Oktýabr inflýasiýa maglumatlary yglan edildi: Annualyllyk inflýasiýa 29,73 göterime ýetdi

Türk statistika instituty tarapyndan yglan edilen maglumatlara görä, sentýabr aýynda 29,73 göterim bolan sarp edijileriň ýyllyk inflýasiýasy oktýabr aýynda şol bir derejede galdy we çäkli ösüşi görkezdi. Ykdysadyýetçileriň aýda 2,2 göterim ýokarlamagyna garaşýandyklaryna garamazdan, içerki önüm öndürijileriň bahasy indeksi (D-PPI) aýda 1,65 göterim, ýylda 27,41 göterim ýokarlandy. Şu maglumatlary göz öňünde tutup, noýabr aýynda täzelenjek ýaşaýyş we iş ýerleriniň kärendesine ulanylyp bilinjek iň ýokary ýokarlandyryş derejesi, 12 aýlyk CPI ortaça esasda 31,23 göterim hökmünde kesgitlenildi.

Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek inflýasiýa maglumatlaryna nähili baha berdi?

Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek, sarp edijileriň ýyllyk inflýasiýasynyň geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 3,1 bal azalandygyny aýtdy. Ministr Şimşek bu pese gaçmagyň transport we energiýa önümlerinden başga ugurlarda giňden ýaýrandygyny aýtdy we azyk önümleriniň bahasynyň 7.1 bal, hyzmatlar pudagynda 7,9 bal peselendigini aýtdy. Şimşek geosyýasy töwekgelçilikleriň we uruş bilen baglanyşykly energiýa bahalarynyň ýokarlanmagynyň dezinfilýasiýa prosesini çäklendirýändigini belläp, inflýasiýanyň peselmeginiň ýakyn wagtda ykdysady işjeňligiň deňagramlylygy we haryt bahalarynyň garaşylýan peselmegi bilen goldanjakdygyny aýtdy.

Bahalandyrma derejesi salgytlara we ýygymlara nähili täsir eder?

Oktýabr aýynyň ahyrynda Içerki Önümçileriň Bahalary Indeksiniň 12 aýlyk ortaça mukdary 27,83 göterim bolup, 2027-nji ýylda ulanyljak köp salgytlaryň, ýygymlaryň we jerimeleriň täzeden kesgitlenmegine esas döretdi. Bu nyrh boýunça hasaplamalara görä, IMEI hasaba alyş tölegi, pasport tölegleri, B awtoulag sürüjisi ygtyýarnamasy tölegi, ulag tölegi, awtoulag ulaglary tölegi, awtoulag tölegi, awtoulag ulaglary Şeýle-de bolsa, Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň bu nyrhlary üýtgetmek hukugynyň bardygy sebäpli, soňky mukdar resmi düzgünlerden soň belli bolar.

Oktýabr aýynyň inflýasiýa maglumatlary her ýyl 29,73 göterim, öndürijiniň baha görkezijisi ýylda 27,41 göterim ýokarlandy. Gazna we maliýe ministri Mehmet Şimşek energiýa bahalarynyň dezinfilýasiýa prosesini çäklendirýändigini, emma hyzmatlaryň we azyk önümleriniň gowulaşmagynyň dowam edýändigini aýtdy. Bu maglumatlar bilen noýabr aýy üçin kärende töleginiň ýokarlanmagy 31,23 göterim hökmünde kesgitlenildi we gaýtadan bahalandyryş nyrhy esasynda salgytlarda we ýygymlarda täze düzgünleşdiriş prosesi başlandy.

Türkiýedäki inflýasiýa maglumatlary her aýyň başynda yglan edilýär we bu maglumatlar kärende şertnamalaryndan başlap salgyt töleglerine çenli köp ugurlara gönüden-göni täsir edýär. Bahalandyrma derejesi, salgyt kanunlaryna laýyklykda her ýylyň oktýabr aýynyň ahyryna çenli D-PPI-de 12 aýlyk ortaça kesgitlenýär. Raýatlar Prezidentiň resmi gazetinde çap edilen kararlarynyň üsti bilen häzirki salgyt we ýygym mukdaryny yzarlap bilerler we kärende töleginiň ýokarlanmagy bilen baglanyşykly TURKSTAT tarapyndan yglan edilen 12 aýlyk CPI ortaça alyp bilerler.

Netije

Maglumat berlen maglumatlar, energiýa bahalary ýaly daşarky faktorlar sebäpli inflýasiýanyň peselmeginiň peselýändigini görkezýär, ýöne hyzmatlar we azyk ýaly esasy zatlarda gowulaşma alamatlary dowam edýär. Kärende töleginiň 31,23 göterim derejesini kesgitlemek, kärendeçiler bilen emläk eýeleriniň arasyndaky kazyýet işlerinde kesgitleýji nyrh bolup hyzmat edýär.

Gaýtadan bahalandyrmagyň derejesiniň 27,83 göterim bolmagy döwletiň maliýe ýagdaýyna girdejini ýokarlandyrýar we raýatlaryň salgyt we ýygym borçnamalarynyň ep-esli ýokarlanandygyny görkezýär. Prezidentiň öz ygtyýarlyklaryny ulanjakdygy ýa-da geljekdäki býudjet maksatlary we ykdysady deňagramlylygy taýdan möhüm ähmiýete eýe.

Mümkin täsirler

valokary bahalandyryş derejesi köp jemgyýetçilik hyzmatlarynyň bahasyny, esasanam pasport we sürüjilik şahadatnamasy töleglerini ýokarlandyryp biler. Bu ýagdaý, girdejisi bolan raýatlaryň býudjetine goşmaça basyş edip, sarp ediş endiklerine täsir edip biler.

Iş ýerinde we ýaşaýyş jaý kireýinde ulanyljak iň ýokary 31,23 göterim çäk, kärende bazaryndaky bahalaryň ýokarlanmagyny çäklendirip biler. Şeýle-de bolsa, bu ýagdaý täze eýeçilik şertlerinde emläk eýeleri bilen kärendeçileriň arasynda gepleşik prosesini döredip biler we bazardaky üpjünçilik-isleg balansyna dürli usullar bilen täsir edip biler.