Trump bilen Si Szinpiniň arasynda uly söwda şertnamasy

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump üç ​​günlük Hytaýa gaýdyp barýarka uçardaky journalistsurnalistlere möhüm sözler aýtdy. Trump Hytaýyň prezidenti Si Szinpin bilen geçirilen gepleşikleriň netijesinde 750 uçar üçin söwda şertnamasyny baglaşandyklaryny habar berdi. Bu şertnama Boeing -den 200 uçar üçin borçnamany öz içine alýar we tamamlanandan soň taryhdaky iň uly sargytlaryň biri bolar. Mundan başga-da, General Electric -dan satyn alynjak 400-450 uçar dwigateli hem bu çäkde.

Trump-nyň Eýrana bolan berk garaýşy

Trump Eýranyň ýadro programmasyny 20 ýyl togtatmalydygyny aýtdy. Eýranyň bu meselede hakyky borçnama bermelidigine ünsi çeken Trump, ýurduň ýadro galyndylaryny arassalamak üçin zerur tehnologiýanyň ýokdugyny aýtdy. Bu meselede diňe ABŞ bilen Hytaýyň ýeterlik enjamynyň bardygyny aýtdy. Eýranyň bu ýagdaýy ilki bilen kabul edendigini, ýöne soň bir ädim yza çekilendigini mälim eden Trump, ahyrsoňy ylalaşygyň gazanyljakdygyna ynanýandygyny aýtdy.

Si bilen Taýwan meselesi boýunça gepleşikler

Trump Prezident Siiň Taýwanyň garaşsyzlygyna düýbünden garşydygyny aýtdy. Bu mesele boýunça hiç hili düşündiriş bermändigini, ýöne Si-ni üns bilen diňländigini mälim eden Trump, Taýwanda garaşsyzlyk ugrundaky göreşi görmek islemeýändiklerini, munuň bolsa gaty ýiti konflikti aňladýandygyny aýtdy. Si Si Taýwanda tutanýerliligine ünsi çekip, bu meselede hiç hili ygrarly däldigini aýtdy.

Si Eýrana basyş etmegine garaşylýarmy?

ABŞ-nyň prezidenti Siiň Eýrana basyş etjekdigi barada wada bermändigini aýtdy. Trump hiç kimden haýyr-sahawat soramaýandygyny, munuň öwezine haýyr-sahawat talap edýändigini aýtdy. ABŞ-nyň Eýranyň ýaragly güýçlerini esasan ýok edendigini mälim eden Trump, Siiň bogazyň açylmagyny tebigy ýagdaýda isleýändigini aýtdy. Si, bu bogaz arkaly energiýa zerurlyklarynyň 40 göterimini üpjün edýändigini, ABŞ-nyň bolsa muňa mätäç däldigini aýtdy.

Geljekki meýilnamalar we söwda gatnaşyklary

Trump Hytaýyň lideri Si bilen ýadro ýaragsyzlanmak meselesinde oňyn gepleşik geçirendiklerini we şu ýyl ýene dört gezek duşuşmagy meýilleşdirýändiklerini aýtdy. G20 sammitiniň Maýamide geçiriljekdigini we Siiň gatnaşmagynyň möhümdigini aýtdy. Şeýle hem, Siiň çakylygy boýunça Aziýa-Pacificuwaş umman ykdysady hyzmatdaşlygy (APEC) sammitine gatnaşmagy meýilleşdirýändigini mälim etdi. 24-nji ýa-da 26-njy sentýabrda Ak tamda ýene bir ýygnagyň geçiriljekdigini mälim eden Trump, ýadro ýaragsyzlanmak düşünjesi barada gowy ylalaşygyň gazanylandygyny aýtdy. Eýranda harby ýeňiş gazandyklaryny mälim eden Trump, raketa öndürýän desgalaryň 85 göterimini ýok edendiklerini aýtdy. Öňümizdäki günlerde Hytaý kompaniýalaryna Eýranyň nebitini satyn alýan sanksiýalaryň ýatyryljakdygy ýa-da ýokdugy barada karar berjekdigini aýtdy. Si bilen Demirgazyk Koreýa meselesini ara alyp maslahatlaşandygy ýa-da ýokdugy barada jikme-jik maglumat bermedik Trump Kim Çen Un bilen gatnaşyklaryna oňyn baha berdi.

Burak Ersoý