Senagat we tehnologiýa ministri Kaçyrdan Diýarbakyryň taryhy ädimi: 20 ägirt taslama durmuşa geçirildi

Senagat we tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kaır birnäçe aragatnaşyk we açylyş geçirmek üçin Diýarbakyra baryp, şäheriň ykdysady we tehnologiki keşbini üýtgetjek 20 sany ullakan taslamany durmuşa geçirdi. Maksatnamasynyň çäginde TEKNOFEST direktorlar geňeşiniň başlygy Selçuk Baýraktar bilen duşuşan ministr Kaçyr, TEKNOFEST 2026 taýýarlyk çäginde şäherde geçirilen tehnologiýa ýaryşlaryny gözden geçirdi. Iki at, şeýle hem Dikl uniwersitetiniň çäginde ýaş zehinleri geljege taýýarlaýan Milli Tehnologiýa ussahanasyny resmi taýdan açdy.

Ministr Kaır ýaşlaryň tehnologiýa tolgunmalaryny paýlaşmak üçin Mesopotamiýa halkara ýarmarkasynda we Kongres merkezinde jemleýji talyplar bilen duşuşdy we ol ýerdäki aragatnaşyklaryndan soň, Diýarbakyr senagat we tehnologiýa taslamalarynyň açylyş, düýbüni tutmak we gol çekmek dabarasyna gatnaşdy we şäheriň ösüşini çaltlaşdyrjak hoş habary paýlaşdy.

20 sany uly maýa goýum döwri Diýarbakyrda önümçilige we işe gönükdirildi

Dabarada eden çykyşynda ministr Kaır, Diýarbakyra bolan aýratyn söýgüsine ünsi çekdi we şäheriň ösüş syýahatynda möhüm tapgyr boljak 20 sany uly taslamany durmuşa geçirendiklerini habar berdi. Takmynan 2 milliard lira maýa goýum býujeti bilen 551 iş ýerini ýerleşdirjek Täze Ergani kiçi senagat meýdançasynyň düýbüni tutan Kaçyr, oba hojalygynyň önümçiligini goldajak, goşmaça gymmaty ýokarlandyrjak we medeni mirasy gelejekde durmuşa geçirjek 8 täze taslama üçin teswirnama gol çekendiklerini aýtdy. Ministr Kaır, senagatdan oba hojalygyna, tehnologiýadan sosial ösüşe çenli giň gerimde taýýarlanan bu maýa goýumlarynyň sebit we ýurt üçin peýdaly bolmagyny arzuw etdi.

Kaır, soňky 23 ýylda Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň ýolbaşçylygynda Türkiýede taryhy ösüş kampaniýasynyň geçirilendigini aýtdy we önümçilik pudagynyň goşmaça bahasyny 41 milliard dollardan 250 milliard dollara çenli ýokarlandyrandygyny, ýyllyk eksportyň bolsa 36 milliard dollardan 280 milliard dollara çenli ýokarlandygyny aýtdy. Diýarbakyryň bu işde özüne degişli paýy alandygyny mälim eden ministr Kaçyr, soňky 23 ýylda şäherde 3 sany täze guramaçylyk senagat zolagynyň (OIZ) döredilendigi we bu ýerlerde iş ýerleriniň 2 müňden 28 müňe ýetendigi barada hoş habar berdi. Şeýle hem, KOK-a KOSGEB arkaly 6,4 milliard lira goldawynyň berilendigini we senagat meýdançalarynyň infrastrukturasy üçin 1,1 milliard lira maliýeleşdirilmegi bilen 5 müň täze iş mümkinçiliginiň döredilendigini aýtdy.

Senagat infrastrukturasyna we täze höweslendiriji paketlere milliardlarça maýa goýum

Ministr Kaır, senagatçylaryň häzirki zaman ülňülerinde öndürip bilmekleri üçin infrastruktura işlerini çaltlaşdyrandyklaryny mälim etdi we 295 gektar meýdany bolan Karacadağ OIZ-iň infrastruktura maýa goýumlarynyň we Diyarbakyr OIZ-iň 1-nji we 2-nji tapgyr elektrik ulgamynyň işleriniň tamamlanandygyny habar berdi. Jemi 1,5 milliard lira töweregi maýa goýumlary bolan bu infrastruktura taslamalarynyň netijesinde senagatçylara üznüksiz we howpsuz energiýa beriljekdigini aýtdy. Maýa goýum höweslendiriş ulgamynyň goşandy bilen Diýarbakyrda 177 milliard lira maýa goýumynyň we 141 müňden gowrak iş ýeriniň açylandygyny ýatladýan Kaçir, SSI iş berijisiniň OIZ-e goýuljak maýa goýumlaryna işe alynjak işgärleriň paýynyň 14 ýyllap ministrlik tarapyndan ýapyljakdygyny habar berdi.

Maýa goýujylar üçin maliýe amatlylygyny paýlaşan Kaır, karzy ulanmak üçin maliýe goldawynyň iň ýokary çäginiň 30 million lira çenli ýokarlandyrylandygyny we 9,25 bal göterim / dividend goldawynyň teklip edilendigini habar berdi. Şeýle hem, SSI işgärleriniň paýnamalarynyň ministrlik tarapyndan 10 ýyl kabul ediljekdigini we maýa goýum gatançlarynyň derejesine baglylykda 30 göterime çenli salgyt ýeňillikleri, goşulan baha üçin salgydyň we gümrük paçlaryndan boşadyljakdygyny aýtdy. Kaır, şu ýyl ýerli ösüş hereketini höweslendiriş maksatnamasynyň çäginde azyk, dokma we alýumin pudaklarynda umumy býudjeti 296 million lira bolan 8 täze taslama üçin ýüz tutandyklaryny aýtdy we bu taslamalar üçin 301 million lira maliýeleşdirmegiň we 50 göterim salgyt ýeňillikleriniň beriljekdigini habar berdi. Karacadağ Ösüş Agentliginiň üsti bilen 628 taslama 2 milliard liranyň, GAP Sebit Ösüş Dolandyryşy arkaly 151 taslama 1 milliard liranyň geçirilendigini aýtdy.

Diýarbakyr sosial ösüş, saglyk we ýaşlar maýa goýumlary bilen ýokarlanýar

Şäheriň sosial we ykdysady durmuşyna gönüden-göni täsir etjek 16 taslamany açandyklaryny görkezip, ministr Kaçir 720 ýaşyň Bismilde gurlan ýapyk meýdany 16 müň 500 inedördül metr bolan 5 sany täze zawod binasy bilen gönüden-göni işleýändigini habar berdi. Dokma senagatyna Diyarbakyr dokma ýöriteleşdirilen we garyşyk OIZ-de gurlan 22 müň inedördül metr meýdanda 18 ussahana we 7 sany täze zawod bilen durmuş ýoly berildi. Çermikde taýýar egin-eşik infrastrukturasy güýçlendirilende, zenan telekeçileriň senetleri 19 iş ýerinden ybarat Butik bazary bilen syýahatçylyga getirildi. Adaty ýüpek önümçiligi Kulp etrabynda häzirki zaman tehnologiýasy bilen utgaşdyrylsa-da, tebigat goraldy we Dikl bent kölüne uçurylan ekologiýa taýdan arassa elektrik gaýyklary bilen syýahatçylyk janlandy.

Saglyk pudagynda sebitde ilkinji bolup durýan Dikl uniwersitetiniň açyk dodaklary we deri düwünçegi prawoslaw merkezini açan Kaçyr, merkeziň şu güne çenli müň hassa we 3 müň hassanyň garyndaşyna hyzmat edendigini aýtdy. Ol, Yenişehir / Sur we Bağlar ýaşlar merkezlerindäki DENEYAP tehnologiýa ussahanalarynda emeli intellektden başlap, kiberhowpsuzlyga çenli köp ugurda berilýändigini aýtdy, bu bolsa ýaşlara tehnologiýa dünýäsine gadam basmaga mümkinçilik berýär. TÜBİTAK-yň 3 ýylyň dowamynda 30 million lira goldaw berjek Dikl uniwersitetiniň milli tehnologiýa ussahanasynyň hem ýaşlaryň taslamalaryny durmuşa geçirjekdigini aýtdy. Ahyrynda, 1100 inedördül metrlik häzirki zaman Diýarbakyr Senagat we Tehnologiýa Welaýat Müdirliginiň Diyarbakyr OIZ, Karacadağ OIZ we Dokma ýöriteleşmesi we Garyşyk OIZ goldawy bilen gurlan täze hyzmat binasynyň şäher üçin peýdaly bolmagyny arzuw etdi.