OECD we COP31 birleşdi: Ministriň Pari indäki howanyň howpsuzlygy baradaky taryhy çagyryşy

Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum, Türkiýe tarapyndan gurnalan COP31 (Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň taraplarynyň 31-nji konferensiýasy) taýýarlyk çäginde haýal etmän diplomatik gatnaşyklaryny dowam etdirýär. Fransiýanyň paýtagty Pari Parisde geçirilen OECD Geňeşiniň mejlisine gatnaşan ministr Kurum halkara jemgyýetçiligine möhüm habarlar berdi. OECD-iň Baş sekretary Matias Kormann, agza ýurtlaryň ilçileri we hemişelik wekilleri gatnaşan ýokary derejeli ýygnakda, COP31 Prezidentiniň hereket meýilnamasy we ileri tutulýan strategiýalary giňişleýin çykyş bilen paýlaşyldy.

Howa krizisi howpsuzlyk meselesi: NATO-nyň mysaly bilen taryhy jaň

Ministr Kurum ýygnakda eden çykyşynda geosyýasy goranyş çykdajylary bilen howanyň krizisini maliýeleşdirmegiň arasynda ajaýyp deňeşdirme etdi. NATO agza ýurtlaryň goranyş maýa goýumlaryny milli girdejileriniň 5 göterimine çenli ýokarlandyrmaga ýykgyn edýändigini ýatladýan Kurum, adamzadyň geljegine howp salýan iň uly howpuň klimat krizisidigini aýtdy. Gurama "Dünýä geljege abanýan howplar barada aýdylanda ägirt uly serişdeleri bölmekden çekinmeýär. Şeýlelik bilen, klimat krizisinden has hakyky, has ýakyn we has ygtybarly howp barmy? Näme üçin bu aç-açan howp abananda şol bir tutanýerlilik bilen çäre görmeýäris?" Sorag berip, global ulgamy kemsitdi.

Ministr Kurum howpsuzlyk düşünjesini diňe harby serhetler bilen kesgitläp bolmaýandygyny, howa, ykdysady we sosial durnuklylygyň hem bu kesgitlemäniň aýrylmaz bölegidigini aýtdy. Howa meselesiniň indi adaty gepleşik meselesi däldigini we gönüden-göni global howpsuzlyk meselesine öwrülendigini mälim eden Kurum, bu göreşiň yza süýşürilip bilinmejekdigini we yzky otda goýulyp bilinmejekdigini aýtdy.

COP31-e barýan ýolda global diplomatik traffik

Türkiýe ýolbaşçylyk edýän we alyp barýan we gepleşik amallary Awstraliýa tarapyndan dolandyryljak COP31 prosesi halkara hyzmatdaşlygy netijesinde emele gelýär. Ministr Kurum taýýarlyk işleriniň üznüksiz dowam etdirilendigini we sammite barýan ýolda Ankara, Stambul, Hataý, Bonn, London we Trabzon ýaly möhüm merkezlerde geçirilen strategiki ýygnaklaryň üsti bilen halk bilen paýlaşylandygyny aýtdy.

Bu meýdan gözlegleriniň hemmesiniň bir hakykaty görkezýändigini mälim eden Kurum, "Howa diplomatiýasynyň agyrlyk merkezini diňe teoretiki maksatlary kesgitlemekden anyk we kesgitlenen durmuşa geçiriş tapgyryna geçirmeli" -diýip, herekete gönükdirilen täze döwrüň kodlaryny berdi. COP31 Prezidentiniň esasy pelsepesi "gepleşik, ylalaşyk we hereket" üçlügine esaslanýar.

2035 OECD bilen durmuşa geçiriş maksatlary we strategiki hyzmatdaşlygy

Ministr Kurum, COP31 Prezidentiniň garaýşyny açýan we global ýylylygy 1,5 dereje çäginde saklamak kararyna goldaw berýän 2035-nji ýyldaky durmuşa geçiriş maksatlarynyň jikme-jikliklerini paýlaşdy. Bu kontekstde kesgitlenen anyk ýol kartasy aşakdaky strategiki elementlerden durýar:

- 2035-nji ýyla çenli global elektrikleşdiriş derejesini 35 göterime çenli ýokarlandyrmak,
- Dünýä derejesinde galyndy önümçiliginiň ösüş depginini ýarym (50 göterim ) azaltmak,
- Gurluşyk pudagynda energiýa sarp ediş güýjüni azyndan 25 göterim ,
- önümçilikde we aýlaw önümçiliginiň 15 göterimini peseltmek. ýokarlandyrmak.