Tel-Awiwdäki F-35 duýduryşy: Netanýahu Türkiýanyň söweş maksatnamasyna gaýdyp gelmeginiň öňüni almak üçin Waşingtona gidýär

Ysraýyl bilen Türkiye arasynda sebitleýin harby deňagramlylyk ugrundaky göreş goranyş pudagy arkaly täze bir ugra eýe boldy. 7-nji iýul, sişenbe güni agşam geçirilen Ysraýyl howpsuzlyk ministrliginiň hepdelik adatdan daşary ýygnagynda ABŞ bilen Türkiye arasynda F-35 kysymly söweş uçary gepleşikleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Ysraýylyň esasy metbugat guramalarynyň biri bolan “Yedioth Ahronoth” gazetiniň habaryna görä, Tel Awiw administrasiýasy Ankaranyň F-35 programmasyna gaýtadan girmeginiň öňüni almak üçin Waşington bilen köptaraplaýyn diplomatiýa hereketini amala aşyrýar.

Ysraýylyň meýilnamasy B: azaldylan aýratynlyklary bolan F-35 modelleri

Ankaranyň ösen bäşinji nesil söweş uçarlaryna elýeterliligini doly kesmegi maksat edinýän Ysraýyl, bu meýilnama başa barmasa "B meýilnamasy" taýýarlady. Ysraýylyň ýokary derejeli harby işgärlerinden alnan maglumata görä, Türkiýa eltilmeginiň öňüni alyp bolmajak bolsa, Tel Awiw administrasiýasy iň bolmanda tehniki aýratynlyklary, programma üpjünçiligi we söweş kuwwaty pes bolan uçaryň wersiýalarynyň iberilmegine basyş eder. Ysraýylyň bir resmisi ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň uçarlar iberilmezden ozal Türkiýe üçin täze şertler döredip biljekdigini öňe sürdi we "Bu uçaryň dürli görnüşleri bar. Sebitdäki howa artykmaçlygymyzy saklamak üçin bu prosese täsir etmek üçin bar güýjümiz bilen işleýäris" -diýdi

Netanýahu bilen Trumpyň arasynda möhüm duşuşyk gelýär

ABŞ-nyň prezidenti Trump-nyň özi, Türkiye F-35 programmasyna gaýdyp gelip biljekdigi baradaky oňyn signallar Ysraýyl tarapynda uly howsala döretdi. Ysraýylyň syýasatçylarynyň köpüsi, esasanam premýer-ministr Benýamin Netanýahu, bu mümkinçilige garşy seslerini çykaryp başlady. Ysraýyl çeşmeleri etabyň entek gutarmandygyny nygtadylar we Netanýahunyň ABŞ-a resmi sapar bilen "indiki hepde" boljakdygyny aýtdy. Bu möhüm sapar wagtynda Netanýahunyň, Türkiye F-35 kysymly uçarlara girmegini gönüden-göni petiklemek meselesini Trump bilen ýüzbe-ýüz duşuşygynda iň möhüm gün tertibine öwürer diýlip garaşylýar. Netanýahu, F-35 kysymly uçarlaryň Türkiýä iberilmegini togtatmak baradaky çagyryşyny, Ankarada geçiriljek NATO sammitinden öň we ABŞ habar beriş serişdelerine beren beýanatynda gaýtalady.

"Hil taýdan harby artykmaçlyk" (QME) Trump kartoçkasy işjeňleşdirilýär

Ysraýyl administrasiýasy diňe bir Ak tamy däl, eýsem ABŞ Kongresini hem çekmegi meýilleşdirýär. Şunuň bilen baglylykda, ABŞ-nyň "Hil taýdan harby gyrasy" (QME) ady bilen tanalýan kanuny kanunlar surnaý kartoçkasy hökmünde ulanylar. ABŞ-nyň ýarag geçirmek baradaky kanunlaryna girizilen bu düzgün, Waşingtondan Eastakyn Gündogardaky islendik ýurda harby satuwyň Ysraýylyň sebitdäki harby we tehnologiki artykmaçlygyna howp salmajakdygyny kepillendirýär. Kongresdäki güýçli lobbisinden peýdalanyp, Tel Awiw Türkiye bilen Waşingtonyň arasynda F-35 şertnamasyny şu kanuny esasda bozmagy maksat edinýär.