Sançesiň Ispaniýasy: Günbatar bileleşiginde oýun üýtgedýän täze liderlik modeli we ýokarlanýan grafika
Ispaniýanyň premýer-ministri Pedro Sançes, NATO-nyň býudjet basyşlaryna garşy alyp barýan paýhasly pozisiýasy we Eýran urşy baradaky prinsipial pozisiýasy bilen Günbatar bileleşiginde täze liderlik modelini döredýär.
Ispaniýanyň premýer-ministri Pedro Sançes günbatar bileleşiginiň çäginde yzarlaýan garaşsyz we halkara hukuk esasly daşary syýasat ugry bilen oýun üýtgedýän lider hökmünde tapawutlanýar. Sançes, NATO ýaranlarynyň goranyş çykdajylaryny jemi içerki önüminiň 5 göterimine çenli ýokarlandyrmak baradaky basyşyna düýbünden garşy durmak bilen, ýurduň ykdysady hakykatlarynyň we parlament gurluşynyň beýle ädim ätmeýändigini öňe sürýär. Ankarada geçirilen möhüm NATO sammitinde güýçli diplomatik gatnaşyklaryň netijesinde Ispaniýanyň bu çykdajy maksadyndan boşadylmagy Madridiň diplomatik üstünligi hökmünde hasaba alyndy.
Beýleki tarapdan, Sançesiň ýolbaşçylygyndaky hökümet Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna Eýran bilen bolan dartgynlyk döwründe Ispaniýanyň çägindäki harby bazalary operasiýa maksatly ulanmaga rugsat bermedi. Gazadaky we Liwandaky gumanitar krizislerde urşa garşy we parahatçylykly pozisiýa eýelän Madrid administrasiýasynyň bu prinsipial pozisiýasy ýurduň jemgyýetçilik pikirinde gaty güýçli seslenme tapdy. Milli bähbitlerini we global adalat ýörelgelerini ileri tutýan Ispaniýanyň harby bileleşigiň çäginde strategiki ornuny saklaýan bu çemeleşmesi, halkara gatnaşyklar hünärmenleri tarapyndan ýakyndan yzarlanýar.
Ispaniýanyň bu strategiki ädimleri dünýä derejesinde täze diplomatik garaýşyň nyşany hasaplanýar.
Gaty synaglar we Ankarada geçirilen NATO-nyň möhüm sammiti
Ispaniýanyň premýer-ministri Pedro Sançesiň daşary syýasata we Europeewropadaky täsirlerine baha bermek, Stambul Aýdin uniwersitetiniň halkara gatnaşyklar mugallymy we Syýasat akademiýasynyň müdiri Dr. Canan Tercan, Sançes hökümetiniň içerki we daşary syýasatda diýseň möhüm synagdan geçendigini nygtaýar. Ankarada geçirilen şowly NATO sammitiniň ähli ýaranlar üçin deň derejede aňsat däldigini mälim eden Tercan, bu prosesiň Ispaniýa üçin çynlakaý krizisleri getirendigini aýtdy.
Sançesiň halkara hukugyna we adam hukuklaryna ygrarlylygy ony dünýä jemgyýetçiliginde ygtybarly lider edip görkezse-de, bu prinsipial pozisiýa NATO-nyň çägindäki gepleşiklerde işini kynlaşdyrýar. Hususan-da, ABŞ-nyň administrasiýasy bilen Donald Trumpyň ýolbaşçylygyndaky býudjet we binýady ulanmak meselesindäki dartgynlyk ajaýyp derejelere ýetdi. Geçen ýyl Gaagada geçirilen NATO sammitinde Sançes agza ýurtlaryň goranyş býudjetini jemi içerki önümiň 5 göterimine çenli ýokarlandyrmak teklibine düýbünden garşy çykan ýeke-täk liderdi. Bu tutum üçin Trump tarapyndan berk garşylyk görkezen Ispaniýa, Ankarada geçirilen soňky sammitde şuňa meňzeş býudjet dartgynlygynyň merkezinde boldy. Şeýle-de bolsa, Türkiýäniň konstruktiw araçylyk goldawy bilen krizis ýeňildi we Ispaniýa NATO-nyň çäginde býudjetiň ýokarlanmagyndan resmi taýdan boşadylan ýeke-täk ýurt boldy.
Ykdysady hakykatlar we koalisiýanyň näzik deňagramlylygy
Ispaniýanyň goranyş çykdajylaryny 5 göterime çenli artdyryp bilmejekdigini rasional sebäpler bilen düşündirýän Sançes, ýurdunyň ykdysady ýagdaýyny açyk görkezýär. 2019-njy ýylda işe başlanda agyr ykdysady çökgünlige miras galan Sançes, durmuşa geçiren üstünlikli özgertmeleri we Unionewropa Bileleşiginiň (EUB) gaznalarynyň netijeli peýdalanmagy netijesinde Ispaniýany ozewro zonasynda iň çalt ösýän ykdysadyýete öwürdi. Bu ösüş tendensiýasynyň 2025-nji we 2026-njy ýyllarda dowam etmegine garaşylsa-da, täze dikeldilen ykdysadyýeti jemi içerki önümiň 5 göterimini goranyş üçin sarp etmäge mejbur etmek häzirki ykdysady meýilnamany düýbünden bozmak howpuny döredýär.
Ykdysady päsgelçiliklerden başga-da Ispaniýanyň parlament ulgamy Sançesiň elini hem baglanyşdyrýar. Koalisiýa hökümetiniň gowşak häsiýetini göz öňünde tutup, býudjetiň şeýle düýpli ýokarlanmagynyň parlamentden geçmegi mümkin däl ýaly. Sançesiň "parlament muny tassyklamaz, ykdysadyýet oňa ýol bermez" diýen paýhasly goragy, Trumpyň zulum stiline garşy kanuny we logiki galkan bolup hyzmat etdi. Şeýlelik bilen, Ispaniýanyň lideri ikisi hem öz ýurdunyň ykdysady durnuklylygyny saklady we hökümetiň bolup biläýjek krizisiniň öňüni aldy.
Sançesiň tutanýerli tutumy diňe bir ykdysady we syýasy durnuklylygy saklaman, eýsem halk arasynda meşhurlygyny ýokarlandyrdy.
Jemgyýetçilik goldawy we Sançesiň saýlawlarda ýokarlanmagy
Hökümetiň Eýran söweşi wagtynda Ispaniýada harby bazalaryň ulanylmagyna rugsat bermezligi içerki syýasatda taryhy goldaw tolkunyny döretdi. Iň soňky jemgyýetçilik pikir soralyşygy Sançesiň ýolbaşçylygyndaky Sosialistik Işçiler Partiýasynyň (PSOE) ses paýyny 26,4 göterimden 27,7 göterime çenli ýokarlandyrandygyny görkezýär. Beýleki tarapdan, urşy goldaýan aşa sagçy Vox partiýasynyň sesleri 18,3 göterimden 17.1 göterime çenli azaldy. GDA tarapyndan geçirilen gözlegler, Ispaniýanyň halkynyň 85 göteriminiň hökümetiň rasional syýasatlaryny goldaýandygyny we urşa berk garşydygyny görkezýär.
Ispaniýanyň urşa garşy alyp barýan uzak pozisiýasynyň kökleri ýurduň soňky taryhyna degişlidir. Harby ganata goşulmazlyk we ABŞ-nyň harby güýçlerini çäklendirmek şerti bilen 1982-nji ýylda NATO giren Ispaniýa, diňe Sowuk söweşden soň 1997-nji ýylda doly harby integrasiýany kabul etdi. 2003-nji ýylda halkyň garşylygynyň 90 göterimine garamazdan, şol wagtky hökümetiň Yrak hüjümine gatnaşmagy ýurtda uly nägileliklere we 2004-nji ýylda Madridde otly partlamasy ýaly agyr terrorçylyk hadysalaryna sebäp boldy. Bu trawmatiki prosesden soň häkimiýete gelen PSOE ilki ispan esgerlerini Yrakdan çykardy.
Madrid administrasiýasynyň NATO meýilnamasyndaky iň duýgur tema, Demirgazyk Afrikadaky sebitleri bolan Ceuta we Melilla şäherleriniň howpsuzlygy. Marokko bilen bolan tertipsiz migrasiýa krizislerinde bu sebitleriň howpsuzlygy ilkinji orunda dursa-da, bu iki şäher NATO-nyň 5-nji we 6-njy maddalarynyň geografiki çäkleri sebäpli köpçülikleýin goranyş galkanynyň daşyndady. Şeýle-de bolsa, Sançes 2022-nji ýyldaky Madridde üstünlik gazanan diplomatiýasy bilen strategiki resminamalarda "soýuzdaşlaryň territorial bitewiliginiň her dýuýmyny gorar" sözüni goşmak bilen bu çal sebitleri goramagy başardy.
Netijede, Pedro Sançes diňe görkezmelere eýerýän lider profiline däl-de, milli bähbitleri, halkyň islegini we global adalaty soýuz dinamikasy bilen üstünlikli sintezleýän täze ýolbaşçylyk modelini hödürleýär. Bu üýtgeşik model Ispaniýanyň dünýä arenasyndaky abraýyny artdyrsa-da, Günbatar bileleşiginiň çäginde köp polýar we rasional dolandyryş çemeleşmesine ýol açýar.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!