Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygy Kurtulmuş: Ysraýyly duruzmak Türkiýanyň borjy

Türkiýäniň Milli mejlisiniň başlygy Numan Kurtulmuş Üsküdar uniwersiteti tarapyndan gurnalan halkara simpoziumda çykyş etdi. Simpozium Stambul Hilton Bomonti myhmanhanasynda geçirildi we 'Häzirki zaman: Global deňeşdirmeleriň we alternatiw gözlegleriň nukdaýnazaryndan türk modernizasiýasy' mowzugyny ara alyp maslahatlaşdy. Kurtulmuş, Türkiýeniň döwrebaplaşdyryş işiniň diňe bir taryhy mesele bolman, eýsem şu günki günara dersara çemeleşmäni hem talap edýändigini aýtdy. Bu işde beýleki ýurtlar bilen şuňa meňzeş agyrylaryň başdan geçirilendigine garamazdan Türkiye özboluşly ýoldan gitmelidigini aýtdy. Kurtulmuş: "Öz-özümize berjek soragymyz, ösüşlere nähili jogap berjekdigimiz we bu etapda milli şahsyýetimizi nädip gorajakdygymyz". Osman imperiýasynda we has giň türk geografiýasynda bu mesele boýunça uly göreşleriň bolandygyny aýtdy. Yusufusuf Akçura we Ziýa Gökalp ýaly atlaryň pikirleriniň şu günki güne çenli täze bolandygyny aýtdy.

Global ulgamyň çökmegi we täze döwür

Kurtulmuş Günbataryň agdyklyk etmegine esaslanan global ulgamyň çökendigini aýtdy. Halkara ulgamyň häzirki düzgünleriniň we düşünjeleriniň häzirki meseleleriň çözgüdini tapyp bilmejekdigini aýtdy. Täze halkara tertibiniň zerurdygyny aýtdy.

Türkiýanyň taryhy mümkinçilikleri

Kurtulmuş Türkiýanyň öňünde möhüm taryhy pursatyň bardygyny we bu pursatyň adalat, erkinlik we tertip esasynda täze dünýä tertibini açyp biljekdigini aýtdy. Diňe şu çemeleşme bilen gapma-garşylyklaryň we krizisleriň öňüni alyp boljakdygyny mälim etdi.

Daşky gurşaw we migrasiýa krizisleri

Dünýäniň kyn gününe ünsi çekip, Kurtulmuş daşky gurşaw betbagtçylyklarynyň we migrasiýa krizisiniň global meselä öwrülendigini aýtdy. Bu meseleleriň adaty usullar bilen çözülip bilinmejekdigini we adam tarapyndan döredilen bu meseleleriň diňe ynsan tagallalary bilen çözülip bilinjekdigini aýtdy. Türkiýanyň köklerine esaslanyp, 22-nji asyr üçin amatly milli tejribäniň bardygyny mälim etdi.

Demokratiýanyň roly

Kurtulmuş demokratiýanyň türk modernizasiýasynyň iň möhüm gurallaryndan biridigini aýtdy. Geçen agdarlyşyklary we syýasy krizisleri demokratiýa bolan ynam bilen ýeňip boljakdygyny aýtdy.

Adalat we deňlik üçin täze düşüniş

Kurtulmuş adalat we deňlik esasynda halkara düzgüniň zerurlygy barada gürrüň berdi. Häkimiýetiň ýerine deňlik almagyň ähmiýetine ünsi çekdi.

Döwlet-millet gatnaşyklaryny pugtalandyrmak

Kurtulmuş döwlet bilen milletiň arasyndaky gatnaşyklaryň pugtalandyrylmalydygyny aýtdy. Türk halkynyň adamzat üçin gowy söz aýtmaga we bu ugurda işlemäge synanyşýandygyny mälim etdi.

Ysraýyl we global meseleler

Kurtulmuş Palestina we Gaza ýagdaýynyň Türkiye meselesidigini aýtdy. Ysraýyl administrasiýasyny duruzmagyň möhümdigine ünsi çekip, daşky gurşaw meseleleriniň we howanyň krizisleriniň Türkiýäniň çözgüt tapmaly meseleleriniň biridigini aýtdy.