Pentagonyň duýduryşy: Aziýada harby howplaryň artmagy

ABŞ-nyň Goranmak ministri Pit Hegset Hytaýyň harby kuwwatynyň çalt ýokarlanmagynyň Aziýa-Pacificuwaş umman sebitinde çynlakaý aladalary döredendigini aýtdy. Singapurda geçirilen "Şangri-La Dialog" howpsuzlyk forumynda eden çykyşynda Hegseth soýuzdaş ýurtlary goranyş býudjetlerini ýokarlandyrmaga çagyrdy. Hytaýyň harby taýdan gurulmagy sebitdäki güýç deňagramlylygyna howp abandyryp biler. Bu ýagdaý Aziýa-Pacificuwaş umman sebitiniň durnuklylygyny bozup, sebitdäki ýurtlaryň arasynda dartgynlylyga sebäp bolup biler. Aýratynam baý ýurtlaryň goranyşyna subsidiýa bermek döwrüniň gutarandygyny we has deň we umumy jogapkärçilikden ybarat bileleşik gurluşyny isleýändigini aýtdy. ABŞ ýaranlaryndan garaşsyz hereket edip we goranyş kuwwatyny artdyryp biljek hyzmatdaşlary görmek isleýär.

theuwaş ummanyň deňagramlylygy we Hytaý bilen gatnaşyklar

ABŞ-nyň theuwaş ummanyndaky howpsuzlyk strategiýasy sebitdäki harby howpy ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. Hegseth güýçli goranyş mehanizmini döretmek arkaly Günbatar Pacificuwaş ummanynda agressiýanyň öňüni almagy maksat edinýändiklerini aýtdy. Şeýle hem, Hytaý bilen has berk aragatnaşyk kanallaryny döretmek arkaly harby çaknyşyklaryň öňüni almak we düşünişmezlikleriň öňüni almak ugrundaky tagallalara ünsi çekdi.

Europeewropa we NATO habarlary

Hegseth ýaranlaryna diňe Aziýa-Pacificuwaş ummany sebitinde däl, eýsem Günbatar Europeewropada hem goranyş çykdajylaryny köpeltmelidigini aýtdy. Häzirki howpsuzlyk howplaryna garşy Europeewropanyň has aýgytly ädim ätmelidigini aýtdy. NATO ýurtlarynyň hem şuňa meňzeş möhüm kararlar kabul edilmegine garaşylýandygyny aýtdy.

Şangri-La gepleşik we global howpsuzlyk

Londonda ýerleşýän Halkara strategiki gözleg instituty tarapyndan gurnalan “Şangri-La” gepleşikleri şu ýyl 23-nji gezek geçirildi. Bu çärä Aziýa-Pacificuwaş ummany, Demirgazyk Amerika, Europeewropa we Eastakyn Gündogaryň ýokary derejeli resmileri, goranmak ministrleri we howpsuzlyk hünärmenleri gatnaşdy. Forum sebitleýin we global howpsuzlyk meseleleri ara alnyp maslahatlaşylýan möhüm platforma hökmünde tapawutlanýar.

ABŞ-nyň Hytaý bilen gatnaşyklarynda konstruktiw deňagramlylygy gözleýändigi we bu deňagramlylygy saklamak üçin harby güýjüni ulanjakdygyna düşünilýär. Hegsetiň aýdanlary ABŞ-nyň Aziýa-Pacificuwaş umman sebitindäki strategiki maksatlaryny we ýaranlaryndan garaşýan zatlaryny aç-açan açýar.

Netijede ABŞ-nyň Aziýa-Pacificuwaş ummany sebitinde Hytaýyň goşunynyň giňelmegine garşy güýçli hyzmatdaş ulgam döretmek baradaky tagallasy ünsi özüne çekýär. Hegsetiň aýdanlary sebitdäki ýurtlaryň arasynda goranyş hyzmatdaşlygyny ýokarlandyrmagyň we howpsuzlyk howplaryna garşy umumy pozisiýany eýelemegiň zerurdygyny görkezýär. ABŞ-nyň bu strategiki çemeleşmesiniň nähili emele geljekdigi we sebitdäki ýurtlar bilen gatnaşyklarynyň ýakyn döwürde nähili ösjekdigi bilesigelijilik meselesidir.