Türk dünýäsinde taryhy howpsuzlyk ädimi: "Türkpol" guramasy döredilýär

Türk döwletleri guramasyna (TDT) agza ýurtlaryň arasyndaky howpsuzlyk, howpsuzlyk we integrasiýa prosesleri Gazagystanyň paýtagty Astana şäherinde geçirilen möhüm sammit bilen täze bir ugra geçdi. TDT Içeri işler ministrleriniň 3-nji ýygnagynyň çäginde aragatnaşyk saklan Içeri işler ministri Mustafa Çiftçi, taryhy sammitden soň möhüm çykyş etdi we türk dünýäsiniň umumy howpsuzlyk geljegini emele getirjek gözýetim taslamalaryny halk bilen paýlaşdy. Astana maksatnamasynyň çäginde Gazagystanyň prezidenti Kasym Kömert Tokaýew tarapyndan ilkinji gezek kabul edilen Çiftçi, soň TDT agza ýurtlaryň içeri işler ministrleri bilen duşuşdy we sebitleýin howpsuzlyk meselelerini ara alyp maslahatlaşdy.

Global howplara garşy bilelikdäki göreş we "Türkpol" teklibi

Sammitiň esasy gün tertibi transmilli jenaýatlara, täze nesil jenaýat torlaryna, terrorçylyga, neşe gaçakçylygyna, tertipsiz migrasiýa, bikanun jedel we humar oýunlaryna garşy göreşdi. Ministr Çiftçi bu ugurlarda hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin örän möhüm ädimleriň ädilendigini aýtdy. Çiftçi, geçen ýylyň noýabr aýynda düýbi tutulan Türkiýe döwletleriniň polisiýa akademiýalary platformasynyň resmi taýdan güýje girendigini habar berdi we täze "Jenaýatçylyga garşy geňeş" döretmek kararyna gelendigini aýtdy.

Duşuşygyň iň täsirli teklibi Içeri işler ministri Mustafa Çiftçiden geldi. Serhetara jenaýatlara has netijeli garşy göreşmek üçin halkara polisiýa guramalary Interpol we opolewropa meňzeş gurluşy döretmegi teklip edendigini mälim eden Çiftçi, "Türkpol" diýlip atlandyrylýan bu täze mehanizmi döretmek pikiriniň Gazagystanyň, Azerbaýjanyň, Gyrgyzystanyň we Gazagystanyň içerki ministrleri tarapyndan uly garşylanýandygyny we goldaw berýändigini aýtdy.

Türk dünýäsiniň raýatlary üçin şahsyýetnama we bilelikdäki pasport bilen syýahat aňsatlygy

Duşuşykda diňe bir howpsuzlyk meseleleri däl, TDT agza ýurtlaryň raýatlarynyň gündelik durmuşyny we syýahatyny ýeňilleşdirjek ynkylap kararlary hem ara alnyp maslahatlaşyldy. Türk döwletleriniň arasynda Şengen sebitinde Unionewropa Bileleşigi tarapyndan durmuşa geçirilýän integrasiýa modellerine meňzeş ulgamy ornaşdyrmak meýilleşdirilýär. Bu nukdaýnazardan, TDT agza ýurtlaryň raýatlary üçin howa menzillerinde umumy pasport gözegçilik nokatlaryny döretmek boýunça tehniki gözlegleriň çalt dowam edýändigi habar berildi.

Syýahat aňsatlygynyň indiki ädiminiň şahsyýetnamasy bilen geçmäge mümkinçilik boljakdygyny mälim eden ministr Çiftçi, Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasy we Azerbaýjan bilen beýleki Türkiýe döwletleri bilen üstünlikli durmuşa geçiren syýahatçylyk modelini şahsyýetnama bilen giňeltmegiň integrasiýany hasam ýokarlandyrjakdygyny aýtdy.

Kül Teginiň mirasyndan Ankaradaky beýik liderler sammitine çenli

Ministr Çiftçi Gazagystan bilen gatnaşyklaryň taryhy we medeni gatnaşyklary pugtalandyrmak taýdan uly simwoliki ähmiýete eýedigini aýtdy we Türkiýe döwlet däp-dessurynyň kök uran taryhyna salgylandy. Çiftçi: "Müň üç ýüz ýyl mundan ozal gurlan Kül Tegin ýadygärliginde" Gije ýatmadym, gündiz oturmadym "diýlen mukaddes düşünjäniň mirasdüşeri bolmaga çalyşýarys we içeri işler ministrleri hökmünde öz üstlerine alýan taryhy jogapkärçiliginden habarlydyklaryny aýtdy.

Astanada geçirilen bu öndürijilikli ýygnagyň geljek aý Prezident Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan Ankarada geçiriljek TDT liderler sammitine möhüm deslapky taýýarlykdygy aýdyldy. Çiftçi, kabul edilen kararlaryň ýolbaşçylyk derejesinde tassyklanjakdygyny we resmi boljakdygyny aýtdy we Türkiýe döwletleriniň arasyndaky sarsmaz gatnaşyklaryň geljekde has güýçli hyzmatdaşlyga sebäp boljakdygyna tüýs ýürekden ynanýandygyny aýtdy. Ministr Çiftçi Gazagystanyň prezidenti Tokaýewe we kärdeşlerine mähirli myhman alandyklary üçin minnetdarlyk bildirdi.

Anadolu gullugy © 2026