Stambuldaky ullakan çekirtge işjeňligi çozuşmy? Bilermeniň tankydy duýduryşlary

Soňky günlerde Stambulyň hemme ýerinde sosial media platformalarynda ýygy-ýygydan paýlaşylýan äpet çekirtgeleriň şekilleri raýatlaryň arasynda uly alada döretdi. Tokaý hojalygy, Stambul uniwersiteti-Cerrahpaşa hünärmentçilik mekdebiniň Awçylyk we ýabany tebigat maksatnamasynyň başlygy, doktor Ergün Bakak bu meselede möhüm beýanat berdi, görnüşleriň köpüsiniň ak ýüzli gyrymsy çekirtgelerdigini (decticus albifrons albifrons).

Dr. Bakak bu jandarlaryň uzynlygy 5-6 santimetre ýetip biljekdigini mälim etdi we uly bedenleri, uzyn antennalary we ösen aýak gurluşlary sebäpli adamlaryň ünsüni özüne çekýändigini aýtdy. Sosial medianyň döreden düşünjesiniň tersine hiç hili çozuşyň ýokdugyny bellän Bakak: "singleeke-täk adamlar her kimiň öýüne girip biler, ýöne bu köpçülikleýin çozuşy aňlatmaýar"

Dr. jemgyýetçilik aladalaryny ýeňletmek üçin beýanat berdi. Ergün Bakak bu görnüşiň çöl çekirtgeleri ýaly ekerançylyk ýerlerini talaýan zyýan berijiler bilen garyşdyrylmaly däldigini aýtdy. Ak ýüzli gyrymsy çekirtgäniň beýleki ownuk mör-möjekler bilen bir hatarda ösümlik iýmitleri bilen iýmitlenýändigini mälim eden Bakak, bu iýmitleniş endigi sebäpli ekosistemada tebigy deňagramlylyk hökmünde çykyş edýändigini aýtdy.

Göz öňünde tutulýan görnüşleriň wagtal-wagtal ilatyndaky kiçijik adamlary hem iýip biljekdigini bellän Bakak: "Bu çekirtgeler adamyň saglygyna howp salýan, keselleri göterýän ýa-da oba hojalygynyň önümçiligine uly zarba urýan görnüş däl. Tersine, ekosistemanyň sagdyn işlemegine goşant goşýan möhüm jandarlaryň hataryna girýär" -diýdi.

Tebigy ýaşaýyş ýerleriniň daralmagy we ýeňil faktor

Bakak şäherleşme çäreleriniň çaltlaşmagy bilen tebigy ýaşaýyş ýerleriniň kiçelýändigini we ýabany tebigatyň we adam duşuşygynyň gutulgysyz bolandygyny we bu ýagdaýyň oba hojalygynyň ýerleri we ilatly nokatlary biri-birine bagly sebitlerde has ýygy duş gelýändigini aýtdy.

Dr. çekirtgeleriň gijelerine işjeňdigini we tebigy gurşawynda ýol tapmak üçin aý we ýyldyz çyralaryna eýerýändigini düşündirýär. Bakak aşakdaky baha berdi: "Öýlerimizden çykýan emeli ýagtylyk çeşmeleri bu jandarlary özüne çekýär. Öýlerine girmeginiň esasy sebäbi iýmit gözlemek däl-de, eýsem bu güýçli emeli yşyklara doly çekilmegi sebäpli." Bu ýazgylaryň, esasan, Siliwri, Çatalka we Arnawutköý ýaly oba hojalygynyň merkezinde ýerleşýän etraplardan gelýändigi bu görnüşiň ýaşaýyş isleglerine gönüden-göni laýyk gelýär.

Diş howpundan gaça durmak üçin ýalaňaç eller bilen degmäň

Dr. çekirtgelere duşanda howsala düşmeli däldigini aýdýar. Ergün Bakak raýatlara bu jandarlary ýalaňaç eller bilen degmezlige çagyrdy. Özüni howp astynda duýýan haýwanyň gorag instinktinden dişläp biljekdigini aýdan Bakak: "Bu dişlemek ulular üçin saglyga uly howp salmaýar, ýöne çagalara zyýan ýetirip biler. Iň ygtybarly usul, küýzäni ýa-da plastmassa gapyň kömegi bilen zyýany bolmazdan tutmak we iň ýakyn ýaşyl ýere goýbermek". Hünärmen, syn edilýän dykyzlygyň wagtlaýyn bir işdigini aýtdy we howanyň gyzmagy bilen uly ýaşly adamlaryň wakanyň ýüze çykýandygyny aýtdy. Springaz paslynda we tomsuň başynda ýumurtgalaryndan çykýan ýaş çekirtgeleriň gabyklaryny birnäçe gezek üýtgedip, ululara öwrülendigini düşündirýän Bakak, ilatyň her 5-6 ýyldan iň ýokary derejesine ýetip biljekdigini we häzirki ýagdaýyň bu sikliň bir bölegidigini aýtdy.

Dr. dykyzlygynyň birnäçe hepdäniň içinde öz-özünden azaljakdygyny we indiki ýyl şol bir ýagdaýyň gaýtalanmazlygyny belleýär. Ergün Bakak tebigatyň bir bölegi bolan bu jandarlary gereksiz öldürilmezlige çagyrdy.