Nepaldaky tunel betbagtçylygyndan gudratly halas ediş: Türkiýa üçin möhüm duýduryşlar

Nepalda bolup geçen we tutuş dünýä aladasy bilen yzarlanan tunel betbagtçylygynda wagtyň garşysyna geçirilen gözleg we halas ediş işlerinden gudratly habar geldi. Palçyk, ullakan gaýalar we suw joşmalary bilen örtülen tunelde galan Sanjaýa şa we Kabir Maharjan toparlaryň güýçli we howply göreşi netijesinde diri halas edildi. Sebitdäki gözleg we halas ediş işleri doly tizlik bilen dowam edýärkä, hünärmenler bu betbagtçylygyň global täsirlerine we Türkiýe üçin döredýän howplaryna ünsi çekýärler.

"Köp gudratlar": Palçykdan we gaýalardan çykýan azatlyk sesi

Dünýä derejesinde halas ediş işlerine maslahat berýän Halkara tunel we ýerasty birleşiginiň prezidenti Arnold Dik tuneliň çuňlugynda bu kyn operasiýany we netijäni "gudrat" diýip häsiýetlendirdi. Toparlar anna güni irden harabalygyň çuňlugyndan çykýan näzik sesiň üstünde hereket edip, tunelde bir adamyň geçmegi üçin ýeterlik dar koridor açmak üçin köp işlediler.

Toparlar tuneliň garaňkylygyna: "Alada etme, biz seni halas etmek üçin geldik" diýip gygyransoň, içinden gowşak "Bolýar" jogap geldi. Bu aragatnaşykdan dessine, çaltlaşdyrylan işler bilen Sanjaýa Şah we Kabir Maharjan sag-aman açyldy. Häkimiýetler tuneliň içinde ýene azyndan 42 adamyň bolup biljekdigini we gözleg-halas ediş işleriniň üznüksiz dowam etjekdigini habar berdiler.

Nepal Türkiýe üçin duýduryş: Dag ekosistemalary duýduryşy ýokarlandyrýar

Nepaldaky bu pajygaly waka, klimat krizisiniň daglyk sebitlere ýetirýän zyýanly täsirini ýene bir gezek açdy. Stambul Tehniki Uniwersiteti (ITU) asewraziýa Scienceser Ylymlary Institutynyň gözlegçisi doktor Bikem Ekberzade Nepaldaky betbagtçylygyň Türkiýe üçin çynlakaý duýduryşdygyny aýtdy. Ekberzade, global temperaturanyň ýokarlanmagy dag ulgamlarynyň gurluş deňagramlylygyny bozýandygyny aýtdy.

Dr. belentlikdäki sebitlerde gowşaklygyň günsaýyn artýandygyny görkezýär. Ekberzade; Buzluklaryň çalt gysylmagynyň, garyň we buzuň eremeginiň üýtgemeginiň, beýik belentlikdäki temperaturanyň ýokarlanmagynyň we doňan toprak gatlagynyň permafrostyň eremeginiň bu howplara sebäp bolýandygyny aýtdy.

Kaçkarlar, Cilo we Ararat dagy üçin gyssagly çärelere çagyryş

Dr. Türkiýedäki beýik daglyk ýerleriň hem şuňa meňzeş geologiki howplara sezewar bolup biljekdigini aýdýar. Bikem Ekberzade; Töwekgelçilik derňewleriniň gijikdirilmän geçirilmelidigini, esasanam Kaçkarlar , Çilo we Sat daglary we Ağry dagy ýaly belentliklerde geçirilmelidigini aýtdy.

Betbagtçylyklar bilen göreşde däp bolan usullardan geçmegiň zerurdygyna ünsi çeken Ekberzade: "Tebigy hadysa başlanda zynjyrly reaksiýa bilen soň näme bolup biler?" Bu soragyň betbagtçylyk meýilnamalaşdyryş işleriniň merkezinde goýulmalydygyny aýtdy. Hünärmenler Türkiýanyň daglyk sebitlerinde süýşmek we klimat krizisi sebäpli çökmek töwekgelçiliginden irki duýduryş ulgamlarynyň döredilmelidigini aýdýarlar.