SAHA Stambul: Goranmak senagatynyň eksporty 10 milliard dollardan geçdi

SAHA Stambulyň direktorlar geňeşiniň başlygy, ROKETSAN-yň goşantlary bilen taýýarlanan Anadolu gullugynyň tehnologiýa bölüminde myhman hökmünde goranyş pudagynda bolup geçýän wakalara baha berdi. 2026-njy ýylyň 30-njy sentýabrynda berlen beýanata görä, Türkiýäniň goranyş senagatynyň eksporty 10 milliard dollardan geçse-de, geçmişde embargo girizen ýurtlaryň türk kompaniýalary bilen hyzmatdaşlyk etmek üçin başlangyç edendigi mälim edildi.

Goranmak pudagynda goýlan embargolar nädip ýeňildi?

SAHA Stambulyň direktorlar geňeşiniň başlygy, geçmişde Türkiýe garşy goýlan gizlin we açyk embargolaryň strategiki hyzmatdaşlygy gözlemek bilen çalşylandygyny we esasanam Kanada bilen gepleşiklere ünsi çekendigini aýtdy. Kanadanyň häzirki wagtda tehniki we ministrlik derejesinde yzygiderli delegasiýa iberýändigini belläp, Tütüncü, ASELSAN tarapyndan işlenip düzülen ASELFLIR-500 we ASELFLIR-600 ýaly önümleriň dünýä bazaryna isleg bildirýändigini aýtdy.

KOK-lar global üpjünçilik zynjyryna nähili birleşdirilýär?

Esasy wezipe, SAHA Stambulyň 1400-den gowrak agzasynyň 80 göteriminden gowragyny emele getirýän KOK-lary halkara üpjünçilik zynjyrlaryna birleşdirmekdi. Senagat we tehnologiýa ministrliginiň goldawy bilen amala aşyrylan Halkara bäsdeşlik ukybyny ösdürmek (URGE) taslamasy kompaniýalara daşary bazarlara çykmaga mümkinçilik berýän bolsa-da, agzalara "bäsdeşlik ukyby" ýörelgesi bilen bilelikde hereket etmek maslahat berilýär.

Goranmak pudagynda lokalizasiýa derejesi 80 göterimden geçýän Türkiýede, maksat 2026-njy ýylyň 5-9-njy oktýabry aralygynda Antalýada geçiriljek 77-nji Halkara kosmos kongresi bilen kosmos tehnologiýalaryna gönükdirmekdir. Pudagyň wekilleri goranyş pudagynda amaly in engineeringener zehinini raýat awiasiýasy we kosmos ýaly ugurlara geçirmegiň strategiki zerurlykdygyny aýdýarlar.

Goranmak pudagyndaky işler, Senagat we Tehnologiýa ministrliginiň we Goranmak senagatynyň prezidentiniň koordinasiýasy astynda amala aşyrylýar. Bu pudaga girmek isleýän kompaniýalar, Milli Goranmak ministrliginiň kär şahadatnamalaryny almaly we Goranmak senagatynyň prezidentiniň zehin inwentarlary (YETEN) maksatnamasyna ýazylmaly.

Netije

Türkiýanyň goranyş pudagynda 10 milliard dollarlyk eksport mukdary bu pudagyň diňe içerki bazara gönükdirilmän, eýsem global bäsdeşlik üçin taýyn gurluşa öwrülendigini subut edýär. Embargo girizýän ýurtlardan hyzmatdaşlyk islegleri içerki tehnologiýanyň halkara derejesinde kabul edilendigini we strategiki güýje öwrülendigini görkezýän anyk görkeziji hökmünde kabul edilip bilner.

Pudagyň ösüşi "gormonal" proses däl-de, organiki we dinamiki bir zat, goranyş pudagynyň uzak möhletli durnuklylygy nukdaýnazaryndan köşeşdiriji surat berýär. KOK-laryň kömekçi potratçylardan eksportçylara geçmegi, Türkiýäniň goranyş pudagynda köpeldiji täsirini ýokarlandyrjak esasy faktorlardan biri bolup durýar.

Mümkin täsirler

Goranmak pudagynda bu tizlenme, KOK-laryň dünýä bazaryndaky paýyny artdyryp biler, esasanam ýokary tehnologiýaly we tygşytly çözgütleri öndürýänler. Halkara hyzmatdaşlygyň ýokarlanmagy, Türkiýanyň goranyş pudagyny diplomatiýanyň guraly hökmünde ulanmak we tehnologiýany geçirmek proseslerini çaltlaşdyrmak mümkinçiligini güýçlendirip biler.

Beýleki tarapdan, emeli intellekt we kosmos tehnologiýalary ýaly ugurlarda çalt üýtgeşmeler, häzirki üstünligini saklamak üçin pudagyň yzygiderli täzelenmegini talap edip biler. Otherwiseogsam, global bäsdeşlik güýçli bolan bu ugurda gazanylan girdejileri ýitirmek töwekgelçiligi göz öňünde tutulmalydyr.