Türk futbolynda ýer titremesi: Jedelleri düzetmek düzgüni Jedel derňewinde işjeňdir! Relegasiýa we nokady ýok etmek jerimeleri gapyda

Türk Futbol Federasiýasy (TFF) tarapyndan oýlanyşykly geçirilen we türk futbolynyň taryhynda iň giňişleýin kazyýet işleriniň biri bolan jedel derňewinde iň soňky burç gazanyldy. Ilki bilen 2025-nji ýylyň oktýabr aýynda eminler tarapyndan başlanan we soň futbol oýunçylary, tälimçiler, menejerler we masseýrler ýaly futbol jemgyýetiniň ähli gyzyklanýan taraplaryna ýaýradylan ägirt derňewiň iň möhüm tapgyry tamamlanar. Iň soňky ädim hökmünde 4-nji maýda TFF soňky bäş ýylda professional futbol ligalarynda işlän takmynan 14 müň klub prezidentiniň we dolandyryjysynyň şahsyýet belgisini öz içine alýan jikme-jik sanawy Spor Toto guramasyna iberdi. Çuňňur gözleglerden soň, jedel gadagançylygyny bozandygy anyklanan atlaryň Riva we TFF kazyýet işini çaltlaşdyrdy.

Kosmiki otagda alty eserden ybarat ýörite topar

Derňewiň gizlinligini üpjün etmek we maglumatlaryň syzmagynyň öňüni almak üçin Riwada adatdan daşary howpsuzlyk çäreleri görüldi. TFF Hukuk bölüminden bellenen 4 hünärmen we Maglumat tehnologiýalary bölüminiň 2 IT hünärmeninden ybarat 6 adamdan ybarat ýörite topar gelýän maglumatlary gaty takyklyk bilen gözden geçirýär. Awgustyň birinji hepdesinde tamamlanmagyna garaşylýan bu gyzzyrma okuwynda, jedel edýändigi anyklanan prezidentleriň we ýolbaşçylaryň iş möhletlerinde bu hereketleri edendigi ýa-da däldigi kesgitlenýär. Mundan başga-da, futboldan başga sport pudaklaryndaky jedeller ýok edilýär we faýlyň çäkleri bütinleý futbol ýaryşlaryna çenli azalýar. Amalyň howpsuzlygy üçin hukuk bölümi, okuw gutarýança TFF prezidenti we direktorlar geňeşi bilen wagtlaýyn maglumatlary paýlaşmaýar.

Deňeşdiriş düzgüni

Awgust aýynyň birinji hepdesinde tamamlanjak derňewlerden soň, iş möhletinde jedel goýmagy ýüregine düwen prezidentler we ýolbaşçylar, Futbol Düzgün-nyzam görkezmesiniň (FDT) 57-nji maddasyna laýyklykda Professional Futbol Düzgün-nyzam Geňeşine (PFDK) iberiler. Bu adamlar 5 ýyl ozal işinden aýrylsa-da, düzgün-nyzam temmisi barlyşyksyz ulanylar. Derňewiň iň möhüm nokady, öz klublarynyň ýaryşlaryna jedel edýän ýolbaşçylar. Toparynyň ýeňilmegi, ýeňilmegi ýa-da üstün çykmak üçin jedel etmegi ýüregine düwen ýolbaşçylar PFDK-a ýüz tutarlar we diňe jedeller sebäpli däl, eýsem FDT-iň 56-njy maddasynda düzgünleşdirilen "Düzediş we höweslendiriji bonus" (bäsleşigiň netijesine täsir edýän) aýyplamalary üçin jogapkärçilige çekiler.

Klublara düşmek we hasaba alynmagy ýatyrmak howpy

Aýry-aýry ýolbaşçylar tarapyndan edilen bu jenaýatlar, dolandyrýan klublary üçin çynlakaý netijelere getirer. Düzgüniň ululygyna we agyrlygyna baglylykda klublar ligadan çykmak ýa-da azyndan 12 oçko pozmak jezasy bilen ýüzbe-ýüz bolarlar. 5 ýyl geçen hem-de degişli möwsümiň liganyň reýtingi hasaba alnan hem bolsa, Futbol ýaryş düzgünleriniň 26-njy maddasynyň 4-nji bendine laýyklykda yza çekilen hasaba alyş ýatyrylmagy ulanylyp bilner. Geçirilen işiň çäginde, TFF 2026-njy ýylyň 13-nji fewralynda lukmanlar, enjamlar işgärleri we terjimeçiler ýaly klub işgärlerinden ybarat hünär toparlaryna düzgün-nyzam ugrukdyrmak arkaly öz tutanýerliligini görkezdi.