Stambul üçin tankydy duýduryş: Çyglylyk ýokarlananda jaýlarda ýaşap bilerler!

Stambulakynda üýtgeýän howa şertleri we Stambul ýaly meýdanda ýokary çyglylyk garaşylmadyk joşgunly hereketleri döredýär. Ededitepe uniwersitetiniň derman toksikologiýa bölüminiň müdiri Prof. Doktor Ahmet Aýdyn , diňe bir metropollarda oba ýerlerinde däl; Çorbany otluk, öri meýdanlary, gurluşyk galyndylary we çotga agaçlary bilen görüp boljakdygyny duýdurdy. Bu jandarlaryň, hatda şäherleşme güýçli bolan ýerlerde-de tebigy durmuşyň bir bölegi hökmünde barlygyny dowam etdirýändigini aýdan Aýdyn, ýokary çyglylygyň ýaşaýyş ýerlerimize garpyzlary çekip biljekdigini aýtdy.

Humokary çyglylyk öýlerimize garpyzlary özüne çekýär

Çygly gurşawy gowy görýän çorbalar, esasanam tomus aýlarynda Stambulda çyglylygyň ýokary bolmagy sebäpli ýapyk ýerlere gidip biler. Prof. Doktor Ahmet Aýdyn megacitdäki häzirki çyglylyk ýagdaýynyň bu jandarlaryň jaýlara girmegine ýol açyp biljekdigini aýtdy. Dünýäde müňlerçe dürli garpyz görnüşiniň bardygyny mälim eden Aýdyn, takmynan 70-siniň adam saglygyna howp abandyrjak derejede zäherlidigini aýtdy. Bu howply görnüşleriň, Türkiýäniň çygly howa zolaklarynda, esasanam günorta-gündogar Anadoly sebitinde duş gelýändigini mälim eden hünärmen, tebigatda duş gelýän görnüşlerimiziň ep-esli böleginiň zäherli kategoriýadygyny ýatlatdy.

Çorbanyň urmagy üçin möhüm alamatlar we ilkinji kömek

Prof. iň möhüm düzgün, çorbanyň haýsydyr bir ýagdaýynda howsala düşmeli däldigini aýdýar. Doktor Ahmet Aýdyn zäherlenmäniň agyrlygyny kesgitleýän esasy faktorlaryň, çorbanyň ululygyna we bedene salýan zäheriniň mukdarydygyny aýtdy. Kiçijik ululykdaky çorbalaryň köplenç az zäher göterýändigini we bu ýagdaýy ýeňil alamatlar bilen ýeňip boljakdygyny bellän Aýdyn, agyry sebitinde agyry, gyzarmak we çişmek ýaly ýerli reaksiýalaryň iň köp ýaýran şikaýatlaryň biridigini aýtdy.

Şeýle ýagdaýa duş gelse raýatlaryň iň ýakyn saglyk edarasyna haýal etmän ýüz tutmalydygyny bellemek. Doktor Aýdin, dem alyş kynçylyklary, ýürek titremesi we aritmi ýaly ulgamlaýyn alamatlaryň seýrek, ýöne has howplydygyny aýtdy. Şeýle agyr ýagdaýlarda hassahananyň gyssagly kömek bölümlerinde bar bolan çorbanyň antivenomlarynyň (antidotlaryň) ömri halas ediji rol oýnaýandygyny, ýöne köp ýagdaýyň antivenom zerurlygy bolmazdan öz-özünden bejerilip bilinjekdigini aýtdy.

Çeçenleriň aslynda adamlara gönüden-göni hüjüm etmejekdigini aýtmak bilen, diňe howp abananda, aýak basanda ýa-da gysylanda duýulýar. Doktor Ahmet Aýdyn görülip bilinjek käbir amaly gorag çärelerini sanap geçdi. Aýratyn-da aýratyn jaý eýeleriniň we baglary bolanlaryň baglarynda gyrymsy agaçlary, şahalary we agaç üýşmeleňlerini saklamaly däldigini, sebäbi bu ýerleriň garpyzlar üçin amatly höwürtge bolandygyny aýtdy.

Aýdyn, jaýlaryň penjirelerine oturdyljak dykyz dokalýan ekranlaryň, garpyzlaryň girmeginiň öňüni aljakdygyny aýtdy we oba ýerlerinde ýa-da piknik meýdançalarynda wagt geçirýän raýatlar üçin möhüm duýduryş berdi: Daşarda aýakgap we eşik geýmezden ozal jikme-jik barlanmalydyr. Aýakgabyň içiniň çygly we garaňky gurluşy sebäpli çorbalar üçin özüne çekiji ýer bolup durýandygyny mälim eden hünärmen, Stambulyň hemme ýerinde çorbanyň köpelmegine garaşmaýandyklaryny, ýöne aýratyn seresaplyklaryň elmydama ömri halas etjekdigini aýtdy.