Polşanyň premýer-ministri Donald Tusk sosial ulgamlarda paýlaşan wideo ýüzlenmesinde, öňki hökümetiň döwründe Ysraýylda ýerleşýän NSO Topary tarapyndan işlenip düzülen Pegasus içaly programma üpjünçiligini satyn almak prosesinde çynlakaý näsazlyklaryň bolandygyny habar berdi. Tusk jenaýat pidalaryna berilmeli döwlet serişdeleriniň soralýan programma üpjünçiligini satyn almak üçin sarp edilendigini mälim etdi we bu ýagdaýy "kommunizm ýykylandan soň Polşanyň taryhynda iň uly skandallaryň biri" diýip häsiýetlendirdi.
Premýer-ministr Tusk Pegasus ulgamynyň Polşa raýatlary, oppozisiýa liderleri we garaşsyz prokurorlar barada giňişleýin maglumatlary ýygnaýandygyny we bu maglumatlaryň hiç hili gözegçilik mehanizmi bolmazdan Ysraýyl tarapyna geçirilýändigini aýtdy. Tusk: "Adalat we döwletiň howpsuzlygy üçin jogapkär adamlar müňlerçe, on müňlerçe polýak raýatlarynyň duýgur maglumatlaryny hiç hili gözegçiliksiz daşary ýurt Ysraýyla gowşurdy. Bu indi dawa däl. Aslynda, bu ýerde döwlete garşy çynlakaý jenaýat hakda gürleşýändigimiz hemmelere düşnüklidir" -diýdi.
Kiberhowpsuzlykdaky uly boşluk
Polşanyň Milli prokuraturasy 2024-nji ýylyň mart aýyndan bäri dowam etdirilýän derňew bilen baglanyşykly täze netijeleri paýlaşdy. Polşanyň Içerki Howpsuzlyk Guramasynyň (ABW) hünärmenleri Pegasus ulgamynyň ulanyjylaryň razylygy bolmazdan ykjam enjamlardan maglumatlary alyp biljekdigini tassykladylar. Tehniki gözlegleriň dowamynda Polşanyň Korrupsiýa garşy göreş býurosynyň (CBA) ulgamyň doly gözegçiliginiň ýokdugy, programma üpjünçiligini döreden kompaniýanyň maglumatlaryň saklanýan infrastrukturasyna girip biljekdigi we ulgamyň üsti bilen berlen maglumatlaryň ýurduň çäginden çykandygy anyklandy.
2023-nji ýylyň oktýabr aýynda geçirilen saýlawlardan soň Polşada işe girişen täze mejlis, Pegasusyň talaplaryny derňemek üçin ýörite komissiýa döretdi. 2024-nji ýylyň fewralynda şol wagtky prezident Andrzej Duda bilen bolan duşuşygynda premýer-ministr Tusk özünden öňki Mateus Morawiecki hökümetini içaly programmalaryny bikanun ulanmakda aýyplady.
5W1K
bilen Döwlet.TC belligiKim: Polşanyň premýer-ministri Donald Tusk we öňki hökümet işgärleri.
Näme: Pegasus içaly programma üpjünçiligini jenaýatyň pidalary we raýat maglumatlaryny Ysraýyla geçirmek üçin niýetlenen serişdeleri satyn almak.
Nirede: Polşa.
Haçan: 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndaky saýlawlardan soňky döwür we 2024-nji ýylyň mart aýyndan bäri dowam edýän derňew döwri.
Näme üçin: Oppozisiýa, journalistsurnalistlere we prokurorlara kiber gözegçiligi ýola goýmak.
Nädip: Maglumatlary Polşadan döwlet gözegçiligi bolmazdan, NSO Topary tarapyndan işlenip düzülen Pegasus programma üpjünçiligi arkaly.
Devlet.TC belligi: Polşada dowam edýän derňew döwlet sanly özygtyýarlylygy we şahsy maglumatlary goramak ýörelgeleriniň bozulmagy bilen baglanyşykly alnyp barylýar. Bu proses, parlament komissiýasynyň hasabatlaryna we prokuroryň aýyplamalaryna laýyklykda kanuny sanksiýalara sebäp bolup biler.
Netije
Ösüşler, döwlet edaralarynyň tehnologiýa satyn alyş amallarynda ýeterlik gözegçilik mehanizmleriniň ýoklugy, milli howpsuzlyk we şahsy maglumatlaryň gizlinligi nukdaýnazaryndan gowşaklyga sebäp bolýandygyny görkezýär. Jenaýatyň pidalary ýaly duýgur sebitiň ýerine döwlet býudjetini içaly programma üpjünçiligine geçirmek, ahlak we hukuk taýdan çynlakaý dolandyryş krizisini döredýär.
Mümkin täsirler
Bu dawa Polşadaky syýasy ýagdaýy hasam dartgynlaşdyryp, öňki hökümet işgärlerine garşy agyr jenaýat işine sebäp bolup biler. Mundan başga-da, döwlet edaralary tarapyndan ulanylýan daşary ýurt programma üpjünçiligine gözegçilikleriň Europeewropada hasam güýçlenmegine we kiberhowpsuzlyk syýasatlaryna täzeden seredilmegine garaşylýar.
Çeşme: Haber7
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!