Ministr Memişoğlu: 13-17 ýaş aralygyndaky ýaşlaryň 30 göterimi çilim çekýär

Saglygy goraýyş ministri Kemal Memişoğlu Türkiýäniň Mejlis bileleşigi tarapyndan gurnalan programmada eden çykyşynda Türkiýanyň esasy saglyk meselelerini semizlik, temmäki we erbet endikler, neşe serişdeleri, özüni alyp baryş endikleri we pes öndürijilik derejesi hökmünde görkezdi. Ministr Memişoğlu jemgyýetiň saglygyny goramak üçin temmäki ulanmagyna garşy göreşiň möhüm ähmiýete eýedigini we ýaş ilatyň arasynda çilim çekmegiň derejesi barada maglumatlary paýlaşýandygyny aýtdy.

populationaş ilatyň arasynda çilim çekmegiň derejesi nähili?

Ministr Memişoğlu TÜİK gözleglerine esaslanyp, Türkiýede 13 ýaşdan 17 ýaş aralygyndaky 7,5 million ýaş ilatyň 2,5 millionynyň çilim çekýändigini mälim etdi. Bu ýaş toparyndaky çilim çekmegiň derejesiniň 30 göterimdigini mälim eden Memişoğlu, jemgyýetde çilim çekip başlamagyň ortaça ýaşynyň 17-e ýetendigini aýtdy we ýagdaýy “çylşyrymly mesele” diýip häsiýetlendirdi. Şeýle hem, 2025-nji ýylda Türkiýäniň çäginde 8,5 milliard paket çilimiň satylandygyny we bu ugurda her ýyl 15 milliard dollar sarp edilendigini aýtdy.

Saglyk infrastrukturasy we öňüni alyş hyzmatlary nähili ösdi?

Saglygy goraýyş ministri Memişoğlu Türkiýedäki hassahanalaryň sanynyň 1156-dan 1526-a çenli, düşek kuwwatynyň 164 müňden 274 müňe çenli ýokarlandygyny aýtdy. Geçen ýylda maşgala lukmanlarynyň işi netijesinde 8 müň adamyň hiç hili kliniki alamatlar bolmazdan rak keseline duçar bolandygyny mälim eden Memişogly, Sagdyn durmuş merkezleriniň üsti bilen 31 million adama mugt rak keseliniň berlendigini aýtdy. Şeýle hem, 2002-nji ýylda bäbekleriň ölüm derejesiniň müňe 31,5 bolandygyna garamazdan, 2024-nji ýylda müňden 8,9-dan 7,7-e çenli peselendigi baradaky maglumatlary paýlaşdy.

Saglygy goraýyş ministri Kemal Memişogly Türkiýäniň Parlament bileleşiginiň maksatnamasynda eden çykyşynda Türkiýanyň 5 esasy saglyk meselesi bilen göreşýändigini aýtdy we çilim çekmegiň derejesiniň, esasanam 13-17 ýaş aralygyndaky ýaşlaryň arasynda 30 göterime ýetendigini aýtdy. Ministr bu işde öňüni alyş saglygy goraýyş hyzmatlarynyň, irki diagnozyň we saglyk infrastrukturasynyň kuwwatynyň ýokarlanmagynyň möhümdigini aýtdy.

Saglygy goraýyş ministrligi tarapyndan amala aşyrylýan “Sagdyn Türkiýe asyry” maksatnamasynyň çäginde raýatlara maşgala lukmanlarynyň üsti bilen duşuşyk bellemäge, rak keseline gatnaşmaga we Sagdyn durmuş merkezlerinden mugt goldaw almaga çagyrylýar. Neşe serişdelerini üpjün etmek we hasabaty taýýarlamak we uzakdaky saglygy goraýyş hyzmatlaryny ýaýratmak ministrligiň ýakyn döwürde esasy dolandyryş maksatlaryndan biridir.

Netije

ageaş toparda çilim çekmegiň derejesiniň 30 göterimden ýokary bolmagy temmäkä garşy syýasatyň mekdep ýaşy we ýetginjeklik üçin has täsirli strategiýalar bilen goldanmalydygyny görkezýär. Ministrlik tarapyndan paýlaşylan maglumatlar neşekeşlige garşy göreşiň diňe bir bejeriş usuly bilen däl, eýsem öňüni alyş we jemgyýetçilik habardarlygyny ýokarlandyrmak usuly bilen hem geçirilmelidigini görkezýär.

Irki diagnoz we öňüni alyş saglyk hyzmatlarynyň köpelmegi hroniki keselleri bejermekde oňyn netijeleri berýär. Hususan-da, rak keseliniň barlagynyň peselmegi we bäbekleriň ölüm derejesi saglyk infrastrukturasynyň gowulaşmagynyň ilatyň saglygyna anyk täsirini subut edýär.

Mümkin täsirler

peopleaşlaryň arasynda temmäki ulanmagy barada düşünjäniň artmagy, çilim çekip başlamagyň ýaşynyň ýokarlanmagyna we ýakyn ýyllarda çilim çekmegiň derejesiniň peselmegine sebäp bolup biler. Bu temmäki bilen baglanyşykly keselleriň azalmagyna we uzak möhletde saglyk çykdajylarynyň tygşytlanmagyna goşant goşup biler.

Saglyk infrastrukturasyny güýçlendirmek we maşgala lukmançylyk ulgamyny has işjeň ulanmak raýatlaryň saglyk hyzmatlaryna elýeterliligini aňsatlaşdyryp biler. Aýratyn-da synag sebitlerinde amala aşyrylýan uzakdaky saglygy goraýyş we öý hyzmatlaryny ýaýratmak, hassahanalara düşýän ýükleri ýeňilleşdirmek arkaly hyzmatyň hilini ýokarlandyryp biler.