Türk syýasatynda taryhy öwrülişik: Esasy oppozisiýanyň saýlawsyz üýtgemegi we täze partiýanyň döredilmegi

Respublikan halk partiýasynyň (CHP) içindäki "mutlak bidereklik" kararyndan soň uly bölünişik Özgür Özeliň ýolbaşçylygynda döredilen Täze partiýa bilen resmi boldy. CHP-den çekilen Özelden we oňa ýoldaş bolan 91 deputatdan ybarat bolan Täze partiýa, Içeri işler ministrligine berlen arzadan soň Appokary kazyýetiň baş prokuraturasynyň syýasy partiýalarynyň sanawyna resmi taýdan goşuldy.

YENI partiýasy 190-njy syýasy partiýa hökmünde hasaba alyndy

Turkenieni partiýasy, Türkiye 190-njy syýasy partiýasy, elipbiý tertibinde 180-nji orny eýeledi. 91 deputatynyň kömegi bilen CHP-iň 24 ýyl bäri alyp baran "esasy oppozisiýa" ady hem elini üýtgetdi. Esasy oppozisiýa partiýasynyň Türkiýe demokratiýasynyň taryhynda ilkinji gezek saýlawsyz üýtgän prosesi Özgür Özeliň işinden aýrylmagy baradaky wideo bilen başlandy. Iň soňky goluna ýakasyndaky türk baýdagy nyşany bilen gol çeken Özel, "theurt, millet, partiýamyz we hemmämiz üçin peýdaly bolsun" diýmek bilen ýola çykandyklaryny habar berdi.

Ankaranyň orunbasary Murat Emiriň ýolbaşçylygyndaky delegasiýa, içeri işler ministrliginiň Baş sekretarýatyna gurmak haýyşyny we zerur resminamalary gowşurdy. Emir öz çykyşynda bu ädimiň Türkiýäniň syýasy taryhynda möhüm tapgyr boljakdygyny aýtdy. Özel sosial ulgamdaky ýazgysynda "Täze partiýany esaslandyran halkymyz. Biz işçiler, pensionerler, döwlet işgärleri, söwdagärler, daýhanlar, aýallar we ýaşlar partiýasy" -diýdi.

Hajy Baýram-Weli şäherinden Birinji Mejlise çenli simwoliki mart

Dörediş arzasy gutarandan soň Özgür Özel we onuň ýanyndaky orunbasarlar Hajy Baýram-Weli metjidine baryp, anna namazyny okadylar. Raýatlaryň uly gyzyklanmasy bilen ýüzbe-ýüz bolan Özel, "Sizi prezident hökmünde görmek isleýäris" ýaly şygarlar bilen gutlaglary kabul etdi. Özel namazdan soň eden çykyşynda Mustafa Kemal Atatürkiň 1920-nji ýylyň 23-nji aprelinde Ankarada başlanan taryhy ýörişe salgylanyp: "Lozannanyň ýyl dönüminde, esaslandyryjy gymmatlyklarymyzdan bir dýuým hem sowulman, millet tarapyndan çagyrylan ýolda" -diýdi. Anadoly klubynda geçirilen ilkinji ýygnakda partiýanyň organlarynyň kesgitlenjekdigini we ilkinji býudjet okuwlaryndan soň häkimiýete geçjekdigini yglan eden Özel, soňra öz wekiliýeti bilen Türkiýäniň 1-nji Milli Milli Assambleýasynyň binasyna bardy.

Anadolu klubynda geçirilen Döredijiler geňeşiniň ilkinji ýygnagynda Özgür Özel biragyzdan başlyk saýlandy. Duşuşykda 80 adamdan ybarat partiýa mejlisi (PM) we 15 adamdan ybarat ýokary düzgün-nyzam geňeşi (YDK) kesgitlenildi. TBMM toparynyň dolandyryşynda Ali Mahir Başkar, Murat Emir we Gök Günaydyn toparyň wise-prezidentleri wezipesini dowam etdirerler. Premýer-ministrden başga deputatlaryň arasynda Burhanettin Bulut, Özgür Karabat, Tekin Bingöl, Turan Taşkyn Özer, Weli Ağbaba, Umut Akdoğan we Harun Özgür ıldızly; Tekin Bingöl Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygynyň orunbasary wezipesine, Harun Özgür ıldyldyzy bolsa administrasiýa başlygy wezipesine bellener diýlip garaşylýar.

Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasy we güýç balansy düýbünden üýtgeýär

Täze partiýanyň döredilmegi bilen döwlet we Türkiýäniň Milli mejlisiniň teswirnamasy düýbünden üýtgedi. 91 deputat bilen esasy oppozisiýa pozisiýasyna çykan täze partiýa, döwlet teswirnamasynda Kemal Kılyçdaroglunyň dördünji ornuny eýeledi we Özgür Özele berdi. Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasyndaky toparlaryň sany 7-ä ýeten bolsa, CHP 135 deputatdan 44-e düşdi we Mejlisde 5-nji partiýa boldy. Bu üýtgetme, komissiýanyň agzalaryndan başlap ýerine ýetiriji edaralara çenli köp ugurda deňagramlylygy sarsdyrar. Täze partiýanyň Türkiýäniň Milli mejlisinde başlygyň orunbasary, administratiw başlyk we iki kätip agzasy bilen wekilçilik edilmegine garaşylsa-da, CHP bu hukuklaryň ep-esli bölegini ýitirer. Mundan başga-da, Mejlisde otag paýlaşmak we oturgyç çäreleri bu täze arifmetika laýyklykda üýtgediler.

Formula we geljekdäki ýol kartasyny maliýeleşdirmek

Geçen saýlawlara gatnaşmandygy sebäpli Gazna kömegini alyp bilmejek Täze partiýa, maliýe töleg meselesini agzalyk tölegleri we haýyr-sahawat kampaniýalary arkaly kanuny çäklerde çözmegi meýilleşdirýär. Kanunçylyga görä, adamyň 2026-njy ýylda edip biljek iň köp sadaka mukdary 634,210.94 TL hökmünde kesgitlenýär we guramaçylyk işleriniň köpçülikleýin işleriň ýerine ýetiriljekdigi aýdylýar. Partiýanyň nyşany sosial ulgamlarda uly seslenme döretdi. Döredijilik direktory Celal Doğan logotipdäki "täze" sözüni bellemegiň energiýany artdyrandygyny, ýöne özboluşly nyşanyň ýoklugyny aýtdy.

Özgür Özel, Mansur avawaşyň olar bilen bilelikde hereket edýändigini, Ekrem ğamamoğlunyň "milletiň kandidaty" hökmünde umumy dinamika bilen baha beriljekdigini aýtdy. MHP lideri Devlet Bahçeliniň özüne jaň edendigini we gutlandygyny düşündiren Özel, güýzde geçiriljek gurultaýy bilen saýlawlara gatnaşmak üçin alty aýlyk işe başlajakdyklaryny habar berdi. Anıtkabire eden saparyndan soň, Täze partiýanyň wekiliýeti ilkinji premýer-ministr ýygnagyny geçirer we Merkezi Executiveerine ýetiriji geňeşi (MYK) kesgitlär. 28-nji iýul, sişenbe güni irden Türkiýäniň Milli mejlisinde ýapyk topar ýygnagy geçiriler.