Sanly dünýäde çagalaryň howpsuzlygy: Hünärmenler duýduryş berýärler

ANKARA - Türkiýe Milli Milli Assambleýasynyň mekdep hüjümleri we çagalara sanly töwekgelçilikler boýunça gözleg topary ýakynda çagalaryň sanly dünýäde ýüze çykýan howplaryny gözden geçirdi. Prof. Dr. Selman Kamer komissiýanyň mejlisinde çykyş edip, çagalaryň sanly metbugatda ene-atalaryndan daşda durýandygyny aýtdy we "sanly ýetim" düşünjesiniň indi täze hakykata öwrülendigini aýtdy. Bu ýagdaýyň çagalaryň psihologiki we jemgyýetçilik ösüşine hem ýaramaz täsir edip biljekdigi mälim edildi.

Sanly dünýädäki çagalar üçin howpsuzlyk çäreleri

Geňeşiň maksady mekdeplerde we sanly platformalarda çagalaryň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin strategiýalary işläp düzmek. Gazi uniwersitetiniň professory. Doktor Halil İbrahim Bülbül bu kontekstde "irki gatyşmagyň" ähmiýetine ünsi çekdi. Bülbül sanly töwekgelçiligi azaltmak üçin "dizaýn boýunça howpsuzlyk" ýörelgesiniň ähmiýetine ünsi çekdi we sanly mazmunyň başynda howpsuzlyk çäreleri göz öňünde tutulmalydygyny aýtdy. Şeýle hem, ýaşa laýyk süzgüçleri we çagalara amatly şikaýat mehanizmlerini döretmegiň möhümdigini aýtdy.

Mekdeplerde howpsuzlygyň we irki gatyşmagyň ähmiýeti

Bülbül her mekdepde "Howplary bahalandyrmak topary" döretmegiň zerurdygyny görkezdi. Bu toparlaryň mekdepde bolup geçýän her bir wakany ýazga almalydygyny we zerur bolanda çäreleri görmelidigini aýtdy. Şeýle hem, mekdeplerde geňeşçileriň we psihologlaryň sanyny köpeltmegiň ähmiýetine ünsi çekdi. Bülbül mekdeplerde emosional we sosiologiki kynçylyklary başdan geçirýän talyplar bilen iş salyşmagyň bilimiň bir bölegi bolmalydygyny öňe sürdi.

Jemgyýetiň umumy jogapkärçiligi: Sanly çydamlylyk

Bülbül çagalaryň ýüzbe-ýüz bolýan sanly töwekgelçilikleriniň sosial meseledigini aýtdy. Hökümetleriň, mugallymlaryň, ene-atalaryň we tehnologiýa üpjün edijileriniň çagalaryň sanly durnuklylygyny ýokarlandyrjak syýasatlary işläp düzmek üçin bilelikde işlemelidigini aýtdy. Şeýle irki çäreleriň ömri halas edip biljekdigini we köp ölçegli çäreleriň görülmelidigini aýtdy. data-src = "https://devlet-tc.hel1.your-objectstorage.com/news-images/6a24ec50be9d4-1780804688.jpg" alt = "Çaga howpsuzlygy boýunça komissiýanyň berk duýduryşy: Sanly ýetim nesil ösýär" class = "lazy" class = "rhd-article-news-770" data-inline-image = "true">

Sanly ýalňyzlyk: Ene-atalaryň roly

Kastamonu uniwersitetiniň professory. Doktor Selman Tunaý Kamer ene-atalaryň çagalaryna her dürli tehnologiki mümkinçilikler berýändigine garamazdan, olary sanly dünýäde ýeke goýýandyklaryny aýtdy. "Sanly ýetim" düşünjesini düşündiren Kamer, çagalaryň bu metbugatda hatda ulularda-da kynçylyk çekýän kynçylyklara duçar bolýandygyny aýtdy. Kamer "sanly gözleg geňeşini" we sanly töwekgelçiliklere garşy ýerli milli oýun reýting gullugyny döretmegi teklip etdi.

Bütin dünýäde çagalara garşy zorluk we äsgermezlik

Türkiýe Milli Milli Assambleýasynyň Derňew Geňeşiniň hasabatynda dünýäde takmynan bir milliard çaganyň zorluga sezewar edilendigi mälim edildi. Hasabatda çagalara äsgermezlikleriň we sütemleriň öňüni almak üçin edilýän hyzmatlaryň ýeterlik däldigi görkezildi. Ykdysady, sosial we medeni tapawudyň çagalara garşy zorlugyň derejesinde kesgitleýji rol oýnaýandygy mälim edildi.

Fiziki taýdan zorluk we global ölçegdäki tapawutlar

Hasabata görä, Europeewropanyň daşyndaky sebitlerde çagalara garşy fiziki taýdan zorlugyň derejesi gaty ýokary. Afrikada bu görkeziji gyzlar üçin 36 göterimden 73,8 göterime çenli, oglanlar üçin 43 göterimden 84,9 göterime çenli üýtgeýär. Pes we orta girdejili ýurtlarda çagalaryň aglaba bölegi psihologiki we fiziki hüjümlere sezewar bolýar. Hususan-da, bejerginiň bolmazlygy, açlyk we ýeterlik gözegçiligiň bolmazlygy çagalaryň ölümi üçin möhüm töwekgelçilik faktorlarydyr. Hasabatda üç ýaşa ýetmedik çagalaryň sütem edilmezligi ýa-da äsgerilmezligi sebäpli ölüm howpy abanýan topardygy aýdylýar.