PHP programmirleme dilinde ýüze çykarylan möhüm gowşaklyk, bütin dünýäde kiber duýduryşyny döretdi

17-nji oktýabrda dünýädäki web sahypalarynyň köpüsiniň infrastrukturasynda ulanylýan PHP programma dilinde ýüze çykarylan iki sany möhüm howpsuzlyk gowşaklygy, halkara kiberhowpsuzlyk duýduryşyna sebäp boldy. Gowşak goralanlyk ýüze çykarylandan soň, Angliýa, Şotlandiýa, Gollandiýa we Belgiýa ministrlik derejesindäki jemgyýetçilik web sahypalary wagtlaýyn ýapyldy, Türkiýede bolsa kiberhowpsuzlyk müdirliginiň utgaşdyrylmagy bilen tutuş ýurt boýunça howpsuzlyk gözlegleri başlandy.

PHP programma üpjünçiligindäki gowşaklyklar haýsy howp döredýär?

Kazyýet kompýuter hünärmeni İsa Altun, PHP-iň erkin, açyk çeşme we köp taraplydygy sebäpli 2001-nji ýyldan bäri giňden ulanylýandygyny aýtdy. Altun ulgamyň jemgyýetçilik gurluşynyň zyýanly adamlar tarapyndan ulanylyp bilinjekdigine ünsi çekdi we şeýle baha berdi: "Zyýanly adamlaryň, ýagny gara şlýapa hakerleri diýip atlandyrýan adamlarymyzyň, şahsy maglumatlary ýa-da gizlin maglumatlary tassyklamazdan serwerlere gözegçilik edip biljekdigi bu meselede kynçylyk döredip biler."

Döwlet arhiwleri we şahsy maglumatlar howp astyndamy?

Göz öňünde tutulýan howpsuzlyk gowşaklygynyň döwlet arhiwindäki duýgur maglumatlar üçin çynlakaý töwekgelçilik döredýändigini aýdyp, İsa Altun duýduryş berdi: "Web sahypalarynda şahsy maglumatlar, şahsy faýllar we döwlet arhiwlerinde hatlar bar. Bu maglumatlaryň syzdyrylmagy we çuňňur internetde görkezilmegi howpy bolup biler, garaňky web diýlip hem atlandyrylýar.

PHP infrastrukturasyny ulanýan “Facebook”, “Yahoo”, “Slack”, “Etsy” we “Wikipediýa” ýaly iri tehnologiýa kompaniýalaryna hem täsir edip biljek bu howpsuzlyk gowşaklygy 17-nji oktýabrda ýüze çykaryldy we täzelenip bilmeýän guramalara ABŞ-nyň Milli Howpsuzlyk Gullugy saýtlaryny ýapmagy maslahat berdi. Hüjümleriň näbelli IP adresler arkaly amala aşyrylandygy aýdylsa-da, hünärmenler ulgamlary iň soňky wersiýalara täzelemegiň möhümdigini aýdýarlar.

Kiberhowpsuzlyk proseslerinde edaralar öz ulgamlarynda ulanýan programma üpjünçilik kitaphanalaryny yzygiderli barlamaga borçludyrlar. Türkiýedäki Kiberhowpsuzlyk Müdirligi tarapyndan skanerler, bolup biläýjek synanyşyklaryň öňüni almak we jemgyýetçilik maglumatlaryny goramak maksady bilen amala aşyrylýar. Ulanyjylar we edaralar ulanýan web infrastrukturasynyň iň täzeligini barlamaly we zerur howpsuzlyk ýamalaryny ulanmaly.

Netije

PHP ýaly giňden ulanylýan açyk çeşme programma üpjünçiliginde howpsuzlyk gowşaklygy, global sanly infrastrukturany gowşak goýup biler. Bu ýagdaý tehnologiki endikleriň kiberhowpsuzlyga edýän täsirini açýar.

Faktlar programma üpjünçiliginiň täzelenmeleriniň diňe bir öndürijiligiň gowulaşmagy bolman, eýsem döwlet syrlaryny we şahsy maglumatlary goramak üçin "gapy kody" bolandygyny görkezýär. Kiberhowpsuzlyk boýunça işjeň çäreleri görmezlik, garaňky web ýaly kanallarda maglumatlaryň aýan edilmegine sebäp bolup biljek uly krizislere sebäp bolup biler.

Mümkin täsirler

Täzelenmeýän guramalar we kompaniýalar kiber hüjümçileriň nyşanyna öwrülip, maglumatlaryň syzmagyny başdan geçirip bilerler. Bu, esasanam duýgur maglumatlary öz içine alýan döwlet edaralarynda hyzmatlaryň kesilmegine we ynamyň ýitmegine sebäp bolup biler.

Kiber hüjümlerinde emeli intellektiň has işjeň ulanylmagy bilen, diwar diwarlaryndan aýlanyp geçýän has çylşyrymly hüjüm usullary geljekde görnüp biler. Bu amal edaralardan kiberhowpsuzlyk strategiýalaryny yzygiderli täzelemegi we emeli intellekt bilen goldanýan goranyş mehanizmlerine maýa goýmagy talap edip biler.