Stambulda ägirt uly şäher özgeriş kampaniýasy: 276 müň garaşsyz bölümde iş dowam edýär

Stambul taryhynda ýer titremesi töwekgelçiligine garşy iň giňişleýin şäher özgerişlerini başdan geçirýär. 2012-nji ýylda köpçülige "Şäheri özgertmek kanuny" ady bilen tanalýan Betbagtçylyk töwekgelçiligindäki sebitleri özgertmek baradaky 6306 belgili kanunyň güýje girmegi bilen, Türkiýäniň hemme ýerinde we esasanam Stambulyň megasiýasynda täze döwür başlandy. Bu kanuny düzgüniň kömegi bilen diňe bir iri sebite esaslanýan taslamalary däl, eýsem aýratyn binalary hem özgertmek üçin ýol açyldy. Töwekgelçilikli binany ýüze çykarmakdan ýykmak we täzeden gurmak etaplaryna çenli býurokratik prosesler çaltlaşdyrylan hem bolsa, ykdysady durmuşyny tamamlan binalaryň durkuny täzelemek has yzygiderli alnyp barylýar.

Öwürmek şekilleri Megacity-de iň ýokary derejä ýetdi

2012-nji ýylda şäher öwrülişigi başlaly bäri, Stambulyň hemme ýerinde özgertmelere girizilen garaşsyz bölümleriň umumy sany 1 million 274 müňe ýetdi. Bu ägirt uly binanyň 998 müňüsinde gurluşyk işleri üstünlikli tamamlandy we hukuk eýelerine gowşuryldy. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrliginiň tutanýerli goldawy we Kahramanmaraş merkezindäki ýer titremelerinden soň jemgyýetiň habardarlygynyň ýokarlanmagy şäher öwrülişik taslamalaryny iň ýokary derejesine çykardy. Iýul aýyna çenli özgeriş işleri işjeň dowam etdirýän Stambulyň 39 etrabynda garaşsyz bölümleriň sany 276 müňe ýetdi.

"Halfarym biziň üstümizde" kampaniýasy we maliýe goldaw paketleri

Üýtgetme prosesini çaltlaşdyran iň möhüm taslamalaryň biri bolan "Halfarysy biziň kampaniýamyz" çäginde şu güne çenli şäher özgertmelerine 376 müň 212 garaşsyz bölüm girizildi. Kampaniýanyň çäginde, jaýlar üçin jemi 1 million 875 müň lira maliýeleşdirildi, şol sanda 875 müň lira grant, 875 müň lira pes göterim karzy we 125 müň lira göçme goldaw; Iş ýerleri üçin bu goldaw mukdary jemi 1 million lira hökmünde kesgitlenildi. Bellenen senä çenli emläkleri töwekgelçilikli bina hökmünde yglan edilen ähli raýatlar, halkyň islegi boýunça 2026-njy ýylyň 31-nji dekabryna çenli uzaldylan bu kampaniýadan peýdalanyp bilerler.

Beýleki tarapdan, aprel aýynyň başynda durmuşa geçirilen täze goldaw bukjasynyň çäginde peýdalanýanlara 3 million lira çenli karz goldawy teklip edilýär. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrliginiň Şäher özgeriş müdirligi tarapyndan Bütindünýä banky bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylýan "Howa we betbagtçylyga garşy şäherler taslamasy" (IADŞP) çäginde, öýlerini 12 aýa çenli ýeňillikli möhlet bilen, 180 aýa çenli we aýlyk göterim mukdary 0.69 göterim bilen üýtgetmek isleýänlere maliýeleşdirilýär. Üýtgeýän ýerlerde we töwekgelçilikli binalarda ýaşaýan raýatlara aýda 8 müň lira kärende kömegi berilse-de, bu goldaw töwekgelçilikli binalarda 18 aý, özgeriş meýdançalarynda 48 aý dowam edýär. Meýdanda “Asyryň ýaşaýyş jaý taslamasy” çäginde çekilen 100 müň sosial jaýdan başga-da, raýatlara kärendesine 15 müň sosial ýaşaýyş jaýy hödürlener.

Hünärmenlerden hyzmatdaşlyga we bitewi çemeleşmä çagyryň

Şäher özgerişleri we şäherleşme gaznasynyň (KENTSEV) prezidenti Haldun Ersen, soňky iki ýylda Stambulda şäher özgerişleriniň uly ösüşe eýe bolandygyny aýtdy. Ersen, esasanam Bahçeliýewler, Kadyköý, Kartal, Beşiktaş, Büýükçekmece we Maltepe ýaly etraplarda hereketiň gaty ýokarydygyny aýtdy; Döwletiň goldaýandygyny, kwartira eýeleriniň habardarlygyny, kampaniýa möhletleriniň uzaldylmagyny we häkimlikleriň islegli çemeleşmesiniň bu prosesi çaltlaşdyrandygyny aýtdy.

Şäherçilik, şäher öwrülişigi we toplumlaýyn desgalary dolandyrmak birleşiginiň prezidenti Hüseýin Kılnçarslan, Stambulyň ýer titremeleriniň hakykaty bilen ýaşamaly global metropoldygyny ýatlatdy we özgertmeleriň diňe binalary abatlamak bilen çäklenmeýändigini aýtdy. Kılınçarslan, şäher özgertmeleriniň dogry şäher meýilnamasy, güýçli in engineeringenerçilik, täsirli gözegçilik, jemgyýetçilik ylalaşygy we hünär desgalaryny dolandyrmak bilen bilelikde çözülmelidigini aýtdy. Hukuk eýeleriniň arasyndaky barlyşyk problemalary, maliýeleşdirmekde kynçylyklar we çykdajylary ýokarlandyrmak ýaly päsgelçilikleri ýeňip geçmek üçin döwlet, hususy pudagyň, akademiýanyň we hökümete dahylsyz guramalaryň institusional hyzmatdaşlygy ýokarlandyrmalydygyny aýtdy.