Türk-German energiýa forumynda strategiki gol: Energetika geljegi üçin hyzmatdaşlyk

Ankarada geçirilen 7-nji türk-nemes energiýa forumy iki ýurduň arasynda energiýa pudagynda has giňişleýin hyzmatdaşlygy habar berdi. Täze gol çekilen teswirnama bilen 'Türk-German energiýa hyzmatdaşlygy' we 'Türk-German energiýa forumy' atlary degişlilikde 'Türk-German energiýa we mineral hyzmatdaşlygy' we 'Türk-German energiýa we minerallar forumy' adyna üýtgedildi. Bu şertnama, energiýa howpsuzlygyna we minerallara gönükdirilen energiýa tehnologiýalaryny ösdürmäge gönükdirilen strategiki giňelmegi alamatlandyrýar. Baýraktar, energiýa howpsuzlygy barada aýdylanda diňe bir elektrik we molekulalar däl, eýsem bu energiýany öndürýän tehnologiýalaryň esasyny düzýän möhüm minerallar we seýrek toprak elementleri hem göz öňünde tutulmalydygyny aýtdy. Ministr bu elementleriň energiýa öwrülişiginiň her bir döwründe möhüm rol oýnaýandygyny aýtdy.

Iki ýurduň arasyndaky kök dostluk

Duşuşygyň açylyş dabarasynda çykyş eden ministr Baýraktar, 15 ýyl ozal Türkiýe bilen Germaniýanyň arasynda başlanan energiýa hyzmatdaşlygy mehanizminiň tehniki platforma bolmakdan başga-da iki ýurduň arasyndaky dostlugy pugtalandyrýandygyny aýtdy. Bu hyzmatdaşlyk diňe bir energetika pudagynda däl, eýsem iki ýurdy has ýakynlaşdyrmakda-da möhüm köpri gurýar. Baýraktar, energiýa howpsuzlygynyň indi bir ýurduň tagallasy bilen gazanyp bolmajakdygyny we halkara hyzmatdaşlygynyň möhüm ähmiýete eýe bolandygyny aýtdy.

bularyň arasynda “energiýa howpsuzlygyny güýçlendirmek”, “daşary ýurda garaşlylygy azaltmak” we “2053 Net Zero” maksadyna ýetmek ýaly ugurlar bar. Türkiýanyň täzelenip bilýän energiýa kuwwatynyň gurnalan kuwwatynyň takmynan 65 göterimini emele getirýändigini we bu kuwwat bilen Europeewropada 5-nji, dünýäde 11-nji orunda durýandygyny aýtdy. Gün energiýasy, Türkiye ýylyň ahyryna çenli gurlan kuwwatynyň iň uly ýeke çeşmesi bolar. Mundan başga-da, Türkiýe has çeýe, sanly we çydamly energiýa arhitekturasyny döretmegi maksat edinýär. Türkiye diňe bir öz energiýa zerurlyklaryny kanagatlandyrman, eýsem strategiki ýerleşişi we ösen giňişleýin infrastrukturasy sebäpli Europeewropanyň energiýa howpsuzlygyna hem goşant goşýandygyny aýtdy. Türkiýe bu roly hyzmatdaşlary we goňşulary bilen ösdürýän uzak möhletli energiýa hyzmatdaşlygynyň zerurlygy hökmünde görýär.

Ygtybarly we güýçli hyzmatdaşlyk

Gol çekilen teswirnama bilen 'Türk-German energiýa hyzmatdaşlygy' indi 'Türk-German energiýa we magdan hyzmatdaşlygy' boldy. Ministr Baýraktar bu üýtgeşmäniň diňe bir adyň üýtgemegi däl-de, eýsem umumy maksatlaryň strategiki we öňdengörüjilikli giňelmeginiň görkezijisidigini aýtdy. Türkiýe baý magdan potensialy bilen ygtybarly hyzmatdaş bolmaga taýýardygyny we bu ugurda gaýtadan işlemek kuwwatyny ösdürmäge taýýardygyny mälim etdi.

Nemes maýa goýujylaryna çakylyk

Täzelenip bilýän energiýa maýa goýumlarynyň, gözenegiň döwrebaplaşdyrylmagynyň, energiýanyň saklanyşynyň, sanlylaşdyrylmagynyň we emeli intellekt esasly energiýa çözgütleriniň ileri tutulýan ugurlar boljakdygyny aýdyp, Baýraktar nemes maýadarlaryny bu taslamalara gatnaşmaga çagyrdy. Maýa goýum zerurlygynyň 2035-nji ýyla çenli 80 milliard dollardan geçmegine garaşylýar we bu nukdaýnazardan maliýeleşdirmegiň güýçli zerurlygy nygtalýar. Germaniýanyň maliýe guramalary bilen hyzmatdaşlyga uly ähmiýet berýärler.

Arassa we ygtybarly energiýa geljegi

Ministr Baýraktar gol çekilen şertnamalaryň we täze başlanan hyzmatdaşlygyň diňe bir ykdysadyýeti däl, eýsem sebitiň durnuklylygyny we gülläp ösmegini hem güýçlendirjekdigine ynanýandygyny aýtdy. Türkiýe bilen Germaniýanyň bilelikde has arassa we has ygtybarly energiýa geljegini gurup biljekdigine ynanýandygyny mälim etdi. Türkiye diňe bir üstaşyr ýurt däl we Gara deňizde tebigy gaz öndürýär diýdi. Reýçe minerallaryň forumyň çägine goşulandygyny mälim etdi we möhüm minerallaryň ýaşyl, durnukly tehnologiýalar üçin ähmiýetine ünsi çekdi. Geljekki forumlarda ýaşyl wodoroda ünsi jemlemegi meýilleşdirýändiklerini aýtdy.

Hyzmatdaşlygyň täze döwri başlandy

Forumyň ahyrynda iki ministriň arasynda 7-nji Türk-German Energetika Hyzmatdaşlyk Forumy teswirnamasyna gol çekildi. Bu teswirnama bilen möhüm minerallaryň we çig malyň strategiki ähmiýetini göz öňünde tutup, 'Türk-German energiýa hyzmatdaşlygy' ady 'Türk-German energiýa we mineral hyzmatdaşlygy' adyna üýtgedildi. Mundan başga-da, ýokary derejeli tegelek stoluň ýygnagy geçirildi. ENERCON Global GmbH we ATEŞ Wind Power, Türkiýede ýel turbinaly bölekleriniň içerki önümçiligini maksat edinýän täzelenýän energiýa pudagynda hyzmatdaşlyk edýärler. Pure Energy GmbH we OYAK sement zawodlary Inc., senagatdaky energiýa çeýeligini bahalandyrmak we dekarbonizasiýany goldamak barada ylalaşdylar. Bilişim Wadisi we BRYCK Startup Alliance GmbH telekeçilik we innowasiýa pudagynda hyzmatdaşlyk etdiler we energiýa we klimat tehnologiýalaryna gönükdirilen serhetaşa telekeçilik ekosistemasyny güýçlendirmek maksady bilen özara düşünişmek memorandumyna gol çekdiler.

“Hyzmatdaşlyk” we “Maglumat merkezlerinde energiýa tygşytlylygy” atly ulgam panelleri geçirildi. Bu paneller innowasiýa we energiýa pudagynda çydamlylyk barada maglumat alyşmaga mümkinçilik berdi.