Söwda ministrligi tarapyndan bazar awy: 8 aýda 322 müň kompaniýada uly jeza

Söwda ministrligi bazaryň deňagramlylygyny saklamak, bahalaryň aşa ýokarlanmagynyň öňüni almak we sarp edijileriň ykdysady bähbitlerini goramak maksady bilen geçirilen 2026-njy ýylyň ilkinji 8 aýynyň netijelerini halk bilen paýlaşdy. Berlen beýannamalara görä, içerki bazardaky durnuklylygy bozmak synanyşyklaryna garşy geçirilen barlaglar wagtynda rekord derejede administratiw jerime salnypdyr. Bu döwürde jemi 321 müň 911 kompaniýa we 39 million 243 müň 67 önüm ünsi özüne çekdi, kanunlary bozýan kärhanalara jemi 2,24 milliard lira administratiw jerime salyndy.

Artykmaç bahalara we ätiýaçlyklara garşy göreş: Içerki söwdada berk gözegçilik

Içerki söwda baş müdirliginiň utgaşdyrylmagy bilen geçirilen barlaglar; Awtoulag, ätiýaçlyk, gozgalmaýan emläk, şaý-sepler, bahalaryň aşa ýokarlanmagy, adalatsyz täjirçilik amallary we töleg döwürleri ýaly möhüm ugurlara ünsi jemledi. Derňewleriň dowamynda 54 müň 823 hakyky we kanuny şahs barlandy we düzgünleri bozandygy anyklanan 5 müň 574 hakyky we kanuny şahs üçin jemi 692 million 28 müň lira jerime salyndy.

Pudaklaýyn esasda seretseň, iň uly jeza çäresi aşa baha amallarydy. Gymmat bahaly jerimeleriň çäginde 399 million 546 müň lira sanksiýa girizilen bolsa, awtoulag pudagyna 142 million 630 müň lira , gozgalmaýan emläk pudagyna 39 million 28 müň lira we zergärçilik pudagyna 13 million 122 müň lira girizildi. Mundan başga-da, täjirçilik elektron habarlary, iş wagtynyň düzgünleri we ygtyýarly ammar işleri bilen baglanyşykly düzgün bozmalar sebäpli 91 million 842 müň lira administratiw jerime ýygnaldy. Ministrligiň merkezi we welaýat guramalary tarapyndan geçirilen içerki söwda gözlegleriniň çäginde jemi 39 müň 758 kompaniýa we 4 million 964 müň 776 önüm gözden geçirildi we 8 müň 951 kärhana 366 million 584 müň lira .

Sarp edijiniň hukuklaryny bozanlara rugsat berilmedi

Sarp edijileri goramak we bazara gözegçilik etmek müdirligi, 85 million raýatyň gündelik durmuşda gönüden-göni gatnaşýan şertnamalaryna, mahabat kampaniýalaryna, adalatsyz söwda amallaryna we önüm howpsuzlygyna tabyn boldy. Şu nukdaýnazardan 2026-njy ýylyň ilkinji 8 aýynda 37 müň 445 hakyky we kanuny şahs barlandy. Gözlegleriň netijesinde, kanunçylyga ters hereket edendigi kesgitlenen 1342 hakyky we kanuny şahs üçin jemi 771 million 93 müň lira administratiw jerime salyndy.

Sarp edijileriň ejir çekýän ýerleriniň arasynda öňünden tölenen ýaşaýyş jaý satuwy, abuna şertnamalary, uzak aralyk satuwy, bölekleýin söwda, paket gezelençleri we wagt meýilnamalary ýaly şertnamalardaky näsazlyklar sebäpli 540 million 144 müň lira jerime salyndy. Mahabat we adalatsyz täjirçilik tejribe gözlegleriniň çäginde kompaniýalara 218 million 478 müň lira jerime salyndy, bazara gözegçilik we gözegçilik çäreleriniň çäginde howply ýa-da standart däl önümler üçin 12 million 471 müň lira administratiw jerime berildi.

Bäsdeşlik edarasyndan we welaýat müdirliklerinden jerimeleri ýazga alyň

Welaýat Söwda Müdirlikleri tarapyndan ýerli derejede geçirilen gözleglerde-de uly işjeňlik boldy. Bu amalda 229 müň 643 kompaniýa barlanylanda, düzgünlere laýyk gelmeýän 47 müň 474 kompaniýa 777 million 631 müň lira jemi administratiw jerime salyndy. Welaýat maglumatlary gözden geçirilende, Stambuldaky kanunlara ters gelýän 123 müň 759 önüm sebäpli kompaniýalara 578 million 534 müň lira jerime salyndy. Önüm gözleg sanlary boýunça Ankara 14 million 514 müň 943 önüm bilen birinji ýerde durýar, Stambulda 5 million 151 müň 297 önüm barlandy we syýahatçylygyň paýtagty Antalýada 4 million 425 müň 203 önüm barlandy.

Beýleki tarapdan, bazardaky kartelizasiýa we monopolistik meýilleriň öňüni almagy maksat edinýän Bäsdeşlik Guramasy hem sanksiýalaryny artdyrdy. 2025-nji ýylda jemi 227 kompaniýa üçin 13 milliard 230 million 770 müň lira administratiw jerime salan bu edara 2026-njy ýylyň ilkinji 8 aýynda ýokary tizlikli işe girizildi. Möhüm pudaklarda işleýän 248 kompaniýa, esasanam zähmet bazary, maglumat tehnologiýalary we sanly platforma hyzmatlary, 248 kompaniýa üçin umumy administratiw jerime salmak üçin aýgytly ädim ädildi.