Tebigy gaz üçin ýuwaş-ýuwaşdan hasaplaşyk döwri başlaýar: Noýabr aýynyň sarp ediş çäkleri yglan edildi

Energetika ministrligi tarapyndan 2026-njy ýylyň 4-nji aprelinde kabul edilen tebigy gaz üçin kem-kemden nyrh arzasy şu gyş möwsüminde ilkinji gezek güýje girýär. Noýabr aýynyň gelmegi we howanyň temperaturasynyň peselmegi bilen, Türkiýedäki 21,8 million tebigy gaz abonentleriniň takmynan 12 göterimine gabat gelýän 2,8 million abonentiň täsir etjek täze ulgamyň çäginde welaýatlar boýunça aýlyk sarp ediş çäkleri belli boldy.

Welaýat boýunça noýabr aýy üçin tebigy gaz sarp ediş çäkleri haýsylar?

Gyş aýlarynda sowuk howa şertleriniň has ýitileşýän welaýatlaryna oňyn diskriminasiýany öz içine alýan düzgünnamada noýabr aýynda kesgitlenen ortaça dereje welaýat boýunça üýtgeýär. Iň pes çäk Adanada 27,72 kub metr hökmünde kesgitlenen bolsa, Erzurum iň ýokary çägi 190,61 kub metr bolan welaýat boldy. Noýabr aýynyň çäkleri Ankarada 161,63 kub metr, Stambulda 101,71, Izmirde 61.43, Antalýada 29.44, Karsda 146,14 we Diýarbakyrda 74,62 kub metr diýip yglan edildi.

Hasaplaşyk derejeli ulgamda nähili hasaplanýar?

Täze ulgamda iki dürli baha ulanylýar: Tier-1 we Tier-2. 1-nji derejäniň çäginde adaty sarp edilýän öý hojalygy üçin kub metr bahasy 10,62 TL, derejeden ýokary bolanlar üçin Tier-2 bahasy 18 TL hökmünde kesgitlenildi. SCT, goşulan baha üçin salgydyň we ulgamyň ulanylyş tölegleri goşulanda, 1-nji derejeli sarp edijiler kub metr üçin 17,79 TL, 2-nji derejeli sarp edijiler bolsa 26,73 TL töleýärler. Bu derejä ýapylan abonentler, ortaça ýokary bölek üçin däl-de, tutuş sarp edişleri üçin has ýokary nyrhda tölener.

Energetika ministrligi tarapyndan ýerine ýetirilen bu programma 2026-njy ýylyň 4-nji aprelinde çykarylan düzgüniň çäginde Türkiýede 21,8 million abonenti öz içine alýar. Noýabr aýynda kesgitlenen sarp ediş çäginden geçen abonentler Gazna tarapyndan berilýän subsidiýa goldawyndan peýdalanyp bilmejekdikleri sebäpli has ýokary töleglere sezewar bolup bilerler. Şehitleriň maşgalalary, weteranlar, ybadat ýerleri we çörek öndürijiler ýaly käbir toparlar bu tejribeden boşadylýar ýa-da ýörite nyrhlardan peýdalanýarlar.

Merkezi ulgamlary ulanýan binalarda umumy sarp ediş öý hojalygynyň sanyna bölünip hasaplanýar. Bir metr ulanyp iki gatly harabalyk ýaly garaşsyz bölümlerde ýaşaýan raýatlar, goldaw goldawyny Maşgala we Durmuş Hyzmatlary Ministrligine elektron hökümet arkaly "Sosial Kömek Programmasy Gullugy" goýmasy arkaly ýüz tutup bilerler.

Netije

Programma, tebigy gazy tygşytlamagy we subsidiýalary has maksatly ulanmagy höweslendirýär. Consumptionokary sarp edýän öý hojalygynyň hasaplarynyň ep-esli artjakdygy gutulgysyz ýaly görünse-de, ulgamyň netijelilige gönükdirilen sarp ediş endigini döretmegine garaşylýar.

Raýatlar üçin kombi gazanlaryny saklamak, izolýasiýa çäreleri görmek we ýuwaş-ýuwaşdan nyrhda galmazlyk üçin ýylylygyň ýitmeginiň öňüni almak üçin ýönekeý çäreleri ulanmak möhümdir. Sarp etmegi 15-20 göterim azaldyp bilýän şeýle çäreler, öý hojalygynyň ykdysady ýüküni ýeňletmegiň iň täsirli usuly hökmünde tapawutlanýar.

Mümkin täsirler

graduallyuwaş-ýuwaşdan nyrh ulgamy, esasanam gyş aýlarynda ýyladyş çykdajylaryny býudjetinde möhüm element hasaplaýan orta we ýokary sarp edýän maşgalalara gönüden-göni täsir eder diýlip garaşylýar. Hasaplary iki esse köpeltmek töwekgelçiligi sarp edijileri has seresaply energiýa sarp etmegine we izolýasiýa gurmak ýaly uzak möhletli maýa goýumlaryna sebäp bolup biler.

Merkezi ulgam bilen gyzdyrylan binalarda, öý hojalygynyň köp sarp edilmegi beýleki goňşulara täsir edip biler, bu bolsa ýaşaýyş jaýlarynda we ýer dolandyryşynda energiýa tygşytlamak barada bilelikdäki kararlary talap edip biler. Bu, sosial derejede energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga goşant goşup biler.