NYT paş etdi: Ysraýylyň Mahmud Ahmedinejady Eýranyň başlygy edip gurmak meýilnamasy nädip ýykyldy?

ABŞ-da ýerleşýän abraýly gazetleriň biri bolan "Nýu-Yorkork Taýms" (NYT) halkara jemgyýetçiliginde uly täsir galdyran täsirli aňtaw hasabatyny berdi. Gazetiň ýörite hasabatyna görä, Ysraýylyň daşary aňtaw gullugy Mossad Eýranyň öňki prezidenti Mahmud Ahmedinejadad bilen ençeme ýyllap gizlin aragatnaşyk saklaýar. Habarda Ysraýylyň Ahmedinejadady ilki möhüm habar çeşmesi, soňra bolsa Eýranda bolup biljek re changeim çalşygy ssenariýinde ýurduň täze ýolbaşçylygyna dalaşgär hökmünde görkezýändigi aýdylýar. Şeýle-de bolsa, bu gizlin we strategiki meýilnama, Ahmedinejadyň garaşylmadyk ýagdaýda ýitmegi bilen uly şowsuzlyk bilen tamamlandy.

Budapeştdäki gizlin sammit we gepleşikleriň üýtgemegi

ABŞ-nyň ýokary derejeli çeşmeleri tarapyndan berlen maglumata görä, Mossad soňky ýyllarda gizlin kanallar arkaly Ahmedinejadyň ýaşaýyş we syýahat çykdajylarynyň hemmesini maliýeleşdiripdir. Prezidentlik möhleti gutarandan soň, Ahmedinejadyň syýasy çykyşynda düýpgöter ýumşady, ozal Holokosty inkär edip, Ysraýylyň kartadan ýok edilmelidigini öňe sürdi. Bu aram özgerişligiň iň anyk ädimlerinden biri 2024-nji ýylyň başynda Wengriýada geçirildi. Wengriýanyň ýokary derejeli hökümet işgäriniň haýyşy boýunça Budapeştdäki Ludowika jemgyýetçilik hyzmatlary uniwersitetiniň rektory Gergeli Deli Ahmedinejady howanyň üýtgemegi boýunça konferensiýa çagyrdy. Bu akademiki çakylygyň asyl maksadynyň Ahmedinejadad bilen Mossadyň şol wagtky direktory Deýwid Barneanyň arasynda gizlin ýüzbe-ýüz duşuşmak üçin ýer taýýarlamakdygy öňe sürüldi. Barneanyň bu maksat bilen Budapeşte gidendigi aýdylýar.

2026-njy ýylyň Baýdak aýyndaky hüjümler we howpsuz öý işi

Nýu-Yorkork Taýms tarapyndan alnan maglumatlara görä, gizlin meýilnama iň möhüm tapgyra 2026-njy ýylyň fewralynda, ABŞ we Ysraýyl Eýranyň çägine garşy harby operasiýa başlanda ýetipdi. Operasiýanyň ilkinji gününde Ysraýylyň howa hüjümi Ahmedinejadadyň gorag toparyny nyşana aldy. Bu hereketden dessine Mossadyň wekilleri meýdana gidip, öňki prezidenti öý tussaglygyndaky ýerden alyp gaçdylar we öňünden taýýarlanan gaty ygtybarly gizlin jaýa geçirdiler. Şeýle-de bolsa, şu wagtdan başlap, zatlar meýilleşdirilişi ýaly gitmedi. Wagtyň geçmegi bilen Ahmedinejad Ysraýylyň Eýranyň dolandyryşyna getirjekdigi baradaky wadalaryndan gaty lapykeç boldy we näbelli ýagdaýlarda bu howpsuz öýden çykyp gizlenip ýitdi. Birnäçe hepde bäri eşidilmedik öňki lider, berk howpsuzlyk çäreleri astynda Eýranyň öňki Leaderolbaşçysy Ali Hameneýiniň jaýlanyş dabarasynda kamerada gysga wagtlap kamerada tutuldy.

Ynkylapçy garawullar Pinçer we Ybraýym şertnamalary

Häzirki ýagdaýa degişli talaplar gaty gapma-garşy. Eýranyň ýokary derejeli resmileri Ahmedinejadadyň Ysraýyl aňtaw gullugy bilen gizlin gatnaşyklary paş edilenden soň, Ynkylap goraýjy goşun aňtaw gullugy tarapyndan tussag edilendigini we häzirki wagtda berk öý tussaglygynda saklanýandygyny öňe sürýärler. Nýu-Yorkork Taýms öňki lideriň ykbalynyň entek doly däldigini aýtdy. Ne Mossadyň işgärleri, ne-de Ahmedinejadyň resmi metbugat sekretary Ali Ekber Cevanfeker journalistsurnalistleriň bu mesele bilen baglanyşykly soraglaryna jogap bermedi. Ahmedinejadyň öňki geňeşçilerinden biri Abdolreza Dawari öňki prezidentiň maliýe howpy üçin bu howply prosese girmändigini aýtdy. Dawari, Ahmedinejadyň eýýäm güýçli maliýe gurşawynyň bardygyny we ýeke-täk maksadynyň ýurduň administrasiýasyny gaýtadan ele almakdygyny aýtdy. Öňki geňeşçi, prezident saýlawlarynda kandidaturasyna üç gezek weto goýlandan soň, Ahmedinejadyň häzirki re regimeime bolan ynamyny düýbünden ýitirendigini we häkimiýete gelse Ybraýym şertnamalarynyň çäginde Ysraýyl bilen gatnaşyklary kadalaşdyrmagy meýilleşdirýändigini aýtdy.