Şaý-sepler söwdasynda düzgünnama: Sintetiki daşlar üçin täze düzgün

Ahenk Baýazıt - Söwda ministrligi zergärçilik pudagynda möhüm ädim ätdi we gymmat bahaly daşlaryň satuw düzgünine üýtgetmeler girizdi. Resmi gazetde çap edilen täze düzgüne görä, laboratoriýada öndürilen daşlary satmakda 'sintetiki' ýa-da 'emeli önümçilik' jümlelerini ulanmak hökmany boldy. Bu üýtgeşiklik sarp edijilere tebigy we sintetiki daşlary has gowy tapawutlandyrmaga mümkinçilik berer. Täze düzgüne laýyklykda bu sözlemler belliklerde, şahadatnamalarda, hasap-fakturalarda we mahabatlarda aýdyň görkeziler. Mundan başga-da, sintetiki we tebigy daşlar fiziki we sanly dükanlarda aýratyn kategoriýalarda satuwa çykarylar. Bu karar pudagyň wekilleri tarapyndan oňyn garşylandy.

Bahalaryň tapawudy ýokarlanýar

Stambul Zergärler palatasynyň (IKO) prezidenti Mustafa Ataýyk bu düzgüniň pudagyň ähli gyzyklanýan taraplary üçin möhüm ösüşdigini aýtdy. Ataýyk, toý möwsüminiň başlanmagy bilen tebigy we sintetik göwherleriň arasyndaky baha tapawudynyň has aýdyň bolandygyny aýtdy. Bäş ýyl ozal sintetik göwher tebigylardan 30-40% arzan bolsa-da, häzirki wagtda bu tapawut 90% -e çenli ýokarlandy. Ataýyk, Türkiýede we bütin dünýäde 'laboratoriýada ösdürilip ýetişdirilen' daşlaryň ulanylyşynyň artýandygyny aýtdy. "Bu düzgün, dogruçyl söwdagärlerimizi we sarp edijilerimizi goramagy maksat edinýär" -diýdi. Özsahakyan "Müşderiler, adatça, satyn alýan önüminiň sintetik ýa-da ýokdugyny sorag etmeýärler. Bu meselede habardarlygyň ýoklugy. Emma bu düzgün bilen müşderiler indi önümleriň bellikleri barada zerur maglumatlary görerler we vitrinlerde has aňly saýlap bilerler" -diýdi. Özsahakyan, bu üýtgeşmäniň pudakda aç-açanlygy üpjün etjekdigini we sarp edijileriň ynamyny ýokarlandyrjakdygyny aýtdy.

Laboratoriýa şahadatnamasy möhüm

Göwheriň tebigy ýa-da sintetikdigini ýa-da ýokdugyny anyklamak üçin gemologiýa barlaghanalarynda geçirilen derňewleriň zerurdygyny aýtdy. IKO-nyň prezidenti Ataýyk: "Zergärçilik pudagyndaky kärdeşlerimiz şaý-sepler ýasamakda ulanjak daşlaryny diňe göz bilen gözden geçirip, ýalňyşlyk goýberip bilerler" -diýdi. Bu ýagdaý zergärler üçinem, sarp edijiler üçinem nägilelik döredip biler. Ataýk daşlaryň Mint tarapyndan ygtyýarlandyrylan gemologiýa barlaghanalarynda seljerilmelidigini nygtasa-da, sarp edijileriň satyn alýan şaý-sepleri üçin laboratoriýa şahadatnamasyny talap etmelidigini mälim etdi. Bu daşlar tebigy göwher ýaly himiki, fiziki we optiki häsiýetlere eýe. Önümçilik usullarynyň biri bolan 'ýokary basyşly ýokary temperatura' usuly tebigy gurşawy öýkünýän bolsa, beýlekisi 'himiki buglary çökdürmek' usuly hökmünde bellidir. Sintetiki daşlaryň dünýä zergärçilik pudagynda takmynan 50% paýy bar.

Täze düzgün bu pudakda aç-açanlygy ýokarlandyrar we sarp edijilere has aňly saýlamaga mümkinçilik berer. Bu düzgüniň täsirleriniň geljekde hasam çuňlaşmagyna garaşylýar.