TAI Ylmy-gözleg maýa goýumlarynda iň ýokarda galdy: 65,2 milliard liranyň ägirt býudjeti

Goranmak we howa giňişliginde öňdebaryjy guramasy bolan Türkiýäniň Aerokosmos Industriýasy (TUSAŞ) tehnologiýa we innowasiýa pudagynda öňdebaryjylygyny ýene bir gezek bellige aldy. Ykdysadyýet we işewür dünýäsiniň abraýly portaly bolan “Türkiýe” tarapyndan şu ýyl 13-nji gezek geçirilen “Türkiýe R&D 250 gözleginiň” netijelerine görä, TAI ägirt uly gözleg we maýa goýumlary bilen sanawda birinji ýeri eýeledi. Hasaba alnan gözleg we barlag merkezleri bolan Türkiýäniň iň gowy 500 eksport kompaniýasynyň we guramasynyň 2025-nji ýyldaky maglumatlaryna esaslanyp taýýarlanan bu gözleg, türk senagatynyň tehnologiki özgerişlerini ýüze çykardy. Gözlegleriň çäginde 500 kompaniýanyň umumy gözleg we maýa goýumlary 257 milliard 875 million lira ýetdi.

ualyllyk gözleg we maýa goýumlarynda 26,6 göterim ýokarlama rekordy

Gözlegleriň netijelerine görä, kompaniýalaryň gözleg we gözleg çykdajylary, işleýän gözlegçileriň sany, patentler, peýdaly modeller, dizaýn bellige alnyşy we söwda belligi maglumatlary üns bilen gözden geçirildi, TAI 65 milliard 207 million 978 müň 740 lira maýa goýumlary bilen ýokarda öz ornuny berkitdi. Localerli we milli taslamalaryň binagäri TAI, innowasiýa býudjetini geçen ýyl bilen deňeşdirilende 26,6 göterim ýokarlandyrmak arkaly Türkiýäniň tehnologiki garaşsyzlyk baradaky garaýşyna uly goşant goşdy.

TAI, peýdaly model we patent bellige alnyşynda öňdebaryjydyr

TUSAŞ pudagy diňe bir maliýe maýa goýumlary bilen däl, eýsem bu maýa goýumlarynyň netijeleri bilenem ugrukdyrýar. Gözlegleriň peýdaly model bellige alyş kategoriýasynda iň ýokarky orny eýelän bu edara, 2025-nji ýylda alan 43 sany peýdaly model bellige alnyşy bilen ünsi özüne çekdi. Patentleriň sany bilen intellektual eýeçilik pudagynda üstünlik gazanan TAI, umumy patent reýtinginde ýylyň dowamynda 66 patent bilen dördünji orny eýeläp, innowasiýa ekosistemasyndaky güýjüni subut etdi.

Goranyş senagatynyň eksport we iş üpjünçiligi güýji

TAI-nyň şemaly şu ýyl ilkinji gezek köpçülige paýlaşylan "R&D önümleri bilen iň gowy 100 eksportçy" sanawynda öwüsdi. Kompaniýa, 2023-2025-nji ýyllar aralygynda gözleg we gözleg önümlerinden 58 milliard 932 million lira eksport girdejisi bilen Türkiýede üçünji ýeri eýeledi. Umumy baha berişde, eksport mukdary 245,1 milliard lira bolan awtoulag pudagyndan soň ikinji orunda, Türkiýäniň dünýä bazaryndaky bäsdeşlik ukybyny ýokarlandyrdy.

Goranmak we awiasiýa pudagy Ylmy-barlag merkezlerinde ökde adam resurslaryny işe almakda öňdebaryjy rol oýnamagyny dowam etdirýär. TAI, düzüminde işleýän 5 müň 100 gözleg we 1190 aýal-gyz işgäri bilen bu pudakda ikinji orunda durýan iş üpjünçisi diýen ada eýe boldy, hususan-da aýallaryň işe berilmeginiň ähmiýetini görkezdi. Alnan bu maglumatlaryň hemmesi, TAI-nyň içerki we milli goranyş senagatyna laýyklykda alnyp barylýan işleriň Türkiýanyň dünýä innowasiýa ligasynda ýokarlanmagyny çaltlaşdyrandygyny ýene bir gezek açdy.