Türkiye 2050 ýadro energiýasy ýolunyň kartasy: 20 Gigawatlyk ullakan maksat

Türkiye, energiýa garaşsyzlygy we durnukly ösüş ädimleri bilen ýadro energiýasy pudagynda uzak möhletli ýol kartasyny dünýä mälim etdi. 20urt 2050-nji ýyla çenli azyndan 20 gigawat ýadro kuwwatyna ýetmegi maksat edinýär, şolardan 5 gigawat täze nesil kiçi modully reaktorlardan (SMR) çykar. Awstriýanyň paýtagty Wenada geçirilen Halkara Atom Energiýasy Guramasynyň (IAEA) 70-nji umumy konferensiýasynda eden çykyşynda Energetika we Tebigy baýlyklar ministrliginiň ýadro energiýasynyň baş müdiri Salih Sary Türkiýäniň gözýetim strategiýasyny jikme-jik paýlaşdy.

Akkuyu atom elektrik stansiýasyndaky birinji bölümiň sanalmagy

Türkiýanyň ýadro energiýasy başdan geçirmesinde taryhy öwrülişik nokady bolan Akkuyu atom elektrik stansiýasy (NGP) taslamasy tamamlandy. Jemi 4,8 gigawat güýji bolan elektrik stansiýasynyň birinji bölüminde gurluşyk işleri tamamlanan hem bolsa, işe girişmegiň soňky tapgyry başlandy. Baş müdir Salih Sary, Türkiye şu ýyl ýadro energiýasyndan elektrik öndürýän ýurtlar ligasyna girmegi maksat edinýändiklerini aýtdy. Akkuyu işe başlansoň, ýurduň çalt artýan elektrik islegini kanagatlandyrmak üçin täze ýadro desgasynyň taslamalaryna taýýarlyk işleriniň dowam etdirilendigi mälim edildi.

Görüş 2050: Uly göwrümli elektrik stansiýalary we kiçi modully reaktorlar

learadro energiýasy, Türkiýäniň 2053-nji ýylda arassa zyňyndylary baradaky borçnamasynyň merkezinde durýar. Energetika portfelini diwersifikasiýa etmek arkaly üpjünçiligiň howpsuzlygyny kepillendirmegi maksat edinýän Türkiý, geljegiň tehnologiýalaryna hem maýa goýýar. Salih Sary konferensiýada eden çykyşynda ýurduň tutanýerliligini nygtady: "2050-nji ýyla çenli azyndan 5 gigawat ýadro energiýasy kuwwatyny, 5 gigawat kiçi modully reaktorlardan ybarat bolmagy maksat edinýäris." Bu uzak möhletli maksada ýetmek üçin uly göwrümli adaty elektrik stansiýalary we çeýeligi üpjün edýän ösen reaktor tehnologiýalary bilelikde ulanylar.

TR-2 gözleg reaktory we saglyk pudagynda ýadro hyzmatdaşlygy

Türkiye ýadro tehnologiýasyny parahatçylykly we ylmy maksatlar üçin ulanmakda-da möhüm ädimler ädýär. TR-2 gözleg reaktorynyň ygtyýarnamalaşdyryş prosesi 2026-njy ýylyň awgust aýynda üstünlikli tamamlandy.Türkiýe bu ösüşiň netijesinde reaktory ýadro pudagynda ýöriteleşdirilen adam resurslaryny gözlemek, bilim bermek we taýýarlamak üçin has netijeli ulanmaga mümkinçilik aldy. Nuclearadro ylymlary oba hojalygy, senagat, suw dolandyryşy we daşky gurşawy goramak ýaly möhüm pudaklarda, şeýle hem lukmançylyk pudagynda işjeň ulanylýar. IAEA-nyň rak keseline garşy göreşi bolan "Umyt şöhleleri" başlangyjyny goldaýan Türkiye, Ege uniwersitetini bu taslamanyň sebit goldaw merkezine öwürdi. Mundan başga-da, Türkiye, Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasyna taraplaryň 31-nji konferensiýasynyň (COP31) global dekarbonizasiýa etmekde ýadro energiýasynyň möhüm ornuny goramagyny dowam etdirer.