Trampyň Eýran şertnamasy Ysraýyly haýran galdyrdy

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Fransiýanyň Wersal köşgünde geçirilen G7 sammitinde Eýran bilen gol çeken düşünişmek memorandumy bilen halkara gün tertibini sarsdyrdy. Bu şertnama Eastakyn Gündogardaky deňagramlylygy bozdy we Ysraýylda uly lapykeçlige sebäp boldy. Ylalaşyk ABŞ-nyň Eýrana garşy alyp barýan harby maksatlaryndan yza çekilýändigini we Tel Awiwiň administrasiýasy üçin uly diplomatik ýeňlişi aňladýandygyny görkezýär. Ylalaşygyň mazmuny ABŞ-nyň Tährana garşy harby maksatlaryndan ýüz öwürendigini we diplomatik taýdan yza çekilýändigini görkezýär. Bu ösüş Ysraýylyň harby güýji bilen Eýrany duruzmak maksadyna ýetip bilmedi. Ylalaşygyň jikme-jiklikleri gol çekişlik dabarasyndan birnäçe sagat öň Tel Awiwde gowşuryldy. Ysraýylyň gepleşiklerden çykarylmagy Netanýahunyň syýasy karýerasyndaky uly zarba hökmünde häsiýetlendirilýär. Bu makala Ysraýyl goşunyny Liwanyň günortasyndan çykmaga mejbur edýär we Hizbullahyň sebitdäki täsirini ýokarlandyrýar. Eýranyň ballistik raketa programmasyna hiç hili çäklendirmäniň ýoklugy Tähranyň sebitdäki täsirini güýçlendirýär.

Ykdysady ölçeg we Ysraýylyň täsiri

Ylalaşygyň maliýe ölçegleri hem ajaýyp. Amerikanyň Birleşen Ştatlary Eýranyň doňdurylan emläklerini boşatmagy we Eýranyň durkuny täzelemek üçin 300 milliard dollarlyk fond döretmegi wada berdi. Bu Ysraýylda uly gahar döretdi. Trump administrasiýasy bu ädimi global ykdysady çökgünligiň öňüni almak üçin görlen uly ýeňiş hökmünde görkezýär.

Ysraýyl üçin strategiki ýeňliş

Haaretz gazetiniň derňewi, Trumpyň bu hereketiniň Ysraýylyň harby amallaryny puja çykarandygyny öňe sürýär. Gazadaky we Liwandaky ýitgilere garamazdan, Eýranyň ýeňiji hökmünde ýüze çykmagy Ysraýylyň diplomatik we harby taýdan ýeňilendigini görkezýär. ABŞ-nyň sebitdäki harby basyşynyň soňlanmagy Ysraýyly Eýrana we onuň ýaranlaryna garşy goragsyz goýýar. margin: 3px; ini: 620px ">

Trump-nyň strategiki hereketi

Ylalaşyga gol çekilende, Trump ýene iki ýyl harby taýdan goşulyp biljekdigini aýtdy, ýöne bu netije bermez. Bu sözler şertnamanyň zerurlykdan gol çekilendigini aňladýar. Ylalaşyk ABŞ-nyň harby şowsuzlygynyň ýazgysy hökmünde görülýär.

Netanýahunyň syýasy krizisi

Netanýahu bu wakalary syýasy karýerasyndaky iň uly şowsuzlyklaryň biri hasaplaýar. Ysraýylyň Eýrana garşy izolýasiýasy Netanýahunyň içerki syýasatda pozisiýasyny gowşadýar. Bu ýagdaý Ysraýylyň sebit syýasatynda düýpli üýtgeşme döredip biler.

Täze döwür ABŞ-nyň bu ädimini yza gaýtarmak diýseň göwnüçökgünlik hasaplaýar, sebäbi Tähran sebitdäki güýç deňagramlylygyny ýokarlandyrmagy aňladýar. Ylalaşygyň uzak möhletli täsiri sebitdäki beýleki ýurtlar tarapyndan berk gözegçilikde saklanýar.

Halkara reaksiýalar

Ylalaşygyň halkara jemgyýetçiliginde uly täsiri bar. ABŞ-nyň bu ädimine köp ýurt geň galsa-da, käbirleri muny diplomatik üstünlik hasaplaýarlar. Bu ösüş halkara gatnaşyklarynda täze sahypanyň açylyp bilinjekdigini görkezýär.

Geljekde bolup biläýjek ösüşler

Ylalaşygyň uzak möhletli täsiri ABŞ we Ysraýyl üçin möhüm netijelere sebäp bolup biler. ABŞ-nyň Eastakyn Gündogarda täsiriniň peselmegi Eýranyň güýçlenmegine sebäp bolup biler. Ysraýylyň bu ýagdaýa nähili reaksiýa görkezjekdigi we sebitdäki syýasatlaryny nähili ýeňip geçjekdigi sabyrsyzlyk bilen garaşylýar.