Müsür Irlandiýanyň taryhy kararyny goldaýar: Ysraýyl ilatly nokatlaryna garşy berk durmak

Müsüriň Daşary işler ministrligi, Irlandiýanyň basyp alnan Palestina sebitlerinde döredilen bikanun Ysraýyl ilatly nokatlaryndan importyň öňüni alýan kanuny düzgüniň tamamlanmagyny uly hoşallyk bilen yglan etdi. Ministrligiň resmi beýanynda Dubliniň administrasiýasynyň bu ädiminiň halkara hukugyna, global kanunylyk kararlaryna we adam hukuklaryna ygrarlydygynyň anyk görkezijisidigi nygtaldy.

Müsüriň hökümeti bu kararyň palestina halkynyň elinden alnan hukuklaryny bozýan we sebitde adalatly, dowamly we hemmetaraplaýyn parahatçylygy ýola goýmak mümkinçiligini pese gaçyrýan Ysraýylyň bikanun giňelmegine garşy aç-açan pozisiýany görkezýändigini mälim etdi.

Irlandiýanyň bu ilkinji ädiminden soň, Kairiň administrasiýasy Europeanewropa Bileleşigine agza ýurtlary we tutuş halkara jemgyýetçiligini şuňa meňzeş hukuk we amaly çäreleri durmuşa geçirmäge çagyrdy. Beýanatda, basyp alnan ýerlerde bikanun hasaplaşyk işlerine göni ýa-da gytaklaýyn goldawyň öňüni almalydygy kesgitlenildi.

Eastakyn Gündogarda hemişelik parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnuklylygyň diňe Ysraýylyň basyp alyşlygyny bes etmek arkaly gazanyp boljakdygyny belläp, Müsüriň Daşary işler ministrligi 1967-nji ýylyň 4-nji iýunynda Gündogar Iýerusalimiň paýtagty hökmünde garaşsyz we özygtyýarly Palestina döwletini döretmegiň zerurdygyny aýtdy. Beýanatda "Müsür palestina halkynyň kanuny we aýrylmaz hukuklaryny üýtgewsiz goldaýandygyny ýene bir gezek tassyklaýar" diýilýär

Irlandiýanyň prezidenti Katrin Konnoli 2026-njy ýylyň 23-nji iýulynda Palestina basyp alan ýerleriniň bikanun ýewreý ilatly ýerlerinde öndürilen harytlaryň ýurda getirilmegini düýbünden gadagan edýän kanuna gol çekdi we güýje girdi.

Ysraýylyň Palestina topraklaryny basgançakly basyp almagy taryhy taýdan uly weýrançylyk getirýär. Günbatar Şeriýanyň günorta sebitinde ýerleşýän "Kefar Etzion" ýewreý şäherçesi, Ysraýyl 1967-nji ýylda alty günlük söweşden soň Günbatar Şeriýany we Gündogar Iýerusalimi basyp alanda döredilen ilkinji ilatly ýerdir. Bu ilkinji ädimden soňky onýyllyklarda sebitde hasaplaşyk ulgamy guruldy.

Ysraýylyň hökümete degişli bolmadyk guramasy "Parahatçylyk" hereketiniň 2024-nji ýyldaky maglumatlaryna görä, takmynan 3 million palestinaly basyp alnan Günbatar Şeriýanyň we Gündogar Iýerusalimiň çäginde ýaşamak üçin göreşýär, Palestina topraklaryny basyp alan we şol ýerde mesgen tutan Ysraýyl ilaty 750 müňden geçdi.

Halkara hukugy boýunça ähli şäherçeler bikanun

11-nji dekabrda Ysraýyl hökümeti tarapyndan tassyklanan 19 ilatly ýerden başga, basyp alnan ýerlerde resmi taýdan ykrar edilen 141 sany ilatly ýer bar. Mundan başga-da, aşa sagçy fanatik ýewreý toparlary tarapyndan döredilen 224 sany resmi däl ilatly ýer bar, hatda Ysraýylyň içerki kanunlaryna laýyklykda bikanun statusy bar. Şeýlelik bilen, Günbatar Şeriýada jemi 365 bikanun ýewreý şäherçesi işleýär. Ysraýyl hökümetiniň wagtyň geçmegi bilen bu bikanun gurluşlara birtaraplaýyn tertipde rugsat berendigi mälimdir.

Halkara jemgyýetçiliginiň aglaba köplügi, esasanam Birleşen Milletler Guramasy (BMG), Genevaenewa konwensiýalaryna we halkara kanunlaryna laýyklykda Ysraýyl tarapyndan basyp alnan ýerlerde döredilen ähli ilatly nokatlary we öz ilatynyň olara berilmegini düýbünden bikanun hasaplaýar. BMG, bu giňeltmek syýasatynyň iki döwletli çözgüt gözýetimini düýbünden ýok edýändigini duýdurmagyny dowam etdirýär.