Serbiýa saýlawlara gatnaşýar: Mejlis dargadyldy, irki saýlaw senesi anyklandy

Serbiýada köpden bäri dowam edip gelýän syýasy işjeňlik, Prezident Aleksandar Wuçiçiň düýpli karary bilen täze döwre öwrüldi. Wuçiç 2023-nji ýylyň 17-nji dekabrynda geçirilen saýlawlardan soň işe girişen häzirki mejlisini dargadandygyny resmi taýdan yglan etdi. Inurtdaky dartgynlygy azaltmagy maksat edinýän bu ädim bilen irki umumy saýlawlaryň geçiriljek senesi belli boldy.

Irki umumy saýlawlar 2026-njy ýylyň 25-nji oktýabrynda geçiriler

Prezident Wuçiç halka ýüzlenip, 2026-njy ýylyň 25-nji oktýabrynda Serbiýanyň halkynyň saýlawlara gatnaşjakdygyny mälim etdi. Wuçiç soňky 20 ýylda ýurtda köpçülikleýin protestler we içerki syýasy tolgunyşyklar bilen demokratiýa refleksini ýeňip boljakdygyny nygtady.

Saýlawlaryň yza süýşürilmegi ýurda has uly zyýan ýetirjekdigini aýdyp, Serbiýanyň lideri: "Geljekde Serbiýanyň haýsy ugurdan hereket etjekdigini aç-açan açjak saýlaw netijesi gerek. Demokratiýa syýasy ulgamlaryň iň gowusy we has gowusy tapylmady. Raýatlarymyz köp alternatiwalaryň arasynda öz saýlamaga mümkinçilik alarlar" -diýdi.

Wucic premýer-ministr bolmak üçin prezidentlikden çekilýär

Saýlaw senenamasynyň yglan edilmegi bilen Serbiýanyň syýasatynda ýagdaý üýtgedi. Häkimiýetdäki Serbiýanyň Ösüş Partiýasy (SNS) "United Serbiýa" atly giň gerimli koalisiýa astynda saýlawlara girmek kararyna geldi. Koalisiýanyň premýer-ministr kandidaty häzirki prezident Aleksandar Wuçiç hökmünde kesgitlenildi.

Şeýle-de bolsa, Serbiýanyň konstitusiýasyna laýyklykda, Wuçiçiň premýer-ministr bolmagy üçin ilki bilen häzirki prezidentlik wezipesinden çekilmeli. Wuçiç ozalky aýdanlaryna laýyklykda şu aýyň içinde bu işden aýryljakdygyny aýtdy. Wuçiçiň işinden aýrylmagy bilen Mejlisiň başlygy we öňki premýer-ministr Ana Brnabiç prezident hökmünde çykyş eder. Brnabiçiň esasy wezipesi ýurdy täze prezident saýlawlaryna alyp barjak tertibi kesgitlemek bolar. Bu ýagdaý, Serbiýanyň oktýabr aýynda geçiriljek umumy saýlawlardan gysga wagtyň içinde prezidentini saýlamak üçin saýlawlara gitjekdigini görkezýär.

Serbiýany irki saýlawlara alyp baran prosesde näme boldy?

Serbiýada syýasy atmosferanyň gyzmagynyň aňyrsynda soňky iki ýylda azalmadyk sosial oppozisiýa bar. Esasanam talyplaryň ýolbaşçylygyndaky protestler hökümete uly basyş etdi. Soňky 12 ýylda ýurdy premýer-ministr we prezident hökmünde dolandyran Aleksandar Wuçiç soňky gezek 2024-nji ýylyň noýabr aýynda Nowi Sadda bolup geçen pajygaly waka sarsdyrypdy.

Nowi Sad demir ýol menzilinde beton eýwanyň çökmegi, 16 adamyň ölmegine sebäp bolup, ýurtda gahar-gazap döretdi. Korrupsiýa garşy demonstrasiýalar we bu betbagtçylykdan soň güýçlenen hökümetiň işden aýrylmagy baradaky talaplar irki saýlawlar baradaky kararyň iň möhüm nokady boldy. Ofylyň başyndan bäri saýlaw senesi bilen baglanyşykly dürli ssenariýalary öňe süren Wuçiç, 2026-njy ýylyň güýzüne yşarat edip, ýurduň syýasy geljegini saýlawçylaryň islegine tabşyrdy.