Prof. Dr. İbrahim Azboý: Öňki haçly şikeslerde sporta ir gaýdyp gelmek töwekgelçiligi

ortopediýa we trawmatologiýa hünärmeni Prof. Dr. İbrahim Azboý, öňki bogun şikesleriniň emele geliş mehanizmleri we türgenleriň durmuş derejesine gönüden-göni täsir edýän bejeriş prosesinde möhüm ýalňyşlyklar barada möhüm duýduryş berdi. Futbol, basketbol we lykiada typmak ýaly ugurlaryň duýdansyz üýtgemegini talap edýän sport çäreleri wagtynda ýygy-ýygydan ýüze çykýan bu şikesleriň dogry bejergi we dikeldiş amallary bilen dolandyrylmalydygy nygtaldy.

Öňki haçly baglaryň şikesleri nädip ýüze çykýar?

Prof. Doktor İbrahim Azboý, öňdäki bogun şikesleriniň köplenç dyzyna birden ýüklenmegi we nädogry hereketler netijesinde ýüze çykýandygyny aýtdy. Aýratyn-da güýçli bedenterbiýe döwründe hünärmen we höwesjeň türgenler tarapyndan başdan geçirilýän bu ýagdaý, dyz bogunlarynyň durnuklylygyny bozýan we hereketi çäklendirýän çynlakaý ortopediki mesele bolup durýar.

Operasiýadan soň sporta gaýdyp gelmek nähili bolmaly?

Prof. Doktor İbrahim Azboý, öňdäki haç keseliniň hassalaryň dyzlaryndan alnan tendonlary ulanyp, hirurgiki interwensiýa arkaly gaýtadan gurlandygyny aýtdy. Prof. Doktor Azboý, operasiýa wagtynda näsaglaryň öz dyzlaryndan tendonlar bilen dikeldilen öňdäki haç bagynyň, dyz ýeterlik derejede güýçlenmänkä sporta gaýdyp gelse, ýene ýyrtylyp biljekdigini aýtdy. Reabilitasiýa etabynyň gyssagly bolmaly däldigini duýdurdy.

Prof. Doktor İbrahim Azboýyň aýdan sözleri, futbol, basketbol we lykiada typmak ýaly sport bilen gyzyklanýan adamlaryň, dyzynyň doly güýçlenmezinden öň hirurgiki bejergiden soň sporta gaýdyp gelmegi, bagyň täzeden ýarylmagyna sebäp bolup biljekdigini görkezýär. Bejergi döwründe tendon transplantasiýasy bilen geçirilen bejerginiň üstünligi, hirurgiki gatyşmalara goşmaça tertipli fiziki bejergä we güýçlendiriji programma baglydyr.

Ortopediýa we trawmatologiýa klinikalarynda ulanylýan bu bejeriş usuly, näsagyň dyz funksiýalaryny öňki derejesine ýetirmegi maksat edinýän amaldyr. Hünärmen lukmanlar tarapyndan kesgitlenen reabilitasiýa teswirnamalarynyň berjaý edilmegi hassalaryň sag-aman sporta gaýdyp gelmegi üçin möhümdir. Bejergi döwründe näsaglar lukmany tarapyndan tassyklanmadyk fiziki işjeňlige başlamaly däldirler we yzygiderli barlagdan geçmeli däldirler.

Netije

Diňe hirurgiki gatyşma, öňdäki bogun şikesleri üçin ýeterlik çözgüt däl; Üstünligiň açary, uzak möhletli we tertipli operasiýadan soňky reabilitasiýa programmasydyr. Dyz bogunlarynyň biomehaniki gurluşynyň doly gutulmagyna garaşman sporta gaýdyp gelmek diňe bir saglyga howp salman, eýsem has agyr şikesleri hem çagyrýar.

Mümkin täsirler

Bu duýduryşlar professional türgenleriň karýera meýilnamalaşdyrylyşyna we höwesjeň türgenleriň gündelik durmuşynyň hiline gönüden-göni täsir edip biler. Sport bilen ir gaýdyp barmakdan gaça durýan adamlaryň uzak möhletde dyz saglygyny has gowy gorap biljekdigi we gaýtalanýan şikesleri azaldyp biljekdigi çaklanylýar. Sport klublary we tälimçiler, türgenleriň saglygy baradaky bu lukmançylyk faktlaryny göz öňünde tutup, dikeldiş işlerini has içgin dolandyrar diýlip garaşylýar.