Türkiye bilen Siriýanyň arasyndaky ägirt magdan hyzmatdaşlygy: Damaskda gol çekilen taryhy fosfat şertnamasy

Türkiye we Siriýa energiýa we magdançylyk pudaklarynda strategiki hyzmatdaşlyga gol çekdi. Taryhy düşünişmek memorandumy, mineral gözleg we gözleg baş müdirliginiň (MTA) golçur kärhanasy MTA IC bilen Siriýanyň paýtagty Damaskda Siriýanyň geologiýa we mineral serişdeler müdirligi arasynda gol çekildi. Bu möhüm şertnama bilen fosfat çeşmelerini tygşytly peýdalanmak ugrunda iki ýurduň arasynda energiýa we magdan hyzmatdaşlygyny giňeltmek maksat edinilýär.

Fosfat ýataklary infrastruktura we demir ýol maýa goýumlary bilen ösdüriler

Gol çekişlik dabarasyndan soň geçirilen bilelikdäki metbugat ýygnagynda çykyş eden Energetika we tebigy serişdeler ministri Alparslan Baýraktar iki goňşy ýurduň arasynda köp ugurlarda, esasanam energiýa we magdançylyk pudagynda örän güýçli hyzmatdaşlyk potensialynyň bardygyny aýtdy. Siriýanyň hemmetaraplaýyn ösüş etabyndan geçýändigini mälim eden Baýraktar, gol çekilen çarçuwaly şertnamanyň gysga wagtda söwda hyzmatdaşlygyna öwrüljekdigini aýtdy.

Taslamanyň jikme-jiklikleri barada durup geçip, ministr Baýraktar: "Biz fosfat önümçiligini, bar bolan fosfat ýataklaryny döwrebaplaşdyrmagy we ösdürmegi we öndürilen mineralyň porta daşalmagyna mümkinçilik berýän demir ýol infrastrukturasynyň gurluşygyny öz içine alýan toplumlaýyn taslamany durmuşa geçirmegi maksat edinýäris. Şu gün gol çekilen gollar bu beýik hyzmatdaşlygy gurşap alar we Alep baý baýlyklaryny gurşap alar.

Elektrik eksporty üç esse: Halap liniýasy işe başlaýar

Türk kompaniýalarynyň Siriýadaky elektrik öndürmek, elektrik geçiriji we infrastruktura taslamalaryna maýa goýumlaryny tutanýerlilik bilen dowam etdirýändiklerini mälim eden ministr Baýraktar, Türkiýanyň elektrik üpjünçiligini ýokarlandyrmak arkaly goňşy ýurduň durkuny täzelemek işine goldaw bermegini dowam etdirýändigini aýtdy. Baýraktar: "Esasanam ýakyn hepdelerde işlemegi meýilleşdirýän Birecik-Halap liniýasy bilen elektrik eksportymyzy takmynan üç esse artdyrarys we 800-den 900 megawata ýeteris" -diýdi. Bu liniýanyň işe girizilmegi bilen tutuş Siriýa boýunça gündelik elektrik üpjünçiliginiň wagtynyň ep-esli artjakdygy bellendi.

Siriýanyň Energetika ministri Muhammet Başir Türkiýe bilen energiýa hyzmatdaşlygyny tassyklady we Halap sebtine takmynan 500 megawat goşmaça güýç berjek täze energiýa geçiriji liniýasynyň sentýabr aýynyň ahyryna ulanylmaga beriljekdigini habar berdi. Beşir, bu setiriň ýurtdaky energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna we gündelik durmuşa, esasanam jemgyýetçilik hyzmatlaryna möhüm goşant goşjakdygyny aýtdy. Şeýle hem, magdançylyk pudagyndaky hyzmatdaşlygyň çäginde kükürt kislotasyny we fosfor kislotasyny öndürýän desgalary döretmek, fosfat transport flotuny döwrebaplaşdyrmak we fosfat importy ýaly möhüm meselelerde bilelikdäki ädimleriň görüljekdigini mälim etdi.

Nebit, tebigy gaz we geotermiki ýatakda täze gözleg meýilnamalary

Ministr Alparslan Baýraktar, global energiýa krizisiniň bu döwründe Türkiýäniň we Siriýanyň nebit we tebigy gaz üstaşyr ugurlarynda strategiki mümkinçilikleri hödürleýändigini aýtdy we iki ýurduň turbageçirijiler, ammar desgalary we elektrik geçiriji liniýalary gurmakda uly tejribä eýe bolandygyny aýtdy. Nebit we tebigy gaz gözleg işlerinde hyzmatdaşlygyň gapylarynyň açykdygyny mälim eden Baýraktar, Türk Nebitiniň (TP) Siriýanyň gury ýerlerinde we deňiz ýerlerinde seýsmiki gözleg we buraw işlerini geçirmäge taýýardygyny aýtdy.

Türkiýanyň Gara deňizde ägirt uly tebigy gaz tapylandan soň Somali we Liwiýa ýaly ýurtlarda açan deňiz gözleg işlerine salgylanyp, Baýraktar: "Siriýa biziň üçin aýratyn möhüm ýurt. Bu çeşmeleri ilki bilen seýsmiki gözlegler arkaly, soňra bolsa hyzmatdaşlyk arkaly burawlamak arkaly amala aşyrmak isleýäris" -diýdi. Ministr Baýraktar, şeýle hem Siriýanyň prezidenti Ahmed Al Şaranyň ähmiýet berýän geotermiki energiýa potensialyna ünsi çekdi we Türkiýanyň bu ugurda toplan tejribesini Siriýanyň durkuny täzelemek we ösdürmek üçin dünýäde dördünji orny eýelejekdigini aýtdy.