Sudandaky gumanitar krizis: Açlygyň we zorlugyň kölegesinde ýaşamak üçin göreş

Sudandaky gumanitar krizis dünýä jemgyýetçiliginiň pikirini çuňňur sarsdyrýar. Civilurt raýatlyk urşunyň başynda, millionlarça adam açlyga we ölüme sezewar bolýar. Euroewro-Med Adam Hukuklary Guramasy tarapyndan neşir edilen hasabatda Sudandaky ýagdaýyň diňe bir uruş bolman, eýsem yzygiderli ýok edilmek synanyşygy hem ýüze çykaryldy. Adamlar esasy iýmit önümlerine girip bilmeýändikleri sebäpli, ýaşamak üçin agaç ýapraklary we haýwan iýmleri bilen iýmitlenmäge synanyşýarlar. Bu krizis ýönekeý azyk ýetmezçiliginden çykyp, parahat ilatyň barlygy ugrundaky göreşe öwrüldi. Çaknyşykly taraplar azyk önümlerini ýarag hökmünde ulanyp, parahat ilaty basyp ýatyrmaga synanyşýarlar. Countryurtda ýaşaýanlar diňe bir açlyk bilen däl, eýsem bu açlygyň bilkastlaýyn ulanylmagy bilenem göreşýärler.

Sudandaky gumanitar krizis Birleşen Milletler Guramasy we beýleki halkara guramalarynyň ünsüni özüne çekýär. 2026 üçin täzelenen Azyk howpsuzlygy toplumlaýyn klassifikasiýasy (IPC) maglumatlary 21,2 million adamyň ýiti azyk howpsuzlygy bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny görkezýär, şolardan 6,3 million adam gyssagly gatyşmagy talap edýär. Takmynan 375,000 adam katastrofiki açlygy başdan geçirýär. Birleşen Milletler Guramasynyň Ynsanperwerlik meselelerini utgaşdyrmak bölümi (OCHA) tarapyndan taýýarlanan Sudanyň gumanitar zerurlyklary we jogap meýilnamasy gyssagly kömege mätäç adamlaryň sanynyň 33,7 milliona ýetendigini habar berdi.

Howply aýallar we çagalar

Goragsyz aýallar we çagalar söweşiň iň agyr bahasyny töleýärler. Jyns esasly zorluk, saglygy goraýyş hyzmatlarynyň çäklendirilmegi we ýeterlik iýmitlenmezlik ýaly faktorlar bu toparlara çynlakaý täsir edýär. 12,7 million adam jyns taýdan zorluk howpy astyndadyr. ynsanperwer kömegi we 4,2 million çaganyň ýiti iýmitlenmezlikden ejir çekjekdigini çaklaýar.

Saglyk ulgamynyň çökmegi

Sudanda saglygy goraýyş hyzmatlarynyň ýeterlik däldigi ölüm howply kesellere öwrülýär Uruş

Sudandaky häzirki raýat urşy demirgazyk-günorta bölünişigiň we ýurduň kolonial döwründen miras galan harby dolandyryşyň netijesinde ýüze çykdy. 1956-njy ýylda garaşsyzlyk gazanan ýurtda musulmanlaryň demirgazygy bilen hristian günortasynyň arasyndaky gapma-garşylyklar iki sany uly raýat urşuna sebäp boldy. 2011-nji ýylda Günorta Sudan garaşsyzlyk yglan etdi. 2019-njy ýylda Omar al-Başir agdarylandan soň Sudan demokratiýa geçip bilmedi. Häkimiýeti paýlaşmak baradaky jedeller 2023-nji ýylda Hartumda başlap, Darfura ýaýrady. BMG we adam hukuklary guramalary müňlerçe parahat ýaşaýjynyň ölendigini we jynsy zorlugyň bolandygyny habar berdiler.

Geljekde Sudan

Sudan 2024 we 2025-nji ýyllar aralygynda dürli harby hereketler bilen ünsi çekdi. Sudan medaragly Güýçleri (SAF) Hartumyň töweregine gözegçilik etdi. Bu aralykda, Çalt goldaw güýçleri (RSF) Darfurdaky agalygyny artdyrdy. Todayurt häzirki wagtda dünýädäki iň çynlakaý gumanitar krizislerden birini başdan geçirýär. Millionlarça adam başga ýerlere göçürildi, saglygy goraýyş ulgamy ýykyldy we açlyk howpy artdy. BMG işgärleri bu krizisi "soňky taryhdaky iň erbet gumanitar düýşleriň biri" diýip häsiýetlendirýärler. serhet giňligi: 3px; beýikligi: 349px; ini: 620px ">