Rumyniýada rus uçary: Diplomatik dartgynlylyk ýokarlanýar

Rumyniýanyň günorta-gündogaryndaky ýaşaýyş jaýyna çöküp, Russiýada öndürilen pilotsyz howa ulagy (UAV) Russiýa bilen NATO arasynda täze dartgynlylyk döretdi. Bu waka Ukraina söweşiniň Europeewropa ýaýran ilkinji raýat ýaşaýyş hüjümi hökmünde hasaba alyndy. Rumyniýanyň prezidenti Nikusor Dan bu wakadan öz paýyny aldy.

Russiýa bilen NATO-nyň arasyndaky dartgynlylygyň ýokarlanmagy

Gazagystanyň paýtagty Astanada metbugatyň öňünde çykyş eden Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin entek uçaryň Russiýa degişlidigini görkezýän takyk subutnamanyň ýokdugyny aýtdy. Öňki şuňa meňzeş wakalary ýatlap, Putin bu pilotsyz uçaryň Ukraina degişli bolup biljekdigini aýtdy. Şeýle-de bolsa, Rumyniýanyň Goranmak ministriniň aýdanlary wakanyň Russiýa bilen baglanyşygyny güýçlendirdi.

Rumyniýada jemgyýetçilik reaksiýasy we ýolbaşçylaryň beýannamalary

Rumyniýanyň prezidenti Nikusor Dan wakanyň bolan ýerine sapary wagtynda köpçülikleýin nägileliklere sezewar boldy. Pilotsyz uçaryň näme üçin saklanyp bilmeýändigine ýerli ýaşaýjylar gaharlandy. Goranmak ministri, galyndylaryň tapylan seriýa belgileri sebäpli pilotsyz uçaryň rus tarapyndan öndürilendigi subut edilendigini aýtdy. Bu sözler diplomatik krizisi tutaşdyrdy.

Diplomatik gatnaşyklar pese gaçýar

Rumyniýa Konstantadaky rus konsullygyny ýapmak kararyna geldi we rus konsuly persona non grata diýip yglan etdi. Bu ösüşler iki ýurduň arasyndaky diplomatik gatnaşyklaryň hasam kynlaşyp biljekdigini görkezýär. Mundan başga-da, bu wakadan soň Russiýanyň Buharestdäki ilçisi Rumyniýanyň Daşary işler ministrligine çagyryldy.

Harby çäreler we NATO-nyň roly

Wakadan soň Rumyniýanyň howa güýçleriniň we NATO elementleriniň F-16 söweş uçarlary herekete geçdi. Galați şäherinde bolan partlama we ýangyn iki parahat ilaty ýaralady we urşuň Europeewropada näderejede täsir edip biljekdigini görkezdi. Geljekde NATO-nyň şeýle çärelere nähili jogap berjekdigine üns berler.

Putiniň talaplary we geljekki ssenarileri

Putin geçmişdäki wakalara salgylanyp, pilotsyz uçaryň Ukraina degişli bolup biljekdigini aýtdy. Bu beýannama, Russiýanyň Europeewropadaky howpsuzlyk aladalarynyň artmagy bilen bu waka baradaky pozisiýasyny aýdyňlaşdyrmalydygyny görkezýär. Geljekdäki ssenariýler iki ýurduň arasyndaky dartgynlygyň nähili ösjekdigine bagly bolar.

Rumyniýada howpsuzlyk çäreleri barha artýar

Wakadan soň Rumyniýada howpsuzlyk çäreleri ýokarlandy. Hökümet şuňa meňzeş wakalaryň gaýtalanmazlygy üçin serhet howpsuzlygyny berkitmek kararyna geldi. Şeýle hadysalaryň gaýtalanmazlygy üçin görülýän çäreler bütin Europeewropada ara alnyp maslahatlaşylyp başlandy.

Bu wakalar diňe bir Rumyniýa-Russiýa gatnaşyklaryna däl, eýsem tutuş Europeewropanyň howpsuzlyk arhitekturasyna hem täsir edip biler. Öňümizdäki günlerde diplomatik we harby ugurlarda edilmeli ädimler sebitiň durnuklylygy üçin möhüm ähmiýete eýe.