iň hakyky we iň ýakyn howp"

Goranmak pudagy we global howpsuzlyk çykdajylary bilen ajaýyp deňeşdirme geçiren ministr Kurum, ýurtlaryň milli girdejileriniň 5 göterimini harby howplara garşy paýlap biljekdigini aýtdy. Bu edara: "Howa krizisinden has hakyky, has ýakyn we has howp abanýarmy? Eger ýaşap boljak dünýä galmasa, bu dünýäni goramak üçin sarp edilen puluň manysy bolmaz. Howpsuzlyk diňe bir harby däl, howa, ykdysady we sosial." we OECD ýurtlarynyň hemmesini ýaşyl senagata we arassa energiýa çeşmelerini paýlamaga çagyrdy. Mysal üçin, ýerli hökümetleriň maliýeleşdirmegini aňsatlaşdyrmak üçin Türkiýe tarapyndan işlenip düzülen Durnukly şäher durnuklylygyny maliýeleşdirmek desgasy (SURFF) modeline salgylanyp, edara OECD-iň ylmy maglumatlary seljermek kuwwatynyň COP31 ýerine ýetiriş güýji bilen birleşjekdigini habar berdi.

Ministr Kurumyň Antalýada global barlyşyga çagyryşy

Ministr Kurum, Nýu-Yorkorkyň Howa hepdeligi we Fijidäki COP-dan öňki halkara platformalarynda diplomatik aragatnaşyklaryny dowam etdirjekdiklerini aýtdy we noýabr aýynda Antalýada geçiriljek sammite taryhy çakylyk berdi. 11-12-nji noýabrda geçiriljek Bütindünýä liderleriniň sammitiniň howanyň hereketine uly itergi berjekdigini mälim eden häkimýet, Awstraliýa bilen bilelikde aç-açan, öz içine alyjy we ylalaşyga gönükdirilen prezidentiň geçiriljekdigini gaýtalady. Bu edara dünýä liderlerini şeýle sözler bilen çagyrdy: "Geliň, Antalýa geliň we dünýäniň bu erbet tendensiýasyny bilelikde bes edeliň. Geliň, çagalarymyzyň geljegi ugrundaky aýgytly göreşde has köp jogapkärçilik çekeliň."