OECD: Insurancetiýaçlandyryş pudagy 2025-nji ýylda durnukly bolup galýar

OECD tarapyndan neşir edilen "Global ätiýaçlandyryş bazary tendensiýalary 2026" hasabatyna görä, dünýädäki durmuş we durmuş däl ätiýaçlandyryş bazarlary 2025-nji ýylda tölegleriň güýçli ýokarlanandygyny görkezdi. Bu pudak aşa howa hadysalary, geosyýasy näbellilikler we kiber howplar ýaly çylşyrymly töwekgelçilik gurşawyna garamazdan girdejiligini saklamagy başardy.

Insurancetiýaçlandyryşyň aralaşmagy we bazaryň ösüşi

OECD ýurtlarynda ätiýaçlandyryşyň umumy girdejisi 2024-nji ýylda jemi içerki önümiň (JIÖ) 6,2 göterimine deň bolsa-da, bu görkeziji 2025-nji ýylda 6,6 göterime çenli ýokarlandy. OECD däl ýurtlarda şol döwürde giriş derejesi 3,7 göterimden 4,2 göterime çenli ýokarlandy. Durmuş däl ätiýaçlandyryş pudagynda nominal baýraklar hakyky manyda 8,7 göterim we 4,1 göterim ýokarlandy.

Tehniki girdeji we gaýtadan ätiýaçlandyryş maýasy

insurancetiýaçlandyryş kompaniýalarynyň zyýandan we çykdajylardan has köp baýrak ýygnaýandygyny görkezýän birleşdirilen gatnaşyklar, 2025 maglumatlary bolan 39 ýurduň 34-sinde 100 göterimden pes galyp, pudagyň tehniki girdejiligini ýüze çykardy. Global ätiýaçlandyryş maýasy 2025-nji ýylyň ahyryna çenli 785 milliard dollara ýetip, rekord goýsa-da, betbagtçylykly obligasiýa emissiýalary geçen ýyl bilen deňeşdirilende 45 göterim ýokarlap, 25,6 milliard dollara ýetdi.

2025-nji ýylda awtoulag serişdelerinde premium düzedişler we saglyk ätiýaçlandyryşy we maliýe bazarlaryndaky gowulaşmalar sebäpli ätiýaçlandyryş pudagy kyn ykdysady şertleri üstünlikli dolandyrdy. Türkiýede, durmuş däl pudakda nominal premium önümçiligi hakyky manyda ýokarlanan bolsa, durmuş pudagyndaky baýraklar ýurduň inflýasiýasyndan ýokary ösüş görkezijisini görkezdi.

thetiýaçlandyryş pudagyndaky gözegçilik we düzgünler OECD we milli häkimiýetler tarapyndan ýakyndan gözegçilik edilýär. Bu pudakdaky kompaniýalar, howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly betbagtçylyklara we kiberhowpsuzlyk töwekgelçiligine garşy maýa ýeterlikligini saklamak üçin halkara ülňülerine laýyk geliş amallaryny dowam etdirýärler.

Netije

2025-nji ýyldaky maglumatlar, global ätiýaçlandyryş pudagynyň inflýasiýa basyşyna we zyýan çykdajylarynyň ýokarlanmagyna garamazdan amaly çeýeligini subut etdi. Hususan-da, tehniki düşewüntliligi saklamak kompaniýalaryň töwekgelçiliklerini dolandyrmak strategiýalarynyň netijeli işleýändigini we bazaryň üýtgemegine garşy durýan gurluşy döredendigini görkezýär.

Şeýle-de bolsa, pes girdejili ýurtlar bilen ýokary girdejili ýurtlaryň arasynda ätiýaçlandyryşyň aralaşmagynyň tapawudy, bu pudagyň global goşulyşmak nukdaýnazaryndan entek köp ýoluň bardygyny görkezýär. Senagatyň geljegi, klimata we kiber töwekgelçiliklere garşy işlenip düzüljek täze önümleriň üstünliklerine bagly bolup görünýär.

Mümkin täsirler

Gaýtadan ätiýaçlandyryş kapitalynyň köpelmegi we betbagtçylykly obligasiýalaryň çykarylmagy ätiýaçlandyrýanlara uly betbagtçylyklara has gowy taýýarlanmaga mümkinçilik döredip biler. Bu ýagdaý uzak möhletde ätiýaçlandyryş tölegleri üçin bäsdeşlik nyrh gurşawyny döredip biler.

Beýleki tarapdan, kiber ätiýaçlandyryş bazarynyň ösüşi esasanam kiçi we orta kärhanalara sanly üýtgeşmeler prosesinde has ygtybarly ädim ätmäge kömek edip biler. Geosyýasy töwekgelçilikler dowam etse, maýa goýum girdejileriniň üýtgemeginiň dowam etjekdigine we kompaniýalaryň has konserwatiw portfel dolandyryşyna ýüz tutmagyna garaşylýar.