Moody's Türkiye baha bermegini tamamlady: Karz baly we ykdysady çaklamalar näme?

Halkara karz reýting gullugy Moody's, Türkiye üçin döwürleýin gözden geçiriş işini tamamlandygyny habar berdi. 16-njy iýulda geçirilen baha berişden soň çap edilen hasabatda Türkiýanyň häzirki karz reýtingine hiç hili täzelenmäniň girizilmändigi aýdyldy. Beýanatda bu ýagdaýyň karz reýtinginiň gönüden-göni üýtgemegini emele getirmeýändigi we ýakyn wagtda edilmeli ädimler barada takyk signal bolup bilmejekdigi aýdyldy.

Ykdysady dinamika we CBRT-iň aýgytly pul syýasaty

Mudiniň seljermesinde, türk ykdysadyýetiniň göwrüminiň, köp ugurly gurluşynyň, dinamiki gurluşynyň we pes döwlet karzy ýüküniň karz reýtingini goldaýan esasy faktorlardygy nygtaldy. 2023-nji ýylyň ortalaryna, esasanam Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Bankynyň (CBRT) ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilen kesgitlenen pul syýasatlarynyň oňyn netije berendigi bellenildi. Inflýasiýa basyşyny azaltmagy we makroykdysady deňagramsyzlygy aradan aýyrmagy maksat edinýän bu ädimleriň, içerki ýaşaýjylaryň we daşary ýurt maýadarlarynyň türk lirasyna bolan ynamyny kem-kemden dikeldýändigi mälim edildi.

Inflýasiýa we ösüş çaklamalarynda hakyky ssenariýler

Global geosyýasy töwekgelçilikleriň hem ara alnyp maslahatlaşylýan hasabatynda Eastakyn Gündogarda dowam edýän konfliktler sebäpli ýüze çykýan energiýa bahalarynyň ýokarlanmagynyň Türkiýanyň dezinflýasiýa prosesiniň tizlenmegini kynlaşdyrýan daşarky faktorlardan biridigi aýdylýar. Moody, Türkiýeniň inflýasiýa derejesiniň 2026-njy ýylyň ahyryna çenli 29 göterime we 2027-nji ýylyň ahyryna çenli 24 göterime çenli peseljekdigini çaklaýar. Ykdysady ösüş ugrunda 2025-nji ýylda 3,6 göterim bolmagyna garaşylýan ösüş depgini 2026-njy ýylda birneme peselip, bu döwürde ýene-de tizlener we 202-nji maliýe saýlawlarynyň täsiri bolar.

Karz balynyň ýokarlanmagyna haýsy şertler bagly?

Türkiye karz reýtingini "Ba3" we reýting perspektiwasyny "durnukly" hökmünde saklaýan bu gurama, geljekki reýtingiň ýokarlanmagynyň möhüm ölçeglerini hem sanap geçdi. Beýanatda; Makroykdysady durnuklylygy hemişelik edýän, walýuta hümmetiniň üýtgemegine we inflýasiýanyň täsirine garşylygy ýokarlandyrýan we daşarky gowşaklyk töwekgelçiliginiň gurluş taýdan azalmagyny kesgitlemek bilen dowam etdirilse, reýting ýokarlandyrylmagynyň gün tertibinde bolup biljekdigi mälim edildi. “Moody's” -yň şu ýyl senenamasynda Türkiýe üçin baha beriş senesi 23-nji ýanwar we 24-nji iýul aralygynda kesgitlenilen hem bolsa, bu seneleriň reýtingi üýtgetmek baradaky kesgitli borçnamany aňlatmaýandygyny we edaralaryň senenama döwründe baha berip biljekdigini ýatladýar.