TSB-iň başlygy Ahmet asaşar: BES gaznalarynda töwekgelçilik ýa-da likwidlik meselesi ýok

Maýa bazarlary geňeşi (CMB) 7 portfel dolandyryş kompaniýasyna degişli 131 maýa goýum gaznasyny ýatyrandan soň, Türk ätiýaçlandyryş birleşiginiň (TSB) prezidenti Ahmet ashaşar hususy pensiýa ulgamy (BES) gaznalarynda töwekgelçilik ýa-da likwidlik meselesiniň ýokdugyny mälim etdi. Araşar, güýçli gözegçilik mehanizmleri we deňagramly portfel gurluşlary sebäpli pensiýa maýa goýum gaznalarynyň bazaryň üýtgemegine çäkli täsir edýändigini aýtdy.

TSB-nyň başlygy Ahmet ashaşar maýa goýum gaznalarynyň we pensiýa maýa goýum gaznalarynyň kanuny we tehniki taýdan dürli gurluşlardygyny aýtdy. Pensiýa gaznalaryny esaslandyryjylaryň pensiýa kompaniýalarydygyny we 18 milliondan gowrak gatnaşyjynyň tygşytlamagynyň professional kompaniýalar tarapyndan dolandyrylýandygyny mälim eden ashaşar, takmynan 400 pensiýa gaznasynyň 353-siniň bank şahamçalary bolan portfel dolandyryş kompaniýalary tarapyndan dolandyrylýandygyny aýtdy. Bu meselede eden çykyşynda araşar: "Bu ýerde ýene bir möhüm görkeziji, takmynan 400 pensiýa gaznasynyň 353-siniň banklara degişli portfel dolandyryş kompaniýalary tarapyndan dolandyrylmagydyr. Şonuň üçin şu günki güne çenli BES gatnaşyjylarymyz üçin gyssagly karar bermäge sebäp boljak ýagdaýy göremzok." diýdi.

BES gaznalarynyň gurluşy we kepillikleri

Bazarlardaky üýtgemeleriň BES gaznalaryna edýän täsiriniň gysga möhletli bolandygyny aýdan asaşar, Takasbankyň 21-nji sentýabrdaky maglumatlaryna görä serişdeleriň deňagramly paýlanýandygyny aýtdy. Maglumatlara görä, esasy aktiw toparlarynda gymmat bahaly metallar 38 göterim, paýnamalar 16 göterim, döwlet karz gurallary 14 göterim, gaznanyň gatnaşmak paýlary we repo / ters repo amallary 6 göterim, beýleki alternatiw maýa goýum gurallary 20 göterim paý alýar. Ashaşar, CMB tarapyndan ýatyrylan mugt serişdeleriň görnüşiniň BES gaznasyna goşulmaýandygyny aýtdy we: "Gysga wagtyň içinde gaznanyň mukdary köpeldi. BES gündelik ýa-da hepdelik bazar hereketlerine esaslanyp baha berilmeli däldir. Bu ulgamyň esasy aýratynlygy uzak möhletleýin tygşytlamakdyr." diýdi.

Gaznany paýlamak we gözegçilik mehanizmleri

Ulgamyň köp gatlakly dolandyryş gurluşyna salgylanyp, ashaşar aýtdy; Gözegçilik işlerinde CMB, Takasbank, ätiýaçlandyryş we hususy pensiýa düzgünleşdiriş we gözegçilik gullugy (SEDDK) we Pensiýa gözegçilik merkezi (EGM) işjeň rol oýnaýandygyny mälim etdi. Bu pudagyň başlangyçlary bilen döredilen Gazna gözegçilik platformasynyň ähmiýetine ünsi çeken araşar, bu gurluşyň bolup biläýjek ýalňyşlyklary we hyýanatçylyklary ir ýüze çykarmaga mümkinçilik berýändigini aýtdy. Araşar, BES gatnaşyjylarynyň arasynda üýtgeşik bir gylyk-häsiýetiň ýa-da ulgamdan çykmak haýyşynyň ýokdugyny aýtdy.

BES-iň üç esasy güýjüniň bardygyny aýdyp, uzak möhletleýin tygşytlylyk düzgüniniň, gaznanyň dürlüligini we döwlet goşantyny goşýan araşar ulgamda ulgamlaýyn problemanyň ýokdugyny aýtdy. EGM-iň 21-nji sentýabrdaky maglumatlaryna görä, BES we OKS-daky gaznanyň umumy mukdary 2 trillion 621 milliard 854,9 million lira ýetdi, gatnaşyjylaryň sany bolsa 18 million 278 müň 778 boldy.