Ministr Şimşekden açyk habarlar: Walýuta hümmeti baradaky çaklamalar esassyz, Eýranyň gaz tölegleri gözegçilik astynda

Prezident toplumynda ykdysady dolandyryşyň iň ýokary derejeli şahsyýetlerini daşary ýurt metbugatynyň agzalary bilen birleşdiren möhüm ýygnak geçirildi. Wise-prezident Cevdet ılmylmaz , Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek we Prezidentiň strategiýasy we býudjet prezidenti himbrahim Şenel 2027-2029-njy ýyllary öz içine alýan "Orta möhletli maksatnama (MTP) halkara metbugat ýygnagy" çäginde dünýä metbugatynyň soraglaryna jogap berdi. Duşuşykda Türkiýäniň ykdysady syýasatlary, daşary söwda gatnaşyklary we maliýe özgertmeleri barada giňişleýin pikir alyşyldy.

ABŞ bilen berk hyzmatdaşlyk we Eýranyň tebigy gaz tölegleriniň aç-açan mehanizmi

Duşuşykdan ozal ministr Şimşek ABŞ-nyň garaşsyzlygynyň 250 ýyllygy mynasybetli Ankara ilçihanasynda geçirilen kabul edişlige gatnaşandygyny aýtdy we soýuzdaş ýurtlar bilen döredijilikli gepleşiklere ünsi çekdi. Şimşek, Türkiýanyň global maliýe ulgamynyň howpsuzlygyna goşant goşmak kararyna ünsi çekip, pul ýuwmak, terrorçylygy maliýeleşdirmek we sanksiýalaryň bozulmagyna garşy göreşde eglişiksiz pozisiýa eýeleýändiklerini aýtdy. Theurtda işleýän ähli aktýorlaryň milli we halkara kanunçylygyny doly berjaý etmelidigini ýatlatdy.

Şimşek, ABŞ-nyň sanksiýalarynyň çäginde Eýrandan getirilýän tebigy gaz üçin töleg mehanizmini jikme-jikleşdirip, bu işde göni pul akymynyň ýokdugyny aýtdy. ABŞ bilen baglaşylan şertnamanyň çäginde tebigy gazyň bahasynyň berk gözegçilikde saklanýan ýörite hasapda petiklenendigini mälim eden Şimşek, bu çeşmäniň diňe Eýran tarapyndan ynsanperwerlik zerurlygy bolan azyk we derman ýaly zatlary import etmek üçin ulanylyp bilinjekdigini aýtdy. Energetika üpjünçiligi howpsuzlygy üçin Türkiýäniň çeşmeleriň dürlüligine uly maýa goýumlaryny goýandygyny mälim eden ministr, ABŞ-nyň Türkiýäniň iň möhüm suwuklandyrylan gaz (LNG) üpjün edijilerinden biridigini aýtdy.

"Walýuta hümmeti rejimi bilen baglanyşykly çaklamalar esas ýok"

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň (CBRT) gubernatory Fatih Karahanyň Pul syýasaty komitetiniň mejlisine gatnaşyp bilmedik sammitinde walýuta hümmeti syýasaty bilen baglanyşykly aýyplamalar hem aýdyňlaşdyryldy. Ministr Şimşek erkin ýüzýän walýuta hümmetiniň ykdysady sarsgynlary siňdirmäge ukyply ideal ulgamdygyny, emma bu ulgama doly geçmek üçin käbir makroykdysady şertleriň ýetişmelidigini aýtdy. Häzirki inflýasiýa derejesiniň we garaşylýan zatlaryň entek islenýän derejede däldigini mälim eden Şimşek, bazarda iki taraplaýyn hereketiň sagdyn ýagdaýda bolmalydygyny aýtdy.

2023-nji ýylyň ortalarynda, täze ykdysady maksatnama durmuşa geçirilip başlanyndan bäri we bu bazarda bir taraplaýyn herekete getireninden bäri türk aktiwlerine daşary ýurt isleginiň bardygyny belläp, Şimşek walýuta hümmeti barada öňe sürülýän spekulýatiw talaplaryň hiç hili esasynyň ýokdugyny aýtdy. Gündelik walýuta hümmetini dolandyrmagyň bütinleý Merkezi Bankyň jogapkärçiligini ýatladýan Şimşek, hemişe MTP çaklamalarynda bitarap hakyky walýuta hümmetini göz öňünde tutýandyklaryny aýtdy.

ingaşaýyş pudagynda inflýasiýa we üpjünçilik taraplaýyn özgertmelere garşy göreş

Inflýasiýa çaklamalaryna gaýtadan garamak bilen baglanyşykly tankytlara jogap beren Gazna we Maliýe ministri, pul syýasatyny gowşatmak üçin 2027-nji ýyldaky maksatlaryň üýtgedilendigi baradaky aýyplamalary düýbünden ret etdi. Bahalaryň durnuklylygy baradaky kesgitlemeleriniň iň ýokary derejede dowam edýändigini mälim eden Şimşek, dünýä derejesinde başdan geçirilýän oba hojalygy, senagat we energiýa esasly üpjünçilik zarbalarynyň meýilnamanyň çaklamalaryna täsir edýändigini aýtdy. Şimşek, Türkiýe ýaly ösýän ýurtlarda inflýasiýa inersiýasynyň 40 göterim töweregi bolandygyny belläp, geçen inflýasiýanyň geljekdäki nyrhlara gijikdirilmeginiň göreşi kynlaşdyrýandygyny aýtdy.

Ykdysadyýetdäki gurluş özgertmeleriniň we üpjünçilik taraplaýyn ädimleriň anyk netijeleri berendigini bellän Şimşek, ýer titremesinden soň sebiti täzeden gurmak üçin şu wagta çenli 104 milliard dollar uly býudjetiň ulanylandygyny habar berdi. Sebitde tamamlanan ýa-da eltip beriş tapgyrynda jaýlaryň sanynyň 621 müňe ýetendigini mälim eden ministr, bu ädimler sebäpli ýer titremesi welaýatlarynda kärende inflýasiýasynyň 20 göterime çenli azalandygyny, bu görkezijiniň bolsa ýurt boýunça 40-50 göterimde galandygyny aýtdy. Şimşek, inflýasiýa garşy ýaşaýyş çykdajylarynyň basyşyny ýeňletmek üçin amala aşyrylan taslamalaryň çäginde öň yglan edilen 250 müň jaýdan başga-da 500 müň täze ýaşaýyş jaý taslamasynyň durmuşa geçirilendigini habar berdi. Şimşek geljek döwürde döwlet goldawy bilen jemi 750 müň sosial ýaşaýyş jaý taslamasynyň guruljakdygyny habar berdi.