Putinden Hytaýa strategiki sapar: Ykdysady we syýasy hyzmatdaşlyk gün tertibinde

Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump -yň saparyndan soň Hytaýa barýar. Kremliň beren beýanyna görä, Putin agşam Pekine geler we ertesi gün irden Tienanmen meýdanynda resmi döwlet dabarasy bilen garşylanar. Putin Hytaýyň prezidenti Si Szinpin bilen ýekelikde we delegasiýaara duşuşyklardan soň şol gün Russiýa gaýdyp geler. Şu aýda Hytaý ilkinji gezek ABŞ we Russiýanyň liderlerini kabul eder. Ondan öň şuňa meňzeş ýygnaklar Aziýa-Pacificuwaş umman ykdysady hyzmatdaşlygy (APEC) sammitlerinde 2001-nji we 2014-nji ýyllarda Hytaýda geçirildi. Putin we şol wagtky ABŞ-nyň prezidenti Barak Obama iň soňky gezek 2016-njy ýylda Hangzhou şäherinde geçirilen G20 sammitinde duşuşdylar.

Hytaý beýik güýçleriň arasyndaky deňagramlylygy synlaýar

Bu saparlar bütin dünýäde geosyýasy dartgynlylygyň ýokarlanýan we Eýran we Ukraina ýaly krizisleriň çözülip bilinmeýän döwründe Hytaýyň ähmiýetini ýene bir gezek açýar. Hytaý ABŞ we Russiýa bilen gatnaşyklaryny deňagramlylykda saklamak bilen beýik güýçleriň arasyndaky ornuny berkitmäge synanyşýar. Trumpyň sapary ýaly, Putiniň sapary güýçli dabaralara däl-de, ykdysady hyzmatdaşlyga we strategiki hyzmatdaşlyga gönükdiriler.

Putiniň Hytaýa 25-nji sapary

Putin häkimiýet başynda 25-nji gezek Hytaýa gidýär. Ahyrynda, 2025-nji ýylyň sentýabr aýynda Pekine baryp gördi we Ikinji jahan urşy gutaranyň 80 ýyllygyny belleýän harby parada gatnaşdy. Bu sapar wagtynda Hytaýyň prezidenti Siiniň Putin we Demirgazyk Koreýanyň lideri Kim Çen Un bilen eden pozisiýasyny käbir synçylar ABŞ we onuň ýaranlary üçin açyk kynçylyk diýip düşündirdi. Alyş-çalyş etjekdigini aýtdy. Bu saparyň Hytaý-Russiýa goňşuçylyk, dostluk we hyzmatdaşlyk şertnamasyna gol çekilmeginiň 25 ýyllygyna we strategiki utgaşdyryş hyzmatdaşlygynyň 30 ýyllygyna gabat gelmegi gatnaşyklary has-da çuňlaşdyrmak üçin bir pursat hökmünde görülýär. söwda, medeniýet we bilim ara alnyp maslahatlaşylar. Aljakdygyny aýtdy. Saparyň dowamynda Putine premýer-ministrleriň orunbasarlary, ministrler we Hytaýda işleýän dürli döwlet we hususy pudaklaryň wekilleri ýoldaşlyk eder. Geçen hepde Hytaýa baran ABŞ-nyň köp sanly wekiliýeti barada Peskow Russiýanyň wekiliýetiň göwrümi boýunça hiç kim bilen bäsleşmeýändigini aýtdy.

Russiýa-Hytaý gatnaşyklarynda täze resminama gol çekişleri

Kremliň daşary syýasat geňeşçisi uriuriý Uşakow Putiniň sapary wagtynda takmynan 40 hyzmatdaşlyk resminamasynyň gol çekilmegine garaşylýandygyny aýtdy. Bu sapar, Trumpyň 13-15-nji maýda Hytaýa resmi saparyndan soň möhüm ädim hasaplanýar. Trumpyň sapary Eýran bilen bolan krizis sebäpli yza süýşürildi we bu döwürde ABŞ-nyň prezidenti uly işewür topar bilen Hytaýa gitdi.

Hytaý bilen Russiýanyň arasyndaky söwda mukdary

Hytaý bilen Russiýanyň arasyndaky söwda mukdary 2023-nji we 2024-nji ýyllarda 240 milliard dollardan geçdi we möhüm ykdysady baglanyşyk döretdi. Günbatar tarapyndan girizilen sanksiýalar sebäpli Hytaý Moskwa üçin çig nebit we tebigy gaz satyn alyjy boldy. Hytaý Russiýany energiýa üpjünçiliginde has möhüm hyzmatdaş hökmünde görýär.

Geosyýasy dartgynlyk we ýakynlaşma

Hytaý we Russiýa, halkara arenasynda ABŞ we Günbatar ýaranlaryna garşy birek-biregi goldaýan syýasatlara eýerýärler. Iki ýurt Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy (ŞHG) we BRICS ýaly köptaraplaýyn platformalarda hyzmatdaşlygy dowam etdirýärler. Bu sapar ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky täze "konstruktiw strategiki durnuklylyk gatnaşyklary", şeýle hem Hytaý bilen Russiýanyň arasyndaky "hemmetaraplaýyn strategiki utgaşdyryş hyzmatdaşlygy" barada möhüm maglumatlary berip biler.

Putiniň Hytaýa eden sapary, halkara gatnaşyklardaky deňagramlylygyň dikeldilýän döwründe beýik güýçleriň arasynda strategiki hyzmatdaşlygyň çuňlaşmagynyň möhüm görkezijilerini berýär.