SSI hünärmeni İsa Karakaşdan sebitdäki iň pes aýlyk duýduryşy: "Tire-taýpalaryň täze göçüşi başlandy"

Garaşsyz senagatçylar we telekeçiler birleşigi (MÜSİAD) we dürli iş beriji guramalar tarapyndan berk goralýan "sebit we pudaklaýyn iň pes aýlyk" modeli, ykdysadyýetiň we iş durmuşynyň gün tertibinde gün tertibinde galýar. Bu teklibe garşy iň aýdyň we iň berk duýduryşlardan biri, Durmuş üpjünçiligi institutynyň (SGK) hünärmeni we Türkiye gazetiniň ýazyjysy İsa Karakaşdan geldi. Karakaş, bu model durmuşa geçirilse, zähmet parahatçylygynyň bütinleý ýok boljakdygyny, SSI infrastrukturasynyň çökjekdigini we içerki migrasiýa tolkunynyň tutuş Türkiýede dörejekdigini aýtdy.

SGK ulgamlary gulplandy we kanuny deňlik ýörelgesi zaýalandy

İsa Karakaş, Türkiýedäki sosial üpjünçilik ulgamynyň bir merkezden dolandyrylýandygyny görkezdi we sebitde iň pes aýlyk haky baradaky arzanyň ýerine ýetirilse, tehniki infrastrukturanyň bu meseläni çözüp bilmejekdigini aýtdy. Karakaş, her şäher üçin aýratyn premium bazasyny kesgitlemegiň programma üpjünçiligini ýykjakdygyny aýtdy. Hünärmen, esasanam birden köp şäherde önümçilik desgalary ýa-da zawodlary bolan iş berijiler üçin premium hasaplamalaryň mümkin bolmajakdygyny öňe sürdi we ulgamyň doly gulplanjakdygyny aýtdy.

Diňe bu däl, Karakaş adalat mehanizminiň uly zarba urjakdygyny, Stambulda has ýokary jeza we şol bir düzgünsizligi eden Anadolyda has az jeza berilmeginiň Konstitusiýada deňlik ýörelgesine düýbünden ters gelýändigini we kanuna zeper ýetirjekdigini aýtdy.

Metropol şäherlerine akym başlaýar: Tire-taýpalaryň täze göçüşi

Sebitdäki iň pes aýlyk hakynyň iň uly sosial howpunyň içerki migrasiýa bolandygyny öňe süren Karakaş, pes aýlykly şäherlerden ýokary aýlykly şäherlere "Tire-taýpalaryň göçmegi" boljakdygyny öňe sürdi. Has ýokary girdeji gazanmak üçin adamlaryň şäherlere geljekdigini mälim eden awtor, ilatyň güýçli basyşy astynda bolan Stambul ýaly metropollaryň tutuşlygyna gulplanjakdygyny we bu ýagdaýyň ýaşaýyş krizisini agyrlaşdyrjakdygyny we kärende tölegini hasam ýokarlandyrjakdygyny aýtdy.

Beýleki tarapdan, Karakaş Anadolyda önümçiligiň togtadyljakdygyny görkezdi we oba ýerlerinde işleýän ýekeje hünärli ussanyň bolmajakdygyny aýtdy.

Bulam-bujarlyk, hasaba alynmadyk iş we kompaniýalar üçin gözegçilik spiraly

Karakaş, teklip edilýän modeliň iş dünýäsindäki deňagramlylygy bozjakdygyny we kömekçi potratçy ulgamynyň düýbünden bozuljakdygyny we bazarda uly çökgünligiň boljakdygyny çaklaýar. Sebitdäki aýlyk tapawudynyň bikanun we hasaba alynmadyk işleriň ýaryljakdygyny mälim eden SSI hünärmeni, adam resurslarynda (HR) we kompaniýalaryň buhgalteriýa bölümlerinde ullakan programma üpjünçiligi bulaşyklygynyň ýüze çykjakdygyny aýtdy.

Karakaş, ýalňyş we nädogry habarnamalaryň köpelmegi bilen SSI barlaglarynyň çalt artjakdygyny aýtdy we bu ýagdaýyň döwlet we iş beriji üçin durnuksyz býurokratik ýük döredjekdigini aýtdy.