Taryhy Grenlandiýa barada Trumpyň beýany: ABŞ-nyň agalygy resmi taýdan başlaýar

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump global geosyýasatda zatlary sarsdyrjak taryhy beýanat berdi. Trump, strategiki ähmiýeti bilen tanalýan Grenlandiýanyň gözegçiliginiň häzirki wagtda ABŞ-nyň täsir çäginde bolandygyny bütin dünýä mälim etdi. Bu ösüş polýar sebitdäki güýç balansyny düýpgöter üýtgetjek öwrüm nokady hasaplanýar.

Bäsdeşlere girip bolmaýar: Güýçde kesgitli şertnama

Resmi habara görä ABŞ bilen Grenlandiýanyň arasynda gutarýan senesi bolmadyk "Çäksiz möhlet" şertnamasy baglaşyldy. ABŞ-nyň prezidenti Trump bu şertnamanyň şertlerini aç-açan beýan etdi we hiç bir garşydaş ýurt ýa-da garşydaş Waşingtonyň aç-açan we ýazmaça rugsady bolmazdan Grenlandiýanyň çäginde harby güýç döredip bilmez diýdi. Trump halkara jemgyýetçiligine anyk habar iberdi: "Mundan beýläk Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hiç bir garşydaşy hiç haçan aç-açan ýazmaça rugsadymyz bolmazdan bazany gurmaz, harby emläk saklamaz ýa-da Grenlandiýa möhüm maýa goýumlaryny goýmaz".

Sebitde uly göwrümli harby ýerleşdiriş başlaýar

Ylalaşygyň güýje girmegi bilen Pentagonyň sebitdäki harby hereketi tizlener. Amerikanyň Birleşen Ştatlary Grenlandiýanyň iň strategiki taýdan amatly ýerlerinde giň gerimli harby güýçleri ýerleşdirmek işine derrew başlamak kararyna geldi. Bu ädim bilen Demirgazyk polýusda we onuň töwereginde howa goranyş ulgamlary, radar torlary we deňiz güýç elementleri çynlakaý güýçlener diýlip garaşylýar. Trump harby üýtgedip gurmak işiniň haýal etmän durmuşa geçiriljekdigini aýtdy.

Grenlandiýanyň geosyýasy we strategiki ähmiýeti

Dünýäniň iň uly adasy bolan Grenlandiýa soňky ýyllarda buzluklaryň eremegi we täze söwda ýollarynyň açylmagy sebäpli global güýçleriň nyşanyna öwrüldi. ABŞ-nyň, esasanam Russiýanyň we Hytaýyň Arktikada täsir gözlemek islegine garşy bu ädimi, sebitdäki Amerikan gegemoniýasyny güýçlendirýän galkan bolup hyzmat eder. Baý ýerasty baýlyklary, seýrek ýer elementleri we harby pozisiýasynyň artykmaçlygy bilen Grenlandiýa häzirki wagtda ABŞ-nyň global goranyş strategiýasynyň merkezlerinden birine öwrülýär.