Prezident Erdogan 9-njy Stambul töwellaçylyk konferensiýasyna habar iberdi

Prezident Rejep Taýyp Erdogan Stambulda geçirilen 9-njy Stambul töwellaçylyk konferensiýasyna wideo habar iberip, Türkiýäniň global konfliktleri çözmekde oýnaýan roluna ünsi çekdi. Daşary işler ministrligini konferensiýany guramaga goşan goşandy bilen gutlap, Prezident Erdogan Stambulyň taryhyň dowamynda medeniýetleri birleşdirýän we şu gün diplomatiýanyň esasy duralgalarynyň birine öwrülendigini aýtdy.

Stambul nädip diplomatiýanyň merkezine öwrüldi?

Prezident Erdogan Stambulyň global diplomatiýadaky pozisiýasyna baha berende, Türkiýäniň dawa-jenjelleriň artmagy we halkara hukugyna bolan ynamyň pese gaçýan döwründe-de parahatçylyk gözleginden ýüz öwürmändigini aýtdy. Erdogan: "Türkiýe hökmünde, taraplar biri-biri bilen gürleşmeýän we umytlary pes bolan döwürde-de hiç wagt diplomatiýadan ýüz öwürmezlik şygarymyzy etdik" -diýip, Russiýa bilen Ukrainanyň arasyndaky tussaglaryň alyş-çalşygyny we Afrika yklymynda araçylyk işlerini bu kesgitli mysal hökmünde görkezdi.

Halkara ulgamynda özgertmelere nämeler garaşýar?

Birleşen Milletler Guramasynyň ulgamyndaky gurluş meselelerine ünsi çekip, Prezident Erdogan "Dünýä 5-den uludyr" -diýdi we 190-dan gowrak ýurduň isleginiň 5 ýurduň kararyna bagly gurluşynyň adalatly däldigini öňe sürdi. Palestina, Liwan we Sudan ýaly krizis sebitlerinde millionlarça adamyň Birleşen Milletler Guramasyna bolan ynamynyň lapykeçlige öwrülendigini mälim eden Erdogan: "Türkiýe hökmünde biz halkara syýasatyna ynamsyzlyk düşünjesini kabul etmeýäris"

Prezident Rejep Taýyp Erdogan, Türkiýäniň parahatçylykly çözgüt gözlemek we Stambulda geçirilen 9-njy Stambul töwellaçylyk konferensiýasyna iberen ýüzlenmesinde halkara jemgyýetçiligi bilen adalatly dünýä tertibi talaplaryny paýlaşdy. Türkiýäniň partiýalary birleşdirmekde we araçylyk etmekde jogapkärçiligini dowam etdirjekdigini mälim eden Erdogan, iň kyn çaknyşyklarda-da diplomatiýanyň gapysynyň açyk bolmalydygyny aýtdy.

Araçylyk işleri, halkara hukugynyň çäginde konfliktleri parahatçylykly çözmegi maksat edinýän diplomatik prosesdir. Türkiýe, Daşary işler ministrliginiň utgaşdyrylyşynda geçirilen bu gözlegler bilen sebit we global krizislerde ýeňilleşdiriji rol oýnaýar. Maslahatlar halkara hyzmatdaşlygyny güýçlendirýän platforma bolup hyzmat edýär, bu ugurda hünärmenler we döwlet wekilleri birleşip, çözgüt usullaryny ara alyp maslahatlaşýarlar.

Netije

Prezident Erdoganyň habary, Türkiýanyň daşary syýasatda "diplomatiýa ilkinji" strategiýasyna eýerýändigini we global meseleleri çözmekde işjeň araçy bolmak maksadyndan ýüz öwürmejekdigini görkezýär. Bu çemeleşme, Türkiýäniň özüni halkara arenasynda "parahatçylyga ýol açýan" aktýor hökmünde görkezmek ugrundaky tagallalarynyň beýanydyr.

Mundan başga-da, Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň gurluşyna garşy tankytlar Türkiýanyň dünýä ulgamynda has adalatly we öz içine alyjy wekilçilik mehanizmine bolan islegini tutanýerli dowam etdirjekdigini görkezýär. Türkiýe häzirki sistemanyň ynamyny ýitirendigini we araçylyk başlangyçlaryny bu boşlugy doldurmak üçin ulanýandygyny öňe sürýär.

Mümkin täsirler

Türkiýeniň diplomatik pozisiýasy Türkiýanyň konflikt zolaklaryndaky taraplaryň arasynda ygtybarly araçy hökmünde kabul etmegini güýçlendirip biler. Aýratyn üstünliklere ünsi çekmek, esasanam tussaglaryň alyş-çalşygy, halkara krizislerdäki Türkiýäniň "fasilitatory" rolunyň dowam etmegine ýol açyp biler.

Beýleki tarapdan, Birleşen Milletler Guramasynyň ulgamyna degişli möhüm çykyşlar Türkiýanyň halkara platformalarynda reforma tarapdar ýurtlar bilen hyzmatdaşlygyny artdyryp biler. Bu ýagdaý, Türkiýäniň global dolandyryş gepleşiklerinde täsirini we görnükliligini ýokarlandyryp biljek täsir edip biler.