Senagatçylaryň inflýasiýa garşy göreşde tutanýerliligi

Antalýanyň Serik etrabynda geçirilen Ankara Senagat Palatasynyň (ASO) 2026-njy ýyldaky Hünärmen Komitetleriniň Bilelikdäki Maslahaty senagatçylaryň ykdysady kynçylyklara garşy pozisiýasyny ýene-de bir gezek görkezdi. Duşuşykda inflýasiýa garşy göreşmek we senagatçylaryň maliýe serişdelerine elýeterliligi meselesine üns berildi.

ASO-nyň duşuşygynyň gün tertibi: Ykdysady ösüşler

ASO-nyň Direktorlar geňeşiniň başlygy Seýit Ardyç duşuşykda açylyş çykyşynda häzirki ykdysady ýagdaýa baha berdi we senagatçylaryň garaşýan zatlaryny beýan etdi. Ardyç inflýasiýa garşy göreşde önümçilik kuwwatynyň gowşadylmaly däldigini aýtdy. Şeýle hem, ol Türkiýäniň önümçilik esasly ykdysadyýete täzeden üns bermeginiň möhümdigini belledi.

Duşuşyga döwlet banklarynyň baş müdirleriniň orunbasarlary, şol sanda Ziraat Bankynyň , Halkbankynyň , Türk Eksimbankynyň we VakıfBankynyň wekilleri gatnaşdylar.

Inflýasiýa garşy göreşde önümçilike üns bermek

Ardyç açylyş çykyşynda ykdysady näbellilikleriň senagatçylaryň önümçilik çykdajylaryny ýokarlandyrandygyny aýtdy. Hususan-da, Eýran, ABŞ we Ysraýylyň arasynda energiýa bahalaryny 60 göterim ýokarlandyran uruş çykdajylaryň has-da ýokarlanmagyna sebäp boldy. Ardyç inflýasiýa garşy göreşmäge berk ygrarlydyklaryny, ýöne bu göreşiň olaryň önümçilik, maýa goýum we eksport mümkinçiliklerini gowşatmaly däldigini nygtady.

Ankara Senagat Palatasynyň (ASO) prezidenti ykdysady maksatnamalaryň hakyky pudak tarapyndan goldanylmalydygyny öňe sürdi. Şu nukdaýnazardan, senagatçylaryň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny ýeňip geçmek üçin güýçli goşmaça ädimleriň ädilmegi zerurlyk hökmünde görülýär.

Serhetdäki uglerody sazlamak mehanizmi we eksport

Duşuşykda ara alnyp maslahatlaşylan ýene bir möhüm tema Ýewropa Bileleşiginiň Serhet uglerodyny sazlamak mehanizmi boldy. Ardyç bu mehanizmiň eksportçylara nähili täsir etjekdigine ünsi çekdi. Ol uglerod yzlary üçin tölenmeli salgytlaryň demir we polatdan alýumine, sementden dökünlere çenli köp önümler üçin çykdajylary döretjekdigini aýtdy.

Ardyç senagat syýasatynyň diňe höweslendirmeler we karzlar bilen çäklenmän, eýsem tehnologiýa, bilim we maliýeleşdirme ýaly ugurlary hem toplumlaýyn çözmelidigini öňe sürdi.

Senagat hyzmatdaşlygy we geljekki meýilnamalar

Ardyç Ankaranyň goranmak senagaty, tehnoparklar, guramaçylykly senagat zolaklary we uniwersitetler arasynda has berk hyzmatdaşlygyň ýola goýulmagynyň möhümdigini nygtady. Ol Ankaranyň umumy eksportynyň 18,5 milliard dollara deň bolan üçden bir böleginiň goranmak senagatyndan gelýändigini we bu ugurda 50 müň hünärli işgäriň işleýändigini nygtady.

Ardyç senagatlaşdyrmanyň gizlin howpdygyny we kuwwatlyklaryň ýitmeginiň we maýa goýum isleginiň peselmeginiň öňüniň alynmalydygyny aýtdy. Şeýle hem, ol Türkiýäniň ýokary tehnologiýaly eksportda islenýän derejä ýetmändigini we bu ugurda täze özgerişligiň zerurdygyny belledi.

Türkiýäniň ykdysady garaýşy: Günorta Koreýa modeli

Ardyç Türkiýäniň ykdysady geljegi üçin möhüm saýlaw bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aýtdy. Ol Türkiýäniň Braziliýa däl-de, Ýewraziýanyň Günorta Koreýasy bolmalydygyny aýtdy. Ol bu garaýşyň tehnologiýa we eksporta gönükdirilen önümçilik güýjüne öwrülmegi talap edýändigini nygtady.

Kiçi we orta kärhanalara berilýän karzlaryň we maliýe çuňlugynyň azalmagy

Ardyç Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň maglumatlaryna salgylanyp, 2024-nji ýylda kiçi we orta kärhanalara berilýän karzlaryň umumy biznes karzlaryndaky paýynyň 35,2 göterime çenli azalandygyny aýtdy. Bu görkeziji Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň ortaça görkezijisinden has pes. Ardyç maliýe ulgamynyň önüm öndürijilere has köp goldaw bermelidigini aýtdy.

Arhitekturany we öndürijilikli maýa goýumlaryny maliýeleşdirmek

Ardyç kepillik çäkleriniň, girew talaplarynyň we karz paýlamak prosesleriniň kämilleşdirilmelidigini aýtdy. Ol taslama esaslanýan karz mehanizminiň ýeterlik däldigini belläp, maliýeleşdirme arhitekturasynyň netijeli maýa goýumlaryny sylaglamak üçin gurulmalydygyny öňe sürdi.

Senagat bilen tehnologiýanyň arasyndaky baglanyşyk

Ardyç senagatçylaryň önümçilik we sanlylaşdyrmaga gönükdirilen uzak möhletli maliýeleşdirme gurluşlaryna garaşýandyklaryny we tehnologiýa bilen önümçilik arasyndaky baglanyşygy güýçlendirmek üçin işlejekdiklerini aýtdy. Şu çäkde, kiçi we orta kärhanalaryň tehnologiýa we maliýe serişdelerine elýeterliligini ýeňilleşdirmek üçin çäreleri görjekdiklerini sözüne goşdy.

Höweslendirme ulgamyny täzeden gurmak

Ardyç höweslendiriş ulgamynyň diňe maýa goýumlaryna däl, eýsem önümçilik önümçiligine hem gönükdirilmelidigini aýtdy. Ol sanlylaşdyrmagyň bäsdeşlik üçin möhüm ýagdaýa öwrülendigini we senagat maliýeleşdirmesiniň öndürijilikli maýa goýumlaryna ileri tutulýan derejede gönükdirilen bolmalydygyny nygtady.

Maliýe serişdelerine elýeterlilik we banklaryň paneldäki roly

“Senagatçylaryň maliýe serişdelerine elýeterliligi” atly paneliň dowamynda banklaryň senagatçylara has köp goldaw bermeginiň zerurlygy ara alnyp maslahatlaşyldy. Ziraat bankynyň baş müdiriniň orunbasary Mehmet Şükrü Taşçy maliýe we real pudaklaryň has sazlaşykly hereket etmelidigini aýtdy.

Halk Bankasyndan Ýalçyn Madençi kompaniýalaryň maliýe toparlaryny güýçlendirmelidigini aýtdy. Alparslan Şahin banklar bilen integrasiýany artdyrmagyň zerurdygyny belläp, banklaryň sanly töleg çözgütlerini hödürleýändigini aýtdy.

Eksimbank we eksporty goldamak maksatnamalary

“Türk Eksimbank”-yň baş müdiriniň orunbasary Mustafa Çagry Altyndag bankyň 2025-nji ýyly 54,2 milliard dollarlyk goldaw bilen tamamlandygyny aýtdy. Şeýle hem, ol 2026-njy ýyl üçin maksadynyň 59 milliard dollarlyk goldawdygyny belledi. “Eximbank” eksportçylara berýän maliýe mümkinçilikleri bilen tapawutlanýar.