Somali-Türkiye gatnaşyklarynda täze döwür: Ministr Nuryň möhüm habarlary

Somaliniň portlar we deňiz ulaglary ministri Abdülkadir Muhammet Nur Stambulda geçirilen möhüm ýygnakda Somaliniň syýasy we ykdysady geljegi barada täsirli sözler aýtdy. SETA tarapyndan gurnalan bu çärede Nur Türkiýanyň Somaliniň ösüş prosesindäki roly we halkara jemgyýetçiliginiň Somalä edýän täsiri barada öz pikirleri bilen paýlaşdy. Nur, Somali üçin Türkiye köptaraplaýyn goldawynyň ähmiýetine ünsi çekip, iki ýurduň arasyndaky strategiki hyzmatdaşlygyň has-da çuňlaşdyrylmalydygyny aýtdy. balykçylyk. Rol oýnajakdygyny aýtdy. Türkiýanyň diňe bir ykdysady taýdan däl, eýsem Somalide howpsuzlyk meselesinde-de möhüm goşant goşandygyny mälim eden Nur, bu hyzmatdaşlygyň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary pugtalandyrandygyny aýtdy.

Somaliniň saýlaw ulgamynda düýpgöter üýtgeşmeleriň bolandygyny aýdyp, Nur geçmişiň 4.5 (dört ýarym) taýpa esasly gytaklaýyn saýlaw ulgamyndan daşlaşmaga synanyşýandyklaryny aýtdy. Häzirki sistemada halk tarapyndan 275 deputat saýlamak maksat edinilse-de, bu ulgamyň dürlüligi we gatnaşmagy taýdan möhüm ädimdigini aýtdy.

Saýlaw ulgamy we syýasy özgertmeler

Somalide durmuşa geçirilýän saýlaw ulgamy barada jikme-jik maglumat beren Nur, 2016-njy ýylda edilen üýtgeşmeler bilen bu taýpalaryň 51-siniň, deputat hökmünde saýlanandygyny aýtdy. Somali halky syýasata has köp gatnaşmak üçin. Nur bu ulgamyň Somali halkynyň terrorçylyga garşy göreşde tutanýerliligini güýçlendirýändigini hem sözüniň üstüne goşdy.

Somalide metbugatyň dezinformasiýa işlerinden nägilelik bildirip, Nur käbir ýurtlaryň Somaliniň ýaramaz görünmegi üçin maliýeleşdirýändigini aýtdy. Howpsuzlyk we söwda pudagyndaky oňyn ösüşleriň dünýä jemgyýetçiliginde öz beýanyny tapmaýandygyny aýdyp, bu ugurda has köp tagalla edilmelidigini aýtdy.

Deňiz burawlaýyş we ykdysady hyzmatdaşlyk

Somaliniň kenarýakasyndaky deňiz buraw taslamalary barada beýanat beren Günbatar Nur, Günbatar kompaniýalary bilen baglaşylan şertnamalaryň Türkiýäniň hyzmatdaşlygy bilen baglanyşykly üç şertnamany öz içine almaýandygyny aýtdy. Türkiýanyň buraw işlerinde, tehnologiýa geçirmekde we maýa goýumlarynda howpsuzlygy üpjün edýändigini aýtdy.

Türkiýanyň Somalide bolmagy bilen baglanyşykly wagtal-wagtal öňe sürülýän "kolonial" talaplary ret edip, Nur şeýle talaplaryň hakykaty görkezmeýändigini we türk maýa goýumlarynyň diňe Somali däl, eýsem tutuş Gündogar Afrika üçin peýdalydygyny aýtdy. Şeýle hem Nur, nebitden alynjak paý baradaky dezinformasiýanyň esassyzdygyny aýtdy.

Syýasy gatnaşmak we parahatçylyk prosesi

Nur Somalide 'bir adam, bir ses' ulgamyna geçmegiň möhümdigini görkezdi we bu ulgamyň taýpalaryň arasyndaky gapma-garşylyklaryň öňüni alýandygyny aýtdy. Käbir syýasatçylaryň üýtgeşmä garşydyklaryny we geçmişde daşarky goldaw alandyklaryny mälim eden Nur, bu adamlaryň halkdan goldaw tapyp bilmejekdigini aýtdy. Howpsuzlyk meselesinde Mogadişuda geçirilen şäher saýlawlarynyň ähmiýetine ünsi çeken Nur, ýurduň sebit saýlawlaryna taýýarlyk görýändigini aýtdy.

Nur syýasy arenada gatnaşmak isleýänleriň indi söweşiň ýerine demokratik ýollary saýlamalydygyny aýtdy. Somaliniň geljeginiň halkyň kararlary bilen kesgitlenmelidigini öňe süren Nur, bu ulgamyň ulanylýandygyny we synagdan geçirilendigini aýtdy.

Maýa goýum we söwda gatnaşyklary

Nur Somalide söwdanyň çaltlaşandygyny we täjirçilik önümleriniň göni transport liniýalary bilen Somalide Türkiýeden has çaltlaşýandygyny düşündirdi. Öň 60 gün dowam edýän täjirçilik transportynyň indi 25-30 güne çenli azalandygyny mälim eden Nur, islegiň artmagy sebäpli iki ýurduň arasynda söwda gatnawlarynyň sanynyň köpelendigini aýtdy.

Nur terror guramasy Al-Şababyň hüjümleriniň Somaliniň nebit baýlyklary bilen baglanyşyklydygyny we bu ýagdaýyň dezinformasiýa kampaniýalary tarapyndan goldanýandygyny aýtdy. Türkiýanyň bu işdäki goldawy sebäpli Somaliniň bu kynçylyklary ýeňip geçendigini mälim etdi.

Netijede Abdülkadir Muhammet Nuryň sözlerinde Somaliniň syýasy we ykdysady geljegi üçin möhüm habarlar bar. Türkiye bilen hyzmatdaşlyk Somaliniň ösüş prosesinde möhüm rol oýnasa-da, demokratik özgertmeler we ykdysady hyzmatdaşlyk ýurduň geljegine umyt döredýär.