Türkiýanyň aýallaryň nol galyndylarda öňdebaryjylygy: Global görnüş

ministr Göktaş howanyň krizisi we aýallaryň bu meselede tutýan orny barada Zol galyndylary forumy 2026 çäginde geçirilen 'Zol galyndylary hereketine ýolbaşçylyk edýän aýallar' panelinde möhüm rol oýnady. Göktaş, dünýäniň dürli künjeklerinden gatnaşyjylar bilen klimat krizisi bilen baglanyşykly möhüm soraglara jogap gözlemek üçin birleşendiklerini mälim etdi.

Aýallaryň global klimat krizisini çözmekde täsiri

Göktaş klimat krizisiniň milli serhetlerden geçýändigini görkezdi we bu ýagdaýyň hiç bir ýurduň özbaşdak howpsuz däldigini görkezýändigini aýtdy. Şol sebäpli önümçilikden sarp edişe, şäherlerden öýlere çenli her ugurda giňişleýin üýtgeşmäniň zerurdygyny aýtdy. Şeýle hem, aýal-gyzlaryň klimat syýasatlarynda we daşky gurşawy dolandyrmakda karar berýänler hökmünde garalmalydygyny aýtdy.

OECD we UNEP-iň aýallaryň daşky gurşawy dolandyrmakdaky roly

Göktaş, OECD-iň 'Daşky gurşaw hereketlerinde aýallaryň ýolbaşçylygy' gözlegine salgylanyp, aýallaryň jemgyýetçilik karar beriş mehanizmlerinde bolmagynyň has ynamly howa syýasatlaryna öwrülip biljekdigini aýtdy. Aýal-gyzlaryň azyndan 30 göteriminiň hususy sektordaky direktorlar geňeşindäki wekilçiliginiň kompaniýalaryň howa kararlaryny güýçlendirýändigini aýtdy. Beýleki tarapdan, UNEP aýallaryň galyndylary dolandyrmakdaky bilimleriniň we tejribeleriniň möhümdigini nygtaýar; Sebäbi aýallar öý hojalygyndaky hyzmatlary esasy ulanyjylaryň we pudagyň gönüden-göni gatnaşyjylarynyň hataryndadyr.

Türkiýanyň nol galyndylary hereketinde esasy orny

Türkiýanyň global galyndylar hereketi bilen daşky gurşaw we howa syýasatlaryny emele getirýändigini aýdyp, Göktaş bu güýçli mobilizasiýanyň Emine Erdoganyň ýolbaşçylygynda başlandygyny we häzirki wagtda global daşky gurşawyň bolandygyny aýtdy. Göktaş bu hereketiň diňe bir galyndylary azaltmak maksady bilen çäklenmän, önümçilikden sarp edilişe, öýden mekdebe, şäher häkimliginden senagata çenli durmuşyň täze bir ugruna öwrülendigini mälim etdi.

Daşky gurşawy habardar etmek geljek nesillere

Göktaş aýallaryň daşky gurşaw habardarlygynyň diňe häzirki zady goramaýandygyny, geljege degişlidigini, geljege degişlidigini aýtdy. Bu proses dünýä mirasynyň ykbalyny hem üýtgedýär. Göktaş, Maşgala we durmuş hyzmatlary ministrligi hökmünde bu düýpli özgerişleri aýal-gyzlary güýçlendirmek syýasatynyň merkezine goýandyklaryny mälim etdi.

Aýallaryň telekeçiligi we ýaşyl ykdysadyýet

Göktaş aýal-gyzlaryň telekeçiligini bu täze ykdysadyýetiň güýçli göterijileriniň biri etmek üçin işleýändiklerini we aýal-gyzlaryň täjirçilik pudagyndaky TK tehnologiýasy bilen hyzmatdaşlykda bolýandyklaryny mälim etdi. Şeýle hem, Zenanlaryň ygtyýarlyklaryny utgaşdyrmak geňeşiniň çäginde 'Howanyň üýtgemegi, daşky gurşaw we aýallaryň roly kiçi komitetini' döredendiklerini aýtdy. Göktaş, 'Zenanlar bilen galyndysyz durnukly durmuş' taslamasyny durmuşa geçirendiklerini mälim edip, suwy we energiýany tygşytlamak, çeşmedäki galyndylary bölmek, uglerod aýak yzyny azaltmak ýaly meseleleriň gündelik durmuşyň bir bölegidigini aýtdy.

Daşky gurşaw syýasatlarynda jemgyýetçilik adalaty

Howanyň üýtgemeginiň jemgyýetiň her bir bölegine täsir etmeýändigini aýdan Göktaş, ekologiýa krizislerinde aýallaryň, çagalaryň, maýyplaryň, garrylaryň we maşgalalaryň dürli töwekgelçiliklere sezewar bolup biljekdigini aýtdy. Şol sebäpli, howa syýasaty işlenip düzülende sosial adalat perspektiwasyna üns bermelidigini aýtdy.

Howanyň üýtgemegine aýallaryň täsiri

Göktaş 'Howanyň üýtgemeginiň aýal-gyzlara täsiri barada gözleg taslamasy' we bu çäkde dört welaýatda meýdan gözlegleriniň geçirilendigini mälim etdi. Bu gözlegiň geljekdäki syýasatlar üçin berk binýady emele getirjekdigine ynanýandygyny mälim etdi.

Durmuş hyzmatlarynda galyndylardan habardar bolmak

Göktaş sosial hyzmatlarda we sosial kömek tejribesinde galyndylaryň habardarlygynyň ýokdugyny aýtdy. 580 ADEM we 89 SODAM taslamalarynda zibil galyndylaryny amala aşyrandyklaryny we Vefa maksatnamasynyň çäginde 132 müň 880 hojalyga hyzmat edendiklerini mälim etdi.

THY

Göktaş Türk Howa Airlinesollary bilen garrylar öýleri we “Barcy-Freec” taslamasy bilen “Garrylar erkinligi” taslamasy bilen manyly hyzmatdaşlygy amala aşyrýandyklaryny aýtdy. Ankarada we Stambulda. Bu taslamada, THY-nyň mata we kagyz ýaly galyndy materiallaryna welosiped sürmek düşünjesi bilen gaýtadan baha berildi.

Zol galyndylary gaznasy bilen hyzmatdaşlyk teswirnamasy

Göktaş ministrlik hökmünde ýurduň nol galyndylary gün tertibine giňden we güýçli goşant goşýandyklaryny we bu Zollary öňe sürýän Zenanlar gaznasy bilen möhüm hyzmatdaşlyk teswirnamasyna gol çekjekdiklerini mälim etdi. Global

Göktaş, Türkiýeni galyndylaryň nol hereketi bilen dünýä tanatdy. Adalatly, ýaşap boljak we dowamly geljege berk çagyryş edendigini aýtdy. Çagyryşyň hemişelik bolmagy üçin ýerli we dünýä derejesinde aýal-gyzlaryň ýolbaşçylygynyň möhüm rol oýnandygyny mälim etdi.

Göktaş çykyşyny foruma gatnaşyjylara minnetdarlyk bilen tamamlady.