“Turkcell”, emeli intellektde bäş derejeli infrastruktura maýa goýumlary bilen sanly garaşsyzlygy maksat edinýär

Global tehnologiýa dünýäsiniň gözleri 7-10-njy iýul aralygynda Şweýsariýanyň Genevaenewa şäherinde geçirilen möhüm gurama öwrüldi. Birleşen Milletler Guramasynyň çäginde işleýän Halkara Telekommunikasiýa Bileleşigi (ITU) tarapyndan gurnalan “Gowy sammit üçin emeli intellekt” pudagyň halkara ýolbaşçylaryny bir ýere jemledi. “Turkcell” -iň baş müdiri Dr. sammitde iki dürli mejlisde çykyş etdi. Ali Taha Koç telekommunikasiýa we emeli intellekt pudagyndaky özgerişler barada möhüm habarlar berdi. Koç, emeli intellekt ýaryşynyň diňe bir programma üpjünçiligi modelleriniň üsti bilen däl, eýsem fiziki we tehnologiki infrastruktura arkaly hem emele gelýändigini aýtdy.

Emeli intellektiň geljegi gaty infrastrukturada şekillendirilýär

Sammitde eden çykyşynda emeli intellekt tehnologiýalarynyň paradigma çalşygyna ünsi çekdi. Ali Taha Koç geljegi dolandyrmagyň ýolunyň infrastruktura gözegçilik etmekdigini aýtdy. Güýçli sanly geljegiň açarynyň emeli intellektdigini we emeli intellektiň geljeginiň berk we garaşsyz infrastruktura esaslanýandygyny mälim eden Koç, bu tehnologiýanyň indi model ölçegi ýa-da gaýtadan işlemek kuwwaty bilen çäklenmeýändigini aýtdy.

“Turkcell” -iň baş müdiri, emeli intellektiň maglumat merkezleriniň çäginden çykyp, hakyky dünýä birleşmegi üçin giňişleýin ekosistemanyň zerurdygyny aýtdy we bu ekosistemanyň bäş esasy gatlakda gurlandygyny aýtdy. Bu gatlaklar; Olar energiýa, çip we gaýtadan işleýiş güýji, maglumat merkezi we bulut, modeller we amaly programmalar hökmünde görkezilýär. Bu işde telekommunikasiýa ulgamlarynyň bu gatlaklaryň hemmesini birleşdirýän esasy platformanyň roluny alandygyny bellän Koç, täze nesil torlarynyň adamlara, enjamlara, akylly şäherlere we senagata emeli intellekt getirýän esasy köpri bolandygyny aýtdy.

Milli garaşsyzlyk we sanly infrastruktura strategiki maýa goýumlary

Dr. amaly milli garaşsyzlygyň maksadynyň Türkseliň gözýetiminiň özenidigini aýtdy. Ali Taha Koç öz energiýasyny öndürýän, maglumatlaryny öz çäginde gaýtadan işleýän we öz bulut tehnologiýasyny döredýän ýurtlaryň global güýç göreşinde öz sözleriniň boljakdygyny aýtdy. Bu bitewi strategiýanyň, Turkcell-iň energiýa, maglumat merkezi we bulut maýa goýumlarynyň arkasynda durýandygyny mälim eden Koç, daşarky çeşmelere garaşly bolmazdan, milli düzgünleri doly berjaý etmek arkaly açyk we köp çeşme tehnologiýa çemeleşmesini kabul edendiklerini aýtdy. Bu ädimleri diňe bir täjirçilik üstünligi däl, eýsem Türkiýäniň milli geljegi üçin strategiki gol hökmünde görýändiklerini aýtdy.

Energiýadan buluda: Turkcell-iň 5 möhüm gatlakdaky ýol kartasy

Turkcell, emeli intellektiň gurlan bäş esasy gatlagyna anyk we uly maýa goýumlaryny dowam etdirýär. Kompaniýanyň häzirki ýagdaýy we bu ugurlardaky geljekdäki maksatlary aşakdaky görnüşde düzülendir:

Energiýa gatlagy: Durnuklylyk ýörelgelerine laýyklykda "has köp bit, az watt" pelsepesini kabul eden Turkcell, ýel we gün elektrik stansiýalarynda umumy gurlan kuwwatynda 99.1 MW derejesine ýetdi. GSMA Mobile Net Zero başlangyjyna gatnaşan dünýäde ilkinji 8 operatoryň biri bolan bu kompaniýa, 2050-nji ýyla çenli sap nol uglerod zyňyndylaryny gazanmagy maksat edinýär. Täzelenýän çeşmelerden elektrik energiýasynyň ähli sarp edilişine laýyk gelýän “Turkcell”, Howanyň üýtgemegi we uglerodyň açylmagy taslamasynyň (CDP) iň ýokary derejesi “A” derejesinde. Şeýle hem, TIME we Statista tarapyndan taýýarlanan "Durnukly ösüş 2026" sanawynda öz pudagynda dünýäde birinji orny eýelemegi başardy.

Çip we gaýtadan işleýän güýç gatlagy: Göni çip öndürmegiň ýerine ýokary gaýtadan işlemek kuwwatyna eýe boljak global tehnologiýa hyzmatdaşlygyna ünsi jemläp, Turkcell ulgamlaryny ýekeje üpjün edijä ýa-da ekosistema bagly bolmadyk görnüşde dizaýn edýär. Açyk, deňagramly we köp çeşmeli üpjünçilik çemeleşmesi bilen, çeýe we ygtybarly infrastruktura üstünden emeli intellekt döwründe zerur gaýtadan işleýiş güýjüni hödürleýär.

Maglumat merkezi we bulut gatlagy: Maglumat merkeziniň işine maýa goýumlaryny haýallatman dowam etdirip, kompaniýanyň bu ugurdaky umumy maýa goýumlary 2026-njy ýylyň birinji çärýeginde 598 million ýewro ýeter. Häzirki wagtda 4 müňden gowrak korporatiw kompaniýalara hyzmat edýän Türkseliň maglumat merkezi we bulut hyzmatlarynyň girdejileri 8,5 milliard TL artdy. “Google Cloud” bilen strategiki hyzmatdaşlygyň çäginde dörediljek Türkiýäniň ilkinji ýokary derejeli bulut sebiti, maglumatlaryň ýurduň çäginde galmagyny üpjün etmek arkaly maglumatlaryň özygtyýarlylygy taýdan taryhy öwrülişik bolar.

Modeller gatlagy: Bir emeli intellekt modeline däl-de, “dogry iş üçin dogry model” çemeleşmesini ulanmak bilen, Turkcell esasanam türk diliniň mümkinçiliklerine gönükdirilen emeli intellekt arhitekturasyny ösdürýär. Şeýlelik bilen, ulanyjynyň isleglerini has gowy seljerýän, mazmuny dogry okaýan we şahsylaşdyrylan çözgütleri hödürleýän ulgamlar durmuşa geçirilýär.

Goýmalar gatlagy: Emeli intellektini iş prosesiniň merkezinde ýerleşdirip, Turkcell, emeli intellektiň goldawy bilen programma üpjünçiligini işläp düzmek prosesinde kod önümçiliginiň 25 göterimini ýerine ýetirýär. Kompaniýa täze nesil söhbetdeşlikleri, sanly kömekçiler we emeli intellekt häsiýeti Teknocan bilen müşderi tejribesini indiki derejä çykarýar; Jemgyýet, maliýe, goranmak we awiasiýa ýaly möhüm pudaklaryň sanly üýtgemeginde ygtybarly tehnologiýa hyzmatdaşy hökmünde çykyş edýär.