TSKB: greenaşyl öwrülişikde karzyň ýerine hyzmatdaşlygyň modeli

TSKB baş müdiriniň orunbasary we Durnuklylyk lideri Meral Murathan, täze maliýeleşdiriş modelleriniň Türkiýe global klimat maliýeleşdirmesinden has köp paý almak we ýaşyl öwrülişik maýa goýumlaryny çaltlaşdyrmak üçin möhümdigini düşündirdi. 2026-njy ýylyň 7-nji noýabrynda baha beren Murathan, dünýäde howanyň töwekgelçiligini azaltmak üçin her ýylda 8 trillion dollar maliýeleşdirmegiň zerurdygyny we ösýän ýurtlara bu işde has netijeli goldaw berilmelidigini aýtdy.

Türk Greenaşyl Gaznasy bilen göni hyzmatdaşlyk

Bütindünýä bankynyň maliýeleşdirilmegi we Gazna we Maliýe ministrliginiň kepilligi bilen amala aşyrylan Türkiýanyň Greenaşyl gaznasy, adaty karz ulgamyndan tapawutlylykda kompaniýalara göni hyzmatdaş bolmagy maksat edinýär. 155 million dollar ululygy bilen döredilen we şu güne çenli dört kompaniýada 75 million dollar maýa goýan bu gaznanyň täze gyzyklanýan taraplaryň gatnaşmagynda 400 million dollara çenli artdyrylmagy meýilleşdirilýär. TSKB bu innowasiýa modeliniň Keniýada we Türkiýede durmuşa geçirilip başlajakdygyny we ýaşyl öwrülişiklere uýgunlaşmak üçin 600 million dollarlyk aýratyn uýgunlaşdyryş maliýeleşdirilişiniň bardygyny habar berdi.

2035-nji ýyla çenli 20 milliard dollarlyk maýa goýum maksady

Türkiýe COP31 prosesine güýçli taýýarlyk bilen girendigini mälim eden Meral Murathan, soňky bäş ýylda ýerine ýetirilen hukuk düzgünleriniň halkara maýadarlarynyň ynamyny artdyrandygyny aýtdy. 2002-nji ýyldan bäri TSKB-nyň gaýtadan dikeldilýän energiýa we energiýa netijeliligi taslamalaryna 7,5 milliard dollardan gowrak pul berendigini ýatladýan Murathan, Türkiýede gaýtadan dikeldilýän energiýa maýa goýumlarynyň 15 göterimine gatnaşýandyklaryny mälim etdi. Elektrikleşdiriş derejesini 2035-nji ýylda häzirki 21-22 göterimden 35 göterime çenli ýokarlandyrmagy maksat edinýän hem bolsa, bu özgeriş üçin her ýyl takmynan 20 milliard dollar maýa goýumynyň gerek boljakdygy çak edilýär.

TSKB baş müdiriniň orunbasary Meral Murathan, 2026-njy ýylyň 7-nji noýabrynda eden çykyşynda ýaşyl öwrülişigi maliýeleşdirmek üçin işlenip düzülen hyzmatdaşlygyň modeliniň jikme-jikliklerini paýlaşdy. Türkiýe Greenaşyl gaznasynyň üsti bilen karz bermegiň ýerine kompaniýalar bilen göni hyzmatdaşlygy ýola goýýan bank, 2035-nji ýyla çenli ýyllyk maýa goýum mukdaryny 20 milliard dollara ýetirmegi maksat edinýär.

Greenaşyl öwrülişik maýa goýumlary, Türkiýanyň energiýa garaşsyzlygyny ýokarlandyrmak we halkara howa maksatlaryna laýyk gelmek üçin amala aşyrylýan strategiki prosesdir. Bu ugurdaky maliýeleşdiriş modelleri Gazna we Maliýe ministrliginiň kepillikleri we halkara guramalarynyň goldawy bilen emele gelýär we maýadarlar we kompaniýalar üçin durnukly ösüş mümkinçiliklerini hödürleýär.

Netije

greenaşyl öwrülişik prosesinde maliýeleşdirmegiň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak diňe bir adaty karz mehanizmleri bilen däl, eýsem Türkiýäniň Greenaşyl gaznasy ýaly innowasion hyzmatdaşlyk modelleri bilen hem mümkin bolup görünýär. Bu çemeleşme, kompaniýalaryň maýa gurluşyny güýçlendirýär we çeşmeleriň has netijeli we takyk tehnologiýa gönükdirilen taslamalara gönükdirilmegini üpjün edýär.

2035-nji ýyla çenli Türkiýanyň 35 göterim elektrikleşdirmek maksady, her ýyl 20 milliard dollarlyk maýa goýum talaby bilen bilelikde maliýe guramalarynyň we döwlet edaralarynyň hyzmatdaşlygynyň nähili möhümdigini görkezýär. Bu ýagdaý, Türkiýäniň global klimat maliýeindäki paýyny artdyrmak mümkinçiligini güýçlendirýär.

Mümkin täsirler

Hyzmatdaşlyk modeliniň ýaşyl öwrülişikde giňden ulanylmagy, esasanam tehnologiýa gönükdirilen we durnukly önümçilik bilen meşgullanýan kompaniýalar üçin maýa girmegi aňsatlaşdyryp biler. Bu model, kompaniýalara karz gatnaşyklaryny azaltmak arkaly has sagdyn ösüş prosesine girmäge kömek edip biler.

20 milliard dollarlyk ýyllyk maýa goýum maksady, gaýtadan dikeldilýän energiýa pudagynda iş üpjünçiligini we içerki tehnologiýa önümçiligini höweslendirip biler. Mundan başga-da, bu maýa goýumlaryny köpeltmek Türkiýäniň energiýa netijeliligini ýokarlandyrmagy we daşary ýurda garaşlylygy azaldyp biler.