Sloweniýanyň prezidenti Pirk Musaryň howa duýduryşy

Sloweniýanyň prezidenti Nataša Pirc Musar, Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň (COP31) Antalýada Türkiýe tarapyndan gurnalan 31-nji konferensiýasynda eden çykyşynda daşky gurşaw meselelerine üns bermezlik geljek nesillere çynlakaý howp salýandygyny aýtdy. Howanyň üýtgemegine garşy göreşiň diňe bir borç bolman, eýsem ykdysady taýdan gülläp ösmek we energiýa howpsuzlygy üçin bir pursatdygyny mälim eden Pirc Musar, anyk çäreleri görmäge çagyrdy.

Howanyň üýtgemegi EUB ykdysadyýetine nähili täsir eder?

30ewropa Bileleşiginiň 2030-njy ýyldaky zyňyndy maksatlaryna we 2050-nji ýylda howanyň bitarap bolmagyny kesgitlemegine ünsi çeken Pirk Musar, aşa temperatura dowam etse, 2026-njy we 2030-njy ýyllar aralygynda EUB ykdysadyýetiniň takmynan 700 milliard ýewro zyýan çekip biljekdigini mälim etdi.

Howanyň maliýeleşdirilmegi we geljekki nesilleriň hukuklary

Howanyň üýtgemegine garşy göreşde adaty girdejä gönükdirilen ykdysady çemeleşmäniň üýtgemelidigini öňe süren Pirc Musar, döwlet we hususy pudaklaryň gyssagly girdeji garaşmazdan howanyň maýa goýumlaryna ünsi jemlemelidigini aýtdy. 2025-nji ýyla çenli EUB we agza ýurtlaryň howanyň maliýeleşdirilmegi çäginde 32 milliard ýewrodan gowrak pul üpjün edendigini ýatladýan Pirc Musar, esasanam ösýän ýurtlar üçin maliýe elýeterliligini gowulandyrmagyň möhümdigini aýtdy.

Antalýada geçirilen COP31 sammitinde eden çykyşynda Sloweniýanyň prezidenti Pirk Musar howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly çykdajylaryň öňüni almak üçin dünýä derejesinde hereket meýilnamasynyň zerurdygyny aýtdy. Pirc Musar, ýaşlaryň klimat krizisiniň netijelerini has çuňňur duýjak segmentdigini aýdyp, kabul edilen kararlarda ýaşlaryň seslerine has köp ýer berilmelidigini öňe sürdi.

Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasynyň çäginde amala aşyrylan bu amal, ýurtlara howanyň üýtgemegine garşy göreşmek baradaky borçnamalaryny we maliýe goldaw mehanizmlerini gözden geçirmäge mümkinçilik berýär. COP31 sammiti, gatnaşyjy ýurtlary azaltmak, uýgunlaşdyrmak we durmuşa geçirmek gurallary barada deňagramly netijä gelmegi maksat edinýän halkara platforma hökmünde işini dowam etdirýär.

Howa maýa goýumlary halas bolmagyň strategiýasymy?

Pirk Musaryň aýdanlary, howanyň üýtgemegine garşy göreşmek diňe bir daşky gurşawy saýlamak däl-de, eýsem ykdysady zerurlykdygyny görkezýär. Adaty ösüş modelleriniň durnuksyzdygy we "howanyň maýa goýumlaryna diri galmak maýa goýumlary hökmünde garalmalydygy" baradaky habar dünýä ykdysady syýasatynda düýpgöter üýtgeşmäni görkezýär.

Ykdysady ýitgiler we maliýeleşdirmek gözlegi

Howanyň aşa hadysalarynyň köpelmegi, esasanam Europeanewropanyň ykdysadyýetine 700 milliard ýewro çenli maliýe ýüküni döredýär. Bu ýagdaý, ösýän ýurtlar we hususy pudak üçin howanyň üýtgemegine garşy taslamalara has köp maýa geçirmek üçin maliýeleşdiriş çeşmeleriniň üýtgedilip gurulmagyny talap eder diýlip garaşylýar.